Ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO-Ομόφωνα η ιστορική απόφαση

Μία ιστορική στιγμή για την Ελλάδα και την παγκόσμια πολιτιστική και φυσική κληρονομιά σημειώθηκε στη 48η Σύνοδο της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, που πραγματοποιήθηκε στην πόλη Μπουσάν της Νότιας Κορέας.

Ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO-Ομόφωνα η ιστορική απόφαση

Ο Όλυμπος, το εμβληματικό βουνό της ελληνικής μυθολογίας και της μοναδικής βιοποικιλότητας, εντάχθηκε ομόφωνα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO, αποκτώντας πλέον επισήμως τον τίτλο του μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς.

Η ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής αποτελεί την ύψιστη διεθνή αναγνώριση της εξέχουσας οικουμενικής αξίας του Ολύμπου, επιβεβαιώνοντας τον ανεκτίμητο φυσικό, πολιτιστικό και συμβολικό του χαρακτήρα. Το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας, άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία, τη μυθολογία και το φυσικό περιβάλλον της χώρας, αποκτά ακόμη ισχυρότερη θεσμική προστασία, ενώ παράλληλα ενισχύεται η διεθνής προβολή του.

Η ένταξη του Ολύμπου στον κατάλογο της UNESCO αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία οι προστατευόμενες περιοχές καλούνται να αντιμετωπίσουν τις ολοένα αυξανόμενες προκλήσεις της τουριστικής ανάπτυξης και της κλιματικής κρίσης. Περίπου 50.000 επισκέπτες ανεβαίνουν κάθε χρόνο στις πλαγιές του θρυλικού βουνού, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για βιώσιμη διαχείριση και αποτελεσματική προστασία του μοναδικού οικοσυστήματός του. Βάσει της διεθνούς σύμβασης της UNESCO, τα μνημεία που εγγράφονται στον κατάλογο αποκτούν καθεστώς προστατευόμενης περιοχής, διασφαλίζοντας τη διατήρησή τους για τις επόμενες γενιές.

Η UNESCO αναφέρει για τον Όλυμπο: «Ο Όλυμπος βρίσκεται στη βόρεια Ελλάδα και είναι το υψηλότερο βουνό της χώρας. Το μικροκλίμα του, το οποίο προκύπτει από την εγγύτητά του στη θάλασσα και την απότομη υψομετρική του διαφορά, δημιουργεί μια αξιοσημείωτη ποικιλομορφία στο ανάγλυφο, το κλίμα και τη βλάστηση.

Σε αυτό το τοπίο, οι αρχαίοι Έλληνες τοποθέτησαν την κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών, με κυρίαρχο τον Δία, καθώς και των Μουσών και των Χαρίτων. Μέσα από τα έργα του Ησίοδου και του Ομήρου, ο Όλυμπος κατέστη κεντρικό σημείο αναφοράς της ελληνικής μυθολογίας σε ολόκληρο τον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο, καθιστώντας τον διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού».

Ο «τόπος των αθανάτων», όπως τον αποκάλεσε ο Όμηρος, αποτελεί διαχρονικό σημείο αναφοράς της ελληνικής πολιτιστικής ταυτότητας. Το 1938 ανακηρύχθηκε ο πρώτος εθνικός δρυμός της Ελλάδας, αναγνωρίζοντας τη μοναδικότητα του φυσικού του τοπίου. Αργότερα, το 1981, εντάχθηκε στο πρόγραμμα της UNESCO ως Απόθεμα Βιόσφαιρας, ενώ το 2021 απέκτησε το καθεστώς εθνικού πάρκου με προεδρικό διάταγμα, γεγονότα που προετοίμασαν το έδαφος για τη σημερινή διεθνή διάκριση.

Η ελληνική αποστολή, αποτελούμενη από ειδικούς του Υπουργείου Πολιτισμού, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), υπό την καθοδήγηση του μόνιμου αντιπροσώπου της Ελλάδας στην UNESCO, Γιώργου Κουμουτσάκου, πραγματοποίησε εντατικές διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια της συνόδου, οδηγώντας στην επιτυχή ολοκλήρωση της υποψηφιότητας. Πρόκειται για μία εξέλιξη ιδιαίτερης σημασίας, η οποία ενισχύει τη διεθνή θέση της χώρας στον τομέα της προστασίας της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η εγγραφή του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO επιβεβαιώνει τη διαχρονική δέσμευση της Ελλάδας στην προστασία, ανάδειξη και βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής και φυσικής της κληρονομιάς, σύμφωνα με τις αρχές της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Ταυτόχρονα, ενισχύει τη διεθνή προβολή ενός τόπου ο οποίος αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού, της φύσης και της οικουμενικής κληρονομιάς, αναδεικνύοντας την κοινή ευθύνη της διεθνούς κοινότητας για τη διαφύλαξή του, προς όφελος των σημερινών και των μελλοντικών γενεών.

Η εγγραφή συμπυκνώνει, με μοναδικό τρόπο, την αδιάρρηκτη ενότητα της πολιτιστικής και της φυσικής μας κληρονομιάς. Ο Όλυμπος είναι το βουνό που, μέσα από τα ομηρικά έπη και την αρχαία ελληνική γραμματεία, ταξίδεψε την ελληνική μυθολογία και τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρο τον κόσμο. Παραμένει το αιώνιο σύμβολο της κατοικίας των Ολυμπίων Θεών, και ενός πολυδιάστατου και “δραματικού” τοπίου, εμπνέοντας δέος και σεβασμό και συνεχίζοντας να τροφοδοτεί τη σκέψη, την τέχνη, τις επιστήμες και την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία.

Ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO-Ομόφωνα η ιστορική απόφαση

Οι χαρακτηρισμοί του Ολύμπου στα έργα του Ομήρου -«πολύπτυχος», για τις πολυάριθμες κορυφές του, «μακρός», που δεσπόζει επιβλητικά στον ορίζοντα, «νιφόεις» χιονοσκεπής, «πολυδειράς» για τις πολλές χαράδρες του- αποτέλεσαν την αφετηρία αυτής της διαχρονικής έμπνευσης. Η εικόνα του Ολύμπου, όπως αποτυπώθηκε από την ποιητική ιδιοφυΐα του Ομήρου, πριν από σχεδόν τρεις χιλιετίες, παραμένει αναλλοίωτη μέχρι σήμερα, προκαλώντας το ίδιο συναίσθημα θαυμασμού και σεβασμού στον σύγχρονο επισκέπτη.

Θερμές ευχαριστίες προς τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO Γιώργο Κουμουτσάκο, για τη σταθερή και ουσιαστική υποστήριξή του, καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, προς τα στελέχη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του ΟΦΥΠΕΚΑ, καθώς και της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας του Υπουργείου Πολιτισμού. Η επιστημονική κατάρτιση, η αφοσίωση και η άριστη συνεργασία τους οδήγησαν στην επίτευξη του κοινού στόχου της εγγραφής, μιας πολυσήμαντης επιτυχίας που μας κάνει όλους περήφανους».

Από την πλευρά του, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, τόνισε τον καθοριστικό ρόλο του Ολύμπου τόσο για τη φυσική κληρονομιά της χώρας όσο και για τη διαμόρφωση μιας σύγχρονης περιβαλλοντικής πολιτικής.

«Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας αποτελεί ζωντανό και αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας, της ιστορίας και του πολιτισμού μας. Η προστασία και η ανάδειξή του βρίσκονται στον πυρήνα της κυβερνητικής μας πολιτικής. Ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας το 1938, αποτελεί καταφύγιο για σπάνια αρπακτικά, ενώ φιλοξενεί το 28% των φυτικών ομάδων – πάνω από 1900 είδη και μάλιστα 27 εξ αυτών που φύονται μόνο στον Όλυμπο και πουθενά αλλού στον κόσμο- και σημαντικούς πληθυσμούς πανίδας.

Από τον Όλυμπο, ένα παγκόσμιο σύμβολο που συνδέει τον αρχαίο μύθο του υψηλότερου βουνού της Ελλάδας, ως κατοικίας των θεών, με το περιβαλλοντικό μέλλον της πατρίδας μας, μέχρι τα Απάτητα Βουνά και τα νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και υλοποιούμε, αποδεικνύουμε στην πράξη ότι η προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας αποτελεί σταθερή εθνική προτεραιότητα. Με την ίδρυση και την ενίσχυση του ΟΦΥΠΕΚΑ θέσαμε τις βάσεις για μια σύγχρονη και ολοκληρωμένη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών της χώρας.

Μέσα από τη συστηματική συνεργασία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του Υπουργείου Πολιτισμού και του ΟΦΥΠΕΚΑ, καταρτίστηκε ο πλήρης φάκελος της υποψηφιότητας του Ολύμπου για την ένταξή του στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO, ολοκληρώνοντας με επιτυχία μια προσπάθεια που είχε ξεκινήσει το 2014. Περνάμε τώρα από τη διεθνή αναγνώριση στα συγκεκριμένα έργα. Το αμέσως επόμενο διάστημα υλοποιούμε στον Όλυμπο παρεμβάσεις ύψους άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αειφόρο ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.

Θερμές ευχαριστίες και συγχαρητήρια στην Δρα Διονύσια Χατζηλάκου, διευθύντρια του ΟΦΥΠΕΚΑ που ηγήθηκε της όλης προσπάθειας, καθώς και σε όλους όσοι συνέβαλαν σε αυτή τη μεγάλη εθνική επιτυχία. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στην Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, με την οποία συνεργαστήκαμε για ακόμη μία φορά εποικοδομητικά προς όφελος της Πατρίδας μας.

Και μία ξεχωριστή μνεία για την υποστήριξη στον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO, Γιώργο Κουμουτσάκο. Συνεχίζουμε με σχέδιο και συνέπεια, ώστε να προστατεύσουμε και να αναδείξουμε τη μοναδική φυσική και πολιτιστική κληρονομιά της χώρας μας για τις σημερινές και τις επόμενες γενιές».

Η εγγραφή του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς πρόκειται για μικτό αγαθό – μία από τις πλέον απαιτητικές κατηγορίες της UNESCO, που απαιτεί την ταυτόχρονη τεκμηρίωση της εξαιρετικής πολιτιστικής και φυσικής του αξίας. Οι μικτές εγγραφές αποτελούν μικρό ποσοστό του συνολικού καταλόγου, γεγονός που καθιστά τη συγκεκριμένη διάκριση ιδιαίτερα σημαντική.

Με την προσθήκη του Ολύμπου, η Ελλάδα αριθμεί πλέον 21 εγγραφές στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και τρία μικτά αγαθά, μαζί με τα Μετέωρα και το Άγιο Όρος, ενισχύοντας περαιτέρω την παρουσία της στο διεθνές πολιτιστικό και περιβαλλοντικό στερέωμα.

Παράλληλα, η εγγραφή αναγνωρίζει τη μοναδική βιολογική και γεωμορφολογική αξία του Ολύμπου. Με υψόμετρο 2.918 μέτρων, έντονο ανάγλυφο, ιδιαίτερο μικροκλίμα και γεωγραφική απομόνωση, το βουνό φιλοξενεί 1.983 taxa, δηλαδή περισσότερο από το ένα τέταρτο της ελληνικής χλωρίδας. Η εξαιρετική συγκέντρωση στενοενδημικών φυτικών ειδών, που συναντώνται αποκλειστικά στον Όλυμπο, τον καθιστά μία πραγματική «κιβωτό» της βιοποικιλότητας, με σπάνια είδη πανίδας να βρίσκουν καταφύγιο στις πλαγιές του.

Ο Όλυμπος εξακολουθεί να στέκει αγέρωχος ανάμεσα στον μύθο και την πραγματικότητα. Είναι το βουνό που ενέπνευσε τον Όμηρο και τον Ησίοδο, που ταυτίστηκε με την κατοικία των Ολύμπιων Θεών και που εξακολουθεί να εμπνέει την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία, τη λογοτεχνία, τις επιστήμες και τις τέχνες. Στους πρόποδές του, η αρχαιολογική περιοχή του Δίου συμπληρώνει αρμονικά το φυσικό και πολιτιστικό του τοπίο, υπενθυμίζοντας πως η ιστορία, ο μύθος και η φύση συνυπάρχουν μοναδικά σε έναν τόπο που πλέον αναγνωρίζεται επισήμως ως πολύτιμη κληρονομιά ολόκληρης της ανθρωπότητας.