Μια εντυπωσιακή ανατροπή καταγράφεται στο Αφγανιστάν, καθώς οι εκτάσεις που χρησιμοποιούνται για την καλλιέργεια της υπνοφόρου παπαρούνας αυξήθηκαν κατά 330% μέσα σε έναν χρόνο, παρά την απαγόρευση που έχουν επιβάλει οι Ταλιμπάν. Η νέα έκθεση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC) αποκαλύπτει ότι η καλλιέργεια επέστρεψε δυναμικά, την ώρα που η φτώχεια και η οικονομική ασφυξία πιέζουν τους αγρότες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία για το 2026, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις έφτασαν περίπου τα 43.000 εκτάρια, από μόλις 10.000 το 2025. Την ίδια περίοδο, η εκτιμώμενη παραγωγή οπίου αυξήθηκε κατά 400%, αγγίζοντας σχεδόν τους 1.500 τόνους, έναντι περίπου 300 τόνων την προηγούμενη χρονιά.
Η απαγόρευση των Ταλιμπάν δεν σταμάτησε την καλλιέργεια
Οι Ταλιμπάν είχαν ανακοινώσει τον Απρίλιο του 2022 την απαγόρευση της καλλιέργειας ναρκωτικών, επιβάλλοντας αυστηρούς περιορισμούς στην παραγωγή οπίου. Το μέτρο είχε οδηγήσει σε δραστική συρρίκνωση των καλλιεργειών, καθώς εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν μια από τις σημαντικότερες πηγές εισοδήματός τους.
Ωστόσο, η νέα έκθεση του ΟΗΕ δείχνει ότι η οικονομική πίεση έχει οδηγήσει αρκετούς παραγωγούς στην επιστροφή στην απαγορευμένη καλλιέργεια. Μάλιστα, η αύξηση που καταγράφηκε το 2026 είναι η μεγαλύτερη από τότε που τέθηκε σε εφαρμογή η απαγόρευση.
Παρά τη θεαματική άνοδο, οι σημερινές εκτάσεις παραμένουν πολύ χαμηλότερες από τα επίπεδα πριν από την απαγόρευση, όταν το 2022 καλλιεργούνταν περίπου 232.000 εκτάρια.
Οι αγρότες κρύβουν τις παπαρούνες για να αποφύγουν τους ελέγχους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο επιχειρούν να παρακάμψουν τους περιορισμούς οι παραγωγοί. Σύμφωνα με το UNODC, μικρές εκτάσεις με παπαρούνες κρύβονται ανάμεσα σε χωράφια με δημητριακά ή μέσα σε περιφραγμένες ιδιοκτησίες.
Ορισμένοι αγρότες φέρονται επίσης να μεταβάλλουν τις περιόδους φύτευσης και συγκομιδής, ώστε να μειώσουν τις πιθανότητες εντοπισμού από τις αρχές.
Η καλλιέργεια επεκτάθηκε σε 34 επαρχίες, ενώ μόνο η Ζαμπούλ καταγράφηκε ως περιοχή χωρίς καλλιέργειες οπίου. Περίπου τα τρία τέταρτα των εκτάσεων συγκεντρώνονται πλέον στη βορειοανατολική περιοχή της χώρας, γεγονός που δείχνει και τη μετατόπιση του κέντρου παραγωγής σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Η φτώχεια σπρώχνει τους παραγωγούς ξανά στο παράνομο εμπόριο
Πίσω από την εντυπωσιακή αύξηση βρίσκεται, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, η δραματική οικονομική κατάσταση μεγάλου μέρους του αγροτικού πληθυσμού. Πολλές οικογένειες δεν μπορούν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες από τις νόμιμες καλλιέργειες, με αποτέλεσμα να επιστρέφουν στην παπαρούνα, η οποία εξακολουθεί να προσφέρει πολύ μεγαλύτερο οικονομικό όφελος.
Η τιμή του οπίου υποχώρησε από περίπου 570 δολάρια ανά κιλό το 2025 σε 500 δολάρια το 2026, παραμένοντας ωστόσο σημαντικά υψηλότερη από τα επίπεδα πριν από την απαγόρευση.
Η εκτελεστική διευθύντρια του UNODC, Μόνικα Τζούμα, υπογράμμισε ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να διατηρηθεί η μείωση των παράνομων καλλιεργειών όταν οι αγρότες δεν διαθέτουν βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις για να συντηρήσουν τις οικογένειές τους.
Οι Ταλιμπάν αμφισβητούν τα στοιχεία του ΟΗΕ
Η έκθεση έχει προκαλέσει αντιδράσεις από την πλευρά των Ταλιμπάν, οι οποίοι απορρίπτουν τις εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών, υποστηρίζοντας ότι η καλλιέργεια ναρκωτικών έχει περιοριστεί σχεδόν στο μηδέν.
Οι αφγανικές αρχές αναφέρουν ότι κατά τη διάρκεια του 2026 καταστράφηκαν περισσότερα από 22.000 εκτάρια καλλιεργειών, αριθμός που ο ΟΗΕ σημειώνει ότι δεν έχει καταφέρει να επαληθεύσει ανεξάρτητα.
Ο υπουργός Εξωτερικών των Ταλιμπάν, Αμίρ Χαν Μουτακί, έχει χαρακτηρίσει την καταπολέμηση των ναρκωτικών ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της διοίκησής του, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι απαιτείται διεθνής υποστήριξη για να εξασφαλιστούν εναλλακτικές πηγές εισοδήματος στους αγρότες.
Φόβοι για νέες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ναρκωτικών
Η αναζωπύρωση της παραγωγής στο Αφγανιστάν προκαλεί ανησυχία και πέρα από τα σύνορα της χώρας. Μια διαρκής αύξηση της διαθέσιμης ποσότητας οπίου θα μπορούσε να επηρεάσει τις διεθνείς διαδρομές διακίνησης και τις αγορές ηρωίνης, μεταξύ άλλων στην Ευρώπη.
Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι απαιτείται συνδυασμός μέτρων καταστολής, οικονομικής ενίσχυσης των αγροτικών κοινοτήτων, επενδύσεων στις υποδομές και πρόσβασης των παραγωγών σε νόμιμες αγορές.
Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν η επιστροφή στις καλλιέργειες οπίου αποτελεί μια προσωρινή αντίδραση στην οικονομική εξαθλίωση ή την αρχή μιας ευρύτερης αναβίωσης της παραγωγής στο Αφγανιστάν. Η απάντηση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το εάν οι αγρότες θα αποκτήσουν πραγματικές εναλλακτικές λύσεις για την επιβίωσή τους.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα