Τουρκία: «Το Ισραήλ θέλει να μας βάλει σε πόλεμο με την Ελλάδα»- Η Milliyet ανεβάζει επικίνδυνα τους τόνους στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο τονίζοντας πως…«η Τουρκία δεν θα είναι η πρώτη που θα επιτεθεί!»

Ο διευθυντής της Milliyet κατηγορεί το Ισραήλ ότι επιδιώκει ελληνοτουρκική σύγκρουση, ενώ τουρκικά μέσα επαναφέρουν στο προσκήνιο Καστελόριζο, Δωδεκάνησα και αποστρατιωτικοποίηση.

Τουρκία: «Το Ισραήλ θέλει να μας βάλει σε πόλεμο με την Ελλάδα»- Η Milliyet ανεβάζει επικίνδυνα τους τόνους στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο τονίζοντας πως…«η Τουρκία δεν θα είναι η πρώτη που θα επιτεθεί!»

Νέα, σαφώς πιο αιχμηρή διάσταση επιχειρούν να προσδώσουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης στην επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελόριζο, τη Ρω και τη Στρογγύλη, μεταφέροντας πλέον τη συζήτηση από το καθαρά ελληνοτουρκικό επίπεδο σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό κάδρο.

Στο επίκεντρο αυτής της νέας αφήγησης βρίσκεται το Ισραήλ. Ο γενικός διευθυντής της Milliyet, Οζάι Σεντίρ, συνδέει ευθέως την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση με τη στρατηγική σχέση Αθήνας και Τελ Αβίβ, διατυπώνοντας τον ιδιαίτερα βαρύ ισχυρισμό ότι το Ισραήλ επιδιώκει να οδηγήσει τις δύο χώρες σε σύγκρουση.

Σε άρθρο του υποστηρίζει ότι η Άγκυρα δεν επιδιώκει στρατιωτική αναμέτρηση με την Ελλάδα και ότι διαθέτει, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, τη στρατιωτική δυνατότητα να αντιδράσει εφόσον υπάρξει σχετική πολιτική εντολή. Παράλληλα, όμως, επιχειρεί να παρουσιάσει την Τουρκία ως δύναμη που προτιμά τη διαπραγμάτευση από την ένοπλη αντιπαράθεση.

Την ίδια στιγμή, ο Σεντίρ ανεβάζει κατακόρυφα τον τόνο, υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ είναι εκείνο που θα μπορούσε να έχει συμφέρον από μια ελληνοτουρκική σύγκρουση, με στόχο να «αποσπάσει την προσοχή» και να εξαντλήσει την Τουρκία.

Πρόκειται για πολιτική εκτίμηση και ερμηνεία του ίδιου του αρθρογράφου και όχι για θέση που συνοδεύεται από αποδεικτικά στοιχεία περί ισραηλινού σχεδιασμού για πρόκληση πολέμου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, δύο κρατών που είναι μέλη του ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη τοποθέτηση έχει τη δική της σημασία, καθώς αποτυπώνει μια τάση που φαίνεται να ενισχύεται σε τμήματα του τουρκικού δημόσιου διαλόγου: την παρουσίαση της στενότερης αμυντικής σχέσης Ελλάδας και Ισραήλ ως τμήματος ενός ευρύτερου σχεδιασμού για τον περιορισμό της τουρκικής επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Η Τουρκία δεν θα είναι η πρώτη που θα επιτεθεί»

Στο άρθρο του, ο διευθυντής της Milliyet επιχειρεί να παρουσιάσει την τουρκική στρατηγική ως μια πολιτική που, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, δίνει προτεραιότητα στη διπλωματία και στη διαπραγμάτευση.

Υποστηρίζει ότι οι τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν την ισχύ για να επιχειρήσουν εφόσον λάβουν σχετική εντολή, αλλά εκτιμά πως ακόμη και μια στρατιωτική σύγκρουση θα κατέληγε τελικά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Με αυτή τη λογική, η διαπραγμάτευση θα πρέπει να προηγηθεί της πολεμικής αναμέτρησης και όχι να ακολουθήσει αυτήν.

Πίσω όμως από αυτή τη φαινομενικά καθησυχαστική προσέγγιση κρύβεται μια σαφής προειδοποίηση.

Ο Σεντίρ γράφει ότι, εφόσον δεν δημιουργηθεί αυτό που η τουρκική πλευρά αντιλαμβάνεται ως «τετελεσμένο» στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία δεν θα είναι εκείνη που θα επιτεθεί πρώτη.

Η διατύπωση αυτή κάθε άλλο παρά αδιάφορη είναι. Ο όρος «τετελεσμένο» αποτελεί πάγιο στοιχείο της τουρκικής ρητορικής για σειρά ελληνικών ενεργειών τις οποίες η Αθήνα, από την πλευρά της, θεωρεί άσκηση των νόμιμων κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

Έτσι, πίσω από τη δήλωση περί μη πρώτης επίθεσης διατηρείται ουσιαστικά ένα σημαντικό περιθώριο ερμηνείας ως προς το τι θα μπορούσε η Άγκυρα να θεωρήσει «τετελεσμένο» και, κατ’ επέκταση, ποια ενέργεια θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως αφορμή για κλιμάκωση.

Σε κάθε περίπτωση, η συγκεκριμένη τοποθέτηση δεν αποτελεί ανακοίνωση της τουρκικής κυβέρνησης ούτε επίσημη θέση των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Αποτυπώνει, όμως, τον τρόπο με τον οποίο ένας από τους πλέον προβεβλημένους παράγοντες του τουρκικού Τύπου επιχειρεί να ερμηνεύσει τη σημερινή στρατηγική της Άγκυρας.

Το Ισραήλ στο επίκεντρο της τουρκικής αφήγησης

Το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο της παρέμβασης Σεντίρ είναι η μετατόπιση του επίκεντρου της συζήτησης προς το Ισραήλ.

Ο διευθυντής της Milliyet ισχυρίζεται ότι το Τελ Αβίβ επιχειρεί να ωθήσει την Ελλάδα και την Τουρκία σε μια αντιπαράθεση, προκειμένου να αποδυναμώσει την Άγκυρα. Παράλληλα, απευθύνει ουσιαστικά μήνυμα και προς την Αθήνα, καλώντας την να αντιληφθεί –όπως ο ίδιος υποστηρίζει– την υποτιθέμενη στρατηγική που βρίσκεται πίσω από την ελληνοϊσραηλινή συνεργασία.

Και εδώ, ωστόσο, απουσιάζουν αποδεικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν έναν τέτοιο σχεδιασμό.

Η αμυντική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ είναι υπαρκτή και τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει ιδιαίτερα μεγάλο βάθος, με κοινές ασκήσεις, αμυντικά προγράμματα, εκπαίδευση και ευρύτερη στρατηγική συνεργασία. Παράλληλα, Αθήνα και Τελ Αβίβ έχουν αναπτύξει στενές σχέσεις και στον ενεργειακό και οικονομικό τομέα.

Η ύπαρξη, όμως, αυτής της συνεργασίας δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι υπάρχει σχεδιασμός για πρόκληση ελληνοτουρκικού πολέμου.

Η συγκεκριμένη γραμμή σκέψης, πάντως, δεν είναι καινούργια για τον Σεντίρ. Σε προηγούμενες παρεμβάσεις του έχει ασκήσει κριτική στην Ελλάδα για τις εξοπλιστικές της σχέσεις τόσο με το Ισραήλ όσο και με τη Γαλλία, υποστηρίζοντας ότι στην ελληνική κοινωνία καλλιεργείται μια εικόνα αυξημένης τουρκικής απειλής, η οποία χρησιμοποιείται για να δικαιολογηθούν μεγάλες αμυντικές δαπάνες.

Με αυτόν τον τρόπο, το Ισραήλ φαίνεται να αποκτά ολοένα και πιο κεντρικό ρόλο στην τουρκική αφήγηση για την Ελλάδα, δίπλα στα παραδοσιακά ζητήματα των θαλάσσιων ζωνών, των νησιών του Αιγαίου και της στρατιωτικής παρουσίας σε αυτά.

Sözcü: «23 νησιά με ισραηλινά όπλα»

Ακόμη πιο επιθετική είναι η προσέγγιση που υιοθετούν άλλα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.

Η Sözcü συνδέει ευθέως την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη με το ζήτημα της στρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών και προβάλλει τον ισχυρισμό ότι η Ελλάδα έχει «στρατιωτικοποιήσει 23 νησιά με ισραηλινά όπλα».

Την ίδια ώρα, τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα επαναφέρουν με ένταση το ζήτημα της στρατιωτικής παρουσίας στο Καστελόριζο, αλλά και στα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, επιχειρώντας να επαναφέρουν στο προσκήνιο τις πάγιες τουρκικές αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποίησης.

Η επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού είχε πράγματι σαφές στρατιωτικό σκέλος.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέφθηκε τα επιτηρητικά φυλάκια στη Ρω και στη Στρογγύλη, συνομίλησε με στελέχη και οπλίτες των Ενόπλων Δυνάμεων και επιβιβάστηκε στο Ταχύ Περιπολικό Κατευθυνόμενων Βλημάτων «Υποπλοίαρχος Γρηγορόπουλος», το οποίο βρισκόταν στο Καστελόριζο.

Τουρκία: «Το Ισραήλ θέλει να μας βάλει σε πόλεμο με την Ελλάδα»- Η Milliyet ανεβάζει επικίνδυνα τους τόνους στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο τονίζοντας πως…«η Τουρκία δεν θα είναι η πρώτη που θα επιτεθεί!»

Η ελληνική πλευρά παρουσίασε τις συγκεκριμένες επισκέψεις στο πλαίσιο της παρουσίας του πρωθυπουργού στο ακριτικό σύμπλεγμα και δεν τις συνέδεσε με οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια έναντι της Τουρκίας.

Παράλληλα, η κυβερνητική ατζέντα στο Καστελόριζο δεν περιορίστηκε στο αμυντικό σκέλος. Περιλάμβανε ένα ευρύ πρόγραμμα παρεμβάσεων, με 37 έργα υποδομής και δράσεις στους τομείς της ύδρευσης, της αποχέτευσης, της στέγασης και της υγείας, καθώς και μέτρα που αποσκοπούν στην ενίσχυση του μόνιμου πληθυσμού του ακριτικού συμπλέγματος.

Η εικόνα που επιχειρεί να διαμορφώσει η τουρκική πλευρά, ωστόσο, εστιάζει σχεδόν αποκλειστικά στη στρατιωτική διάσταση της παρουσίας του Έλληνα πρωθυπουργού.

A Haber και CNN Türk επαναφέρουν την αποστρατιωτικοποίηση

Στις τηλεοπτικές εκπομπές του A Haber και του CNN Türk, η παρουσία στρατιωτών δίπλα στον Έλληνα πρωθυπουργό αποτέλεσε την αφορμή για να επανέλθει με ένταση η τουρκική θέση σχετικά με το καθεστώς των Δωδεκανήσων.

Οι σχολιαστές έθεσαν εκ νέου το ερώτημα γιατί υπάρχουν στρατιωτικές δυνάμεις στο Καστελόριζο, παρουσιάζοντας την ελληνική στρατιωτική παρουσία ως αντίθετη προς τις διεθνείς συνθήκες.

Το νομικό ζήτημα, ωστόσο, είναι σαφώς πιο σύνθετο από την εικόνα που επιχειρεί να μεταδώσει η τουρκική τηλεοπτική ρητορική.

Η Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947, με την οποία τα Δωδεκάνησα παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα κατά πλήρη κυριαρχία, περιλαμβάνει διάταξη περί αποστρατιωτικοποίησης.

Η ελληνική θέση είναι ότι η Τουρκία δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στη συγκεκριμένη Συνθήκη και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να αντλεί δικαιώματα από αυτήν. Παράλληλα, η Αθήνα επικαλείται το δικαίωμα νόμιμης άμυνας που προβλέπεται στο άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, παραπέμποντας στις απειλές και στη στρατιωτική διάταξη της Τουρκίας απέναντι από τα ελληνικά νησιά, στα μικρασιατικά παράλια.

Ξεχωριστό ζήτημα αποτελεί η ίδια η κυριαρχία επί του Καστελόριζου.

Η ελληνική κυριαρχία στο νησί και στα υπόλοιπα Δωδεκάνησα θεμελιώνεται στις σχετικές διεθνείς συνθήκες. Η Τουρκία παραιτήθηκε με τη Συνθήκη της Λωζάννης από δικαιώματα επί του Καστελόριζου, ενώ στη συνέχεια η Συνθήκη των Παρισίων του 1947 παραχώρησε τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα κατά πλήρη κυριαρχία.

Επομένως, το ζήτημα της στρατιωτικής παρουσίας και το ζήτημα της κυριαρχίας αποτελούν δύο διαφορετικά νομικά κεφάλαια, τα οποία η τουρκική δημόσια συζήτηση συχνά επιχειρεί να συνδέσει σε μία ενιαία αφήγηση.

Από το «μπροστά στη μύτη μας» στη θεωρία περί Ισραήλ

Η τουρκική συζήτηση για την επίσκεψη Μητσοτάκη στο Καστελόριζο δεν απέκτησε από την πρώτη στιγμή τη σημερινή της μορφή.

Αρχικά, CNN Türk, Hürriyet και άλλα τουρκικά μέσα επικεντρώθηκαν στην απόσταση του Καστελόριζου από τις τουρκικές ακτές, στις θαλάσσιες ζώνες και κυρίως στην εικόνα του Έλληνα πρωθυπουργού να κινείται δίπλα σε στρατιωτικές μονάδες.

Το CNN Türk έφθασε μάλιστα να σχολιάσει ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρέθηκε «ακριβώς μπροστά στη μύτη μας», μια χαρακτηριστική διατύπωση που αποτυπώνει το φορτισμένο κλίμα με το οποίο αντιμετωπίστηκε η επίσκεψη από μερίδα των τουρκικών μέσων.

Άλλες αναλύσεις επανέφεραν την πάγια τουρκική αμφισβήτηση σχετικά με την επήρεια των ελληνικών νησιών στις θαλάσσιες ζώνες, επιχειρώντας να παρουσιάσουν το Καστελόριζο ως κομβικό σημείο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σταδιακά, όμως, η συζήτηση άρχισε να μετακινείται.

Από την απόσταση του Καστελόριζου από τις τουρκικές ακτές, τις θαλάσσιες ζώνες και τη στρατιωτική παρουσία, το βάρος μεταφέρθηκε στην ελληνοϊσραηλινή σχέση.

Και η παρέμβαση της Milliyet έρχεται να ολοκληρώσει αυτή τη μετατόπιση, τοποθετώντας πλέον το Ισραήλ στο κέντρο της τουρκικής ερμηνείας για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Η βασική ιδέα που προβάλλεται είναι ότι η Ελλάδα κινείται όλο και πιο στενά σε συντονισμό με το Ισραήλ και ότι αυτή η σχέση θα μπορούσε, σύμφωνα με την τουρκική εκδοχή, να οδηγήσει την Αθήνα σε μια επικίνδυνη αντιπαράθεση με την Άγκυρα.

Πρόκειται για τουρκική πολιτική ερμηνεία και όχι για αποδεδειγμένο σχέδιο.

Η σημασία, ωστόσο, βρίσκεται στο γεγονός ότι μια τέτοια αφήγηση φιλοξενείται πλέον τόσο ανοιχτά σε ένα μεγάλο και επιδραστικό τουρκικό μέσο ενημέρωσης.

Η ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία φαίνεται έτσι να μετατρέπεται σε έναν ακόμη βασικό άξονα της τουρκικής συζήτησης για την Ελλάδα, δίπλα στα παλαιότερα και διαχρονικά σημεία τριβής: τις θαλάσσιες ζώνες, τη στρατιωτική παρουσία στα ελληνικά νησιά, το Καστελόριζο και το τουρκικό casus belli.

Και μέσα σε αυτό το σκηνικό, η φράση του διευθυντή της Milliyet ότι «η Τουρκία δεν θα είναι η πρώτη που θα επιτεθεί» λειτουργεί ταυτόχρονα ως δήλωση αυτοσυγκράτησης και ως προειδοποίηση, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για το ποια ενέργεια θα μπορούσε, κατά την τουρκική αντίληψη, να θεωρηθεί «τετελεσμένο» και να μεταβάλει τις ισορροπίες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.