Νέα αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας προκαλεί η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, με τις τιμές του πετρελαίου να επιστρέφουν πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι και την Ευρώπη να βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες πιέσεις στον ενεργειακό εφοδιασμό.
Πετρέλαιο: Ενεργειακός συναγερμός ενόψει χειμώνα-Ξανά πάνω από τα 90 δολάρια
Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ, η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και τα χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου και ντίζελ δημιουργούν ένα δύσκολο σκηνικό ενόψει του χειμώνα.
Στην Ελλάδα, οι εκτιμήσεις της αγοράς δείχνουν ότι η βενζίνη μπορεί να παραμείνει κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο για τους επόμενους μήνες.
Πιο αναλυτικά το Brent ξεπερνά τα 90 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τις 30 Ιουλίου, διαμορφούμενο στα 91,63 δολάρια το πρωί της Τρίτης. Αφορμή στάθηκε η λήξη, το βράδυ της Δευτέρας, του δίμηνου παραθύρου διαπραγματεύσεων στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, χωρίς να διαφαίνεται τέλος στη σύγκρουση.
Πετρέλαιο: Ενεργειακός συναγερμός ενόψει χειμώνα-Ξανά πάνω από τα 90 δολάρια
Το Ιράν δήλωσε τη Δευτέρα ότι θα υιοθετήσει πιο επιθετική στάση αν αποτύχουν οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε συνέντευξή του στο Fox News, ζήτησε από την Τεχεράνη να «υψώσει τη λευκή σημαία της παράδοσης». Ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε παράλληλα να βομβαρδίσει το Ομάν αν «μπει εμπόδιο» στην προσπάθειά του να τερματίσει τον πόλεμο για δεύτερη φορά απευθύνει τέτοια απειλή προς τον μακροχρόνιο στρατηγικό σύμμαχο των ΗΠΑ. «Αν το Ομάν μπει εμπόδιο, θα το βομβαρδίσουμε ανελέητα», δήλωσε ο Τραμπ τη Δευτέρα στο Fox News.
Παρότι διαμηνύει εδώ και μήνες πως ο πόλεμος θα λήξει «σύντομα», ο Τραμπ επεσήμανε στην ίδια συνέντευξη ότι δεν βιάζεται να κλείσει συμφωνία, ξεκαθαρίζοντας πως δεν πρόκειται να θέσει νέο τελεσίγραφο στο Ιράν. «Δεν έχω χρονοδιάγραμμα. Δεν βιάζομαι», είπε χαρακτηριστικά.
Η ένταση στο κρίσιμο σημείο διέλευσης για το πετρέλαιο μεταφράστηκε άμεσα σε επεισόδια: πλοίο μεταφοράς εμπορευμάτων δέχθηκε επίθεση κατά τη διέλευσή του από τα Στενά νωρίς την Τρίτη, σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία ναυτιλιακού εμπορίου UKMTO, ενώ Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters πως η χώρα στρέφεται πλέον σε «πλήρως επιθετική» στρατιωτική στάση. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού, Εμπραήμ Ζολφαγκάρι, δήλωσε μάλιστα στο Fox News ότι τα πλοία που θα επιχειρήσουν να διασχίσουν τα Στενά «θα βρουν αρκετές όμορφες τρύπες στα κύτη τους».
Ήδη πριν από αυτές τις εξελίξεις, μόλις έξι εμπορικά πλοία είχαν διασχίσει τον διάδρομο τη Δευτέρα, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης πλοίων Kpler οριακά περισσότερα σε σχέση με το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, όταν μόλις πέντε πλοία πραγματοποίησαν συνολικά τη διέλευση.
Πετρέλαιο: Ενεργειακός συναγερμός ενόψει χειμώνα-Ξανά πάνω από τα 90 δολάρια
Πώς διαβάζουν οι αναλυτές την κρίση
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η αγορά αρχίζει να «τιμολογεί» ένα μακροχρόνιο, και όχι προσωρινό, πρόβλημα. Η Άντζελιν Ονγκ, ανώτερη τεχνική αναλύτρια της επενδυτικής πλατφόρμας IG, σημείωσε ότι η απειλή Τραμπ κατά του Ομάν «θα μπορούσε να είναι η στιγμή που η αγορά στο πετρέλαιο περνά από την τιμολόγηση μιας προσωρινής διαταραχής στην τιμολόγηση μιας παρατεταμένης».
Όπως εξήγησε, αν το Μουσκάτ αποσυρθεί από τις συνομιλίες με την Τεχεράνη, ο διπλωματικός δρόμος για την αποκατάσταση της κανονικής ροής μέσω του Ορμούζ στενεύει σημαντικά δεδομένου ότι περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται κανονικά από το στενό, ακόμη και μικρή μείωση της πιθανότητας επανεκκίνησης δικαιολογεί υψηλότερο γεωπολιτικό ρίσκο στην τιμή του αργού.
Ανάλογη ανάγνωση κάνει και η Deutsche Bank, της οποίας οι αναλυτές σημειώνουν ότι η άνοδος των τιμών αντανακλά προσδοκίες για «πιο παρατεταμένο κλείσιμο» του στενού. Ακόμη πιο ζοφερή είναι η εκτίμηση του Νταν Αλαμάριου, επικεφαλής γεωπολιτικός αναλυτής της ερευνητικής εταιρείας Alpine Macro, ο οποίος προειδοποιεί για ενδεχόμενο «διπλό σοκ» στις τιμές ενέργειας αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνδυαστεί με τον συνεχιζόμενο πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
«Μια κλιμάκωση από τον Σεπτέμβριο έως τον Νοέμβριο είναι πιθανή και θα μπορούσε να προκαλέσει διπλό σοκ… ακόμη κι αν μια ευρύτερη σύγκλιση των δύο πολέμων παραμένει ακραίο σενάριο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι κίνδυνοι στην αγορά ενέργειας θα παραμείνουν αυξημένοι, με τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και τη μεταβλητότητά τους, να εκτινάσσονται σε περίπτωση νέου γύρου έντονης σύγκρουσης, ιδίως στον Κόλπο.
Ευρώπη: Χειμώνας με επικίνδυνα άδεια αποθέματα και στο πετρέλαιο
Πέρα από το πετρέλαιο, η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με ιδιαίτερα εύθραυστο ενεργειακό εφοδιασμό, καθώς οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία σφίγγουν ταυτόχρονα τις παγκόσμιες αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και πετρελαίου θέρμανσης. Το φυσικό αέριο καλύπτει περίπου το 30% της οικιακής θέρμανσης στην Ευρώπη και το πετρέλαιο περίπου το 10%, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.
Η ευρωπαϊκή εξάρτηση από το LNG έχει αυξηθεί σημαντικά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν η Ευρώπη αντικατέστησε ταχύτατα το ρωσικό αέριο αγωγών, καθιστάμενη έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς LNG παγκοσμίως. Η στροφή αυτή μείωσε την εξάρτηση από τη Ρωσία, αύξησε όμως την έκθεση της ηπείρου σε διαταραχές της παγκόσμιας αγοράς LNG.
Οι υπόγειες αποθηκευτικές εγκαταστάσεις φυσικού αερίου βρίσκονται σήμερα στο 55% της χωρητικότητάς τους το χαμηλότερο επίπεδο για αυτή την εποχή του έτους από το 2021, σύμφωνα με στοιχεία της LSEG, που αναφέρει ο Guardian.
Παράλληλα, οι εισαγωγές LNG στην Ευρώπη έχουν επιβραδυνθεί απότομα από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, με τον Ιούλιο να αναμένεται να κλείσει στους 6,3 εκατομμύρια μετρικούς τόνους τη χαμηλότερη επίδοση από τον Σεπτέμβριο του 2024, σύμφωνα με την Kpler.
Η Ασία έχει επιστρέψει δυναμικά στην αγορά, απορροφώντας φορτία που θα κατευθύνονταν διαφορετικά στην Ευρώπη, ενώ η ελπίδα για επανεκκίνηση των εξαγωγών LNG από το Κατάρ που πριν από τη σύγκρουση κάλυπτε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς ναυάγησε με τον ανανεωμένο αποκλεισμό του Ορμούζ.
Οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη ξεπέρασαν τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα την περασμένη εβδομάδα, υψηλότερα κι από το προηγούμενο υψηλό του πολέμου στο Ιράν, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές του 2023. Ακόμη κι αν οι εισαγωγές ανακάμψουν τους επόμενους μήνες, η περιοχή αναμένεται να μπει στον χειμώνα με αποθέματα αρκετά κάτω από τον στόχο του 80%.
Πετρέλαιο: Το πρόβλημα του ντίζελ
Ανάλογη πίεση δέχεται και η αγορά πετρελαίου ντίζελ, από το οποίο παράγεται και το πετρέλαιο θέρμανσης. Αντί να χτίζει αποθέματα ενόψει του χειμώνα, όπως συνηθίζεται τους καλοκαιρινούς μήνες, η Ευρώπη βλέπει τα αποθέματά της να συρρικνώνονται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2022, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν έχει διαταράξει βασικές οδούς εφοδιασμού από τη Μέση Ανατολή.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω από αποφάσεις δύο μεγάλων εξαγωγέων καυσίμων: η Κίνα έχει περιορίσει τις εξαγωγές καυσίμων από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν προκειμένου να διαφυλάξει τα δικά της αποθέματα, ενώ η Ρωσία δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας ντίζελ παγκοσμίως το 2025, με σχεδόν 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως, περίπου το 12% των παγκόσμιων εξαγωγών απαγόρευσε τις εξαγωγές τον Ιούλιο, μετά από επιθέσεις ουκρανικών drones που έπληξαν διυλιστήριά της.
Αποτέλεσμα ήταν τα περιθώρια διύλισης στην Ευρώπη να εκτιναχθούν σε ρεκόρ σχεδόν 65 δολαρίων ανά βαρέλι. Οι υψηλές τιμές έχουν αρχίσει να περιορίζουν και τη ζήτηση: η κατανάλωση ντίζελ στην Ευρώπη υποχώρησε πάνω από 6% τον Απρίλιο, στα 5,53 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Μέρος της πτώσης αποδίδεται στη στροφή προς βενζινοκίνητα και ηλεκτρικά οχήματα, ωστόσο οι επίμονα υψηλές τιμές αναγκάζουν όλο και περισσότερο καταναλωτές και επιχειρήσεις να περιορίζουν την κατανάλωσή τους. Ακόμη κι αν η ένταση στη Μέση Ανατολή εκτονωθεί σύντομα, η ζημιά στα αποθέματα έχει ήδη γίνει, οι αγορές LNG και ντίζελ αναμένεται να παραμείνουν υπό πίεση για μήνες, με την Ευρώπη να εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό από έναν παράγοντα που δεν μπορεί να ελέγξει: τον καιρό.
Ελλάδα: Βενζίνη κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο για τουλάχιστον τρίμηνο
Στην Ελλάδα, ο πρόεδρος των πρατηριούχων Αττικής, Νίκος Παπαγεωργίου, προειδοποιεί για δύσκολο και ακριβό χειμώνα, ενόψει και της έναρξης της περιόδου διάθεσης πετρελαίου θέρμανσης σε περίπου δύο μήνες. «Είμαστε πάρα πολύ προσεκτικοί στην κατανάλωση γιατί έρχεται και το πετρέλαιο θέρμανσης. Είμαστε περίπου δύο μήνες πριν την έναρξή του και εκεί οι τιμές θα είναι αρκετά υψηλές», σημείωσε. «Δεν είμαι καθόλου αισιόδοξος γιατί έχουμε τα παραδείγματα του παρελθόντος και δείχνουν πού πηγαίνει η κατάσταση. Ένας πόλεμος που ξεκίνησε για 4-5 μέρες, έγινε 4-5 βδομάδες και κλείνουμε τον 5ο μήνα», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον κ. Παπαγεωργίου, η αμόλυβδη αναμένεται να κινηθεί κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο το επόμενο τρίμηνο, με τους υψηλούς φόρους όπως τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και το ΦΠΑ, αλλά και το αυξημένο κόστος μεταφοράς σε νησιωτικές και ορεινές περιοχές να διατηρούν την πίεση στις τιμές. Ο ίδιος επεσήμανε ότι η ελληνική αγορά αντιδρά πλέον πολύ πιο γρήγορα στις διεθνείς εξελίξεις, φτάνοντας ακόμη και σε αντίστροφη κίνηση σε σχέση με τις διεθνείς τιμές: «Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται μια πολύ πιο γρήγορη αντίδραση της αγοράς σε οποιοδήποτε γεγονός. Μπορεί να βλέπουμε τις διεθνείς τιμές να μειώνονται και στην Ελλάδα να αυξάνονται. Αυτό συμβαίνει γιατί τα διυλισμένα προϊόντα είναι ανεξάρτητα. Δεν εξαρτώνται από τις τιμές», εξήγησε.
Ο πρόεδρος των πρατηριούχων Αττικής προειδοποίησε ότι οι καταναλωτές δεν πρέπει να περιμένουν μια μικρή, προσωρινή αύξηση, αλλά μια παρατεταμένη περίοδο υψηλών τιμών:
«Ο κόσμος πρέπει να ναι προετοιμασμένος όχι για μια μικρή αύξηση των τιμών στο λίτρο που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ένα κόστος στον οικογενειακό εισόδημα κατά 30 ευρώ τον μήνα, αλλά πρέπει να περιμένει ο κόσμος μεγάλη διάρκεια εντάσεων στις τιμές που θα διατηρούνται αρκετά υψηλά. Όταν λέω αρκετά υψηλά γύρω στα 2 ευρώ το λίτρο. Εκεί θα είναι οι τιμές τουλάχιστον για το επόμενο τρίμηνο», ανέφερε χαρακτηριστικά. Χωρίς τις υφιστάμενες επιδοτήσεις, όπως πρόσθεσε, το πετρέλαιο κίνησης θα διαμορφωνόταν στα 2,10 ευρώ το λίτρο και η αμόλυβδη στα 2,05 ευρώ.
Τα Στενά του Ορμούζ και η επάρκεια των ελληνικών διυλιστηρίων
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει ο κ. Παπαγεωργίου στις εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, εκτιμώντας ότι σε περίπτωση παρατεταμένου κλεισίματος το κρίσιμο ζήτημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα είναι η επάρκεια διυλισμένων προϊόντων, με την κατάσταση να επιβαρύνεται περαιτέρω από τη συσσώρευση πλοίων στο στενό, τις δυσκολίες διέλευσης από τη Διώρυγα του Σουέζ λόγω των επιθέσεων των Χούθι, και τη μειωμένη παραγωγή διυλιστηρίων που έχουν πληγεί από επιθέσεις. Παράλληλα, όπως σημείωσε, τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ έχουν μειωθεί σημαντικά το τελευταίο διάστημα.
Ως προς την ελληνική αγορά ειδικότερα, ο πρόεδρος των πρατηριούχων εμφανίζεται πιο καθησυχαστικός, σημειώνοντας ότι τα ελληνικά διυλιστήρια έχουν ήδη δοκιμαστεί σε συνθήκες διεθνών κρίσεων, όπως και κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία, διαθέτοντας σημαντική ευελιξία στην προμήθεια αργού πετρελαίου και στη διαδικασία διύλισης. Σημαντικό μέρος της παραγωγής τους πάντως κατευθύνεται στο εξωτερικό, καθώς πάνω από το 65%-70% των παραγόμενων προϊόντων εξάγεται σε τρίτες χώρες.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα