Σερβία: Το Βελιγράδι αγνόησε τις υποδείξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης- Πλήθος κόσμου κι επίσημες στρατιωτικές τιμές στην κηδεία του Ράτκο Μλάντιτς

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε προειδοποιήσει με σαφήνεια το Βελιγράδι να μην προχωρήσει σε δημόσια εξύμνηση ενός ανθρώπου που καταδικάστηκε για τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα, την πρώτη γενοκτονία που αναγνωρίστηκε δικαστικά στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Σερβία: Το Βελιγράδι αγνόησε τις υποδείξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης- Πλήθος κόσμου κι επίσημες στρατιωτικές τιμές στην κηδεία του Ράτκο Μλάντιτς

Παρά τις προειδοποιήσεις, η σορός του Ράτκο Μλάντιτς, του διαβόητου «χασάπη της Σρεμπρένιτσα», τέθηκε σήμερα, Δευτέρα (07/09), σε λαϊκό προσκύνημα στο Βελιγράδι, με πλήθος κόσμου να σπεύδει να αποτίσει φόρο τιμής στον πρώην στρατιωτικό διοικητή των Σερβοβοσνίων, ο οποίος πέθανε ενώ εξέτιε ισόβια κάθειρξη για γενοκτονία, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Η εικόνα από τη σερβική πρωτεύουσα είναι φορτισμένη και βαθιά συμβολική. Χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν από νωρίς έξω από τη μικρή ορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Λουκά, προκειμένου να αποχαιρετήσουν έναν άνθρωπο που, παρά την καταδίκη του από τη διεθνή δικαιοσύνη, εξακολουθεί να θεωρείται ήρωας από σημαντικό τμήμα της σερβικής κοινωνίας.

Στο φέρετρο του Μλάντιτς είχαν τοποθετηθεί το στρατιωτικό του πηλήκιο και το ξίφος του, ενώ γύρω του στέκονταν άνδρες ντυμένοι με στρατιωτικές στολές παραλλαγής, συνθέτοντας μια εικόνα που προκαλεί έντονες αντιδράσεις εντός και εκτός Σερβίας.

Πλήρεις στρατιωτικές τιμές

Σύμφωνα με φιλοκυβερνητικά σερβικά μέσα ενημέρωσης, ο Μλάντιτς αναμένεται να ταφεί με πλήρεις στρατιωτικές τιμές, ενώ στη νεκρώσιμη ακολουθία αναμένεται να προεξάρχει ο Πατριάρχης της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Πορφύριος.

Για τους υποστηρικτές του, ο πρώην στρατιωτικός ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας εξακολουθεί να αποτελεί σύμβολο της σερβικής αντίστασης και εθνικής υπερηφάνειας. «Ήταν ένας άνθρωπος που έδωσε τα πάντα στη ζωή του για τον σερβικό λαό», δήλωσε ο Μίλαν Ντόμπριτς, ο οποίος ταξίδεψε από το Κόσοβο στο Βελιγράδι προκειμένου να παραστεί στην κηδεία.

«Χαίρομαι που σήμερα το πρωί ο κόσμος έρχεται για να του αποδώσει ιδιαίτερο σεβασμό», πρόσθεσε.

Ο Ράτκο Μλάντιτς, πρώην στρατιωτικός ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας, πέθανε την Πέμπτη (27.08.2026), σε ηλικία 84 ετών. Είχε περάσει τους τελευταίους μήνες της ζωής του αντιμετωπίζοντας σοβαρά προβλήματα υγείας και άφησε την τελευταία του πνοή στη Χάγη, όπου εξέτιε ποινή ισόβιας κάθειρξης.

Η διεθνής δικαιοσύνη τον είχε καταδικάσει κυρίως για τον ρόλο του στη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα, αλλά και για σειρά εγκλημάτων πολέμου και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Βοσνία.

Αν και τυπικά η ευθύνη για τις λεπτομέρειες της κηδείας ανήκε στην οικογένειά του, η σερβική κυβέρνηση απέστειλε την περασμένη εβδομάδα αεροσκάφος για τη μεταφορά της σορού του στο Βελιγράδι. Στρατιώτες μετέφεραν το φέρετρο, το οποίο ήταν καλυμμένο με τη σερβική σημαία, ενώ το Σάββατο πραγματοποιήθηκε στρατιωτική τελετή σε επίσημη εγκατάσταση του σερβικού στρατού.

Οργή από την ΕΕ

Η δημόσια απόδοση τιμών στον Μλάντιτς έχει προκαλέσει έντονη δυσφορία στις Βρυξέλλες, σε μια περίοδο κατά την οποία η Σερβία εξακολουθεί να επιδιώκει την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ΕΕ είχε ήδη προειδοποιήσει το Βελιγράδι να αποφύγει οποιαδήποτε δημόσια εξύμνηση ενός προσώπου που έχει καταδικαστεί από τη διεθνή δικαιοσύνη για τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα. Η επιλογή, ωστόσο, να συνοδευτεί ο θάνατός του από στρατιωτικές τελετές και δημόσιες εκδηλώσεις τιμής επανέφερε με οξύ τρόπο το ζήτημα της σχέσης της Σερβίας με το ευρωπαϊκό της μέλλον.

Η επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος, ακύρωσε προγραμματισμένη επίσκεψή της στη Σερβία, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο θάνατος του Μλάντιτς. Όπως δήλωσε, «η εξύμνηση που συνοδεύει τον θάνατό του είναι ασύμβατη με τις αξίες πάνω στις οποίες είναι χτισμένη η ευρωπαϊκή πορεία».

Στην ευρωπαϊκή κριτική προστέθηκαν και άλλοι αξιωματούχοι, περιφερειακοί ηγέτες, αλλά και συγγενείς θυμάτων του πολέμου στη Βοσνία, για τους οποίους οι δημόσιες τιμές προς τον Μλάντιτς συνιστούν προσβολή στη μνήμη των νεκρών και των επιζώντων.

Ο πόλεμος στη Βοσνία άφησε πίσω του περισσότερους από 100.000 νεκρούς και πάνω από ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους, προτού τερματιστεί το 1995 με ειρηνευτική συμφωνία που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς απέρριψε τις επικρίσεις της ΕΕ και επιτέθηκε προσωπικά στη Μάρτα Κος, κατηγορώντας την ότι «λέει ψέματα».

Ο Βούτσιτς, ο οποίος κατά το παρελθόν είχε υιοθετήσει ακραία εθνικιστικές θέσεις και είχε υποστηρίξει τις επεκτατικές πολιτικές της Σερβίας κατά τη διάρκεια του πολέμου, δεν αναμένεται να παραστεί στην κηδεία.

Σύμφωνα με το Associated Press, ο Σέρβος πρόεδρος έχει εντείνει την αντιδυτική ρητορική του ενόψει πρόωρων βουλευτικών εκλογών υψηλού πολιτικού διακυβεύματος, οι οποίες αναμένονται τον επόμενο μήνα.

Σερβία: Το Βελιγράδι αγνόησε τις υποδείξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης- Πλήθος κόσμου κι επίσημες στρατιωτικές τιμές στην κηδεία του Ράτκο Μλάντιτς

Η Σρεμπρένιτσα και τα εγκλήματα του Μλάντιτς

Ο Ράτκο Μλάντιτς καταδικάστηκε το 2017 από τη διεθνή δικαιοσύνη για τον ρόλο του στη σφαγή περισσότερων από 8.000 Βόσνιων μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα το 1995. Η ίδια δικαστική απόφαση τον έκρινε υπεύθυνο και για την πολυετή πολιορκία του Σεράγεβο, καθώς και για σειρά άλλων εγκλημάτων πολέμου.

Στα εγκλήματα για τα οποία καταδικάστηκε περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, η δημιουργία και λειτουργία στρατοπέδων κράτησης, όπου κρατούνταν μη Σέρβοι άμαχοι και αιχμάλωτοι πολέμου.

Η Σρεμπρένιτσα είχε χαρακτηριστεί από τον ΟΗΕ «ασφαλής ζώνη» για τους Βόσνιους μουσουλμάνους. Παρ’ όλα αυτά, τον Ιούλιο του 1995 έπεσε στα χέρια των σερβοβοσνιακών δυνάμεων.

Άνδρες και αγόρια απομακρύνθηκαν από τις οικογένειές τους. Πολλοί από αυτούς εκτελέστηκαν μαζικά και τα σώματά τους θάφτηκαν σε ομαδικούς τάφους, σε μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες των ευρωπαϊκών συγκρούσεων μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο πόλεμος στη Βοσνία είχε ξεσπάσει μετά τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Οι Σέρβοι της Βοσνίας κατέλαβαν μεγάλες εκτάσεις της χώρας, επιδιώκοντας τη δημιουργία δικής τους οντότητας και την ένωσή της με τη Σερβία.

Το Βελιγράδι είχε στηρίξει τις σερβοβοσνιακές δυνάμεις κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ωστόσο μέχρι σήμερα εξακολουθεί να αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο αποτιμάται διεθνώς ο ρόλος της Σερβίας στον πόλεμο, καταγγέλλοντας αυτό που χαρακτηρίζει ως δυτική αντισερβική προκατάληψη.

Η κληρονομιά του Μλάντιτς

Ο θάνατος του Μλάντιτς δεν έβαλε τέλος στη διαμάχη γύρω από την ιστορική του κληρονομιά. Αντίθετα, φαίνεται να αναζωπύρωσε τις βαθιές διαιρέσεις που εξακολουθούν να διαπερνούν τη σερβική κοινωνία.

Μετά την είδηση του θανάτου του, εθνικιστές υποστηρικτές του πραγματοποίησαν αγρυπνίες, ζωγράφισαν νέες τοιχογραφίες με το πρόσωπό του σε δρόμους του Βελιγραδίου και άναψαν φωτοβολίδες προς τιμήν του.

Την ίδια ώρα, η Σερβία εξακολουθεί να αρνείται να αναγνωρίσει ότι στη Σρεμπρένιτσα διαπράχθηκε γενοκτονία. Το Βελιγράδι χαρακτηρίζει τη σφαγή «φρικτό έγκλημα», αποφεύγοντας να υιοθετήσει τον χαρακτηρισμό της γενοκτονίας που έχει αναγνωριστεί από διεθνή δικαστήρια.

Η υπόθεση Μλάντιτς έρχεται, μάλιστα, σε συνέχεια μιας σειράς περιστατικών που έχουν προκαλέσει αντιδράσεις στην Ευρώπη. Πέρυσι, η Σερβία είχε επίσης κηδεύσει με πλήρεις στρατιωτικές τιμές τον πρώην αρχηγό του στρατού Νεμπόισα Πάβκοβιτς, ο οποίος είχε καταδικαστεί για εγκλήματα πολέμου.

Έτσι, η σορός του Μλάντιτς δεν βρίσκεται απλώς στο επίκεντρο μιας κηδείας. Η επιστροφή του στο Βελιγράδι έχει μετατραπεί σε ένα νέο πεδίο σύγκρουσης γύρω από τη μνήμη του πολέμου, τη δικαιοσύνη, την εθνική ταυτότητα και, τελικά, την ίδια την ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας.