Την ανάγκη η Αθήνα να περάσει από τις συμβολικές διπλωματικές κινήσεις σε μια σταθερή και συγκροτημένη στρατηγική απέναντι στην Άγκυρα ανέδειξαν ο Σάββας Καλεντερίδης και ο Ιωάννης Μάζης.
Tουρκολιβυκό μνημόνιο: «Δεν αρκεί μόνο να σηκώσεις έναν χάρτη στον ΟΗΕ!»- Ο Σάββας Καλεντερίδης κι ο καθηγητής Γεωπολιτικής Ιωάννης Μάζης κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου των απαιτήσεων του Ερντογάν στο Αιγαίο!- Πώς η «απλή ενημέρωση» μπορεί να γίνει εργαλείο παγίωσης των τουρκικών διεκδικήσεων
Στο επίκεντρο της παρέμβασής τους βρέθηκε η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, με τους δύο αναλυτές να προειδοποιούν ότι η λεγόμενη «ενημέρωση» της Τουρκίας μπορεί να εξελιχθεί σε όχημα προβολής και νομιμοποίησης των τουρκικών διεκδικήσεων.
Η παρουσίαση του χάρτη από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αξιολογήθηκε θετικά από τους δύο αναλυτές. Ωστόσο, όπως υπογράμμισαν, η ανάδειξη των ελληνικών θέσεων στη διεθνή σκηνή δεν μπορεί να εξαντλείται σε μία μεμονωμένη παρέμβαση. Απαιτείται συνέχεια, συνέπεια και διπλωματική κινητοποίηση με σαφή στόχο, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει τους δικούς της όρους στην περιοχή.
Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι απαιτήσεις που προβάλλει η Άγκυρα συνθέτουν ένα σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό, στο οποίο κάθε κίνηση αποκτά ευρύτερη πολιτική και διπλωματική σημασία.
Μάζης: «Δεν αρκεί μόνο να σηκώσεις έναν χάρτη»
Στη σημασία της διεθνούς ανάδειξης των ελληνικών επιχειρημάτων στάθηκε ο Ιωάννης Μάζης, υπενθυμίζοντας ότι εδώ και χρόνια υποστήριζε την ανάγκη παρουσίασης χαρτών στα διεθνή φόρα. Όπως εξήγησε, η γεωγραφία της περιοχής και οι ελληνικές θέσεις δεν είναι αυτονόητα γνωστές στη διεθνή κοινότητα. Γι’ αυτό και η οπτική αποτύπωση των δεδομένων μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην κατανόηση των ελληνικών επιχειρημάτων.
Η θετική αποτίμηση της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας, ωστόσο, συνοδεύτηκε από μια σαφή επισήμανση για όσα πρέπει να ακολουθήσουν:
«Δεν αρκεί μόνο να σηκώσεις έναν χάρτη. Χρειάζεται μία διαρκής διπλωματία η οποία να έχει κορυφώσεις».
Κατά τον καθηγητή, η παρέμβαση θα μπορούσε να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερο διπλωματικό βάρος, εάν αποτελούσε την κορύφωση μιας οργανωμένης και διαρκούς στρατηγικής και όχι μια μεμονωμένη ενέργεια.
Παράλληλα, συνέδεσε τη ρητορική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν περί «τουρκικού αιώνα» με τις ευρύτερες αναθεωρητικές επιδιώξεις της Άγκυρας, παραπέμποντας στο Μισάκ-ι Μιλλί, τον λεγόμενο Εθνικό Όρκο. Το μήνυμά του ήταν σαφές: η ελληνική πλευρά δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις τουρκικές κινήσεις αποσπασματικά, αλλά οφείλει να τις εντάσσει στο πλαίσιο των διαχρονικών στρατηγικών επιδιώξεων της γειτονικής χώρας.
Καλεντερίδης: Το ζήτημα της διπλωματικής συνέπειας και αξιοπιστίας
Από την πλευρά του, ο Σάββας Καλεντερίδης χαρακτήρισε εξαιρετική την πρωτοβουλία του πρωθυπουργού να παρουσιάσει τον χάρτη στον ΟΗΕ, στρέφοντας όμως την προσοχή του σε ένα κρίσιμο ζήτημα: τη συνοχή των μηνυμάτων που εκπέμπει η ελληνική διπλωματία.
Επικαλούμενος παλαιότερη τοποθέτηση της μόνιμης αντιπροσώπου της Ελλάδας στον ΟΗΕ, έθεσε το ερώτημα πώς είναι δυνατόν να συνυπάρχουν αναφορές σε εξαιρετικές σχέσεις με την Τουρκία και, την ίδια στιγμή, καταγγελίες από τον ίδιο τον πρωθυπουργό για τις τουρκικές ενέργειες.
Κατά την εκτίμησή του, τέτοιου είδους αντιφατικά μηνύματα δημιουργούν σύγχυση και ενδέχεται να πλήξουν την αξιοπιστία της χώρας, καθώς δυσκολεύουν τη διαμόρφωση μιας σταθερής και ξεκάθαρης εικόνας για τις ελληνικές θέσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, εστιάζοντας στη σημασία της κύρωσής του. Όπως ανέλυσε, το γεγονός ότι μια διμερής συμφωνία δεν δεσμεύει αυτομάτως τρίτες χώρες δεν σημαίνει ότι η Αθήνα μπορεί να υποβαθμίζει τις κινήσεις των δύο συμβαλλόμενων πλευρών ή να αγνοεί τις επιπτώσεις που αυτές επιχειρούν να δημιουργήσουν στο πεδίο.
Tουρκολιβυκό μνημόνιο: «Δεν αρκεί μόνο να σηκώσεις έναν χάρτη στον ΟΗΕ!»- Ο Σάββας Καλεντερίδης κι ο καθηγητής Γεωπολιτικής Ιωάννης Μάζης κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου των απαιτήσεων του Ερντογάν στο Αιγαίο!- Πώς η «απλή ενημέρωση» μπορεί να γίνει εργαλείο παγίωσης των τουρκικών διεκδικήσεων
Η προειδοποίηση για τη στρατιωτικοποίηση της διαφοράς
Το πλέον αιχμηρό σκέλος της παρέμβασης του Σάββα Καλεντερίδη αφορούσε τη στρατιωτική διάσταση της τουρκικής στάσης. Ο αναλυτής αναφέρθηκε στην αποστολή πέντε τουρκικών πολεμικών πλοίων τον Ιούλιο του 2024, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα έχει ήδη δείξει πως είναι διατεθειμένη να συνοδεύει τις διεκδικήσεις της με επίδειξη στρατιωτικής ισχύος.
«Όταν σε μία ενέργεια στέλνεις πολεμικό ναυτικό», ανέφερε, εκπέμπεις μήνυμα στρατιωτικοποίησης του ζητήματος.
Η επισήμανσή του δεν περιορίστηκε στην καταγραφή του περιστατικού. Προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε κρίση ή πολεμική σύγκρουση.
Στην ανάλυσή του, η παρουσία πολεμικών πλοίων δεν αποτελεί μια απλή επιχειρησιακή λεπτομέρεια, αλλά μια κίνηση με σαφές πολιτικό μήνυμα και δυνητικά σοβαρές συνέπειες για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή.
Γιατί η «απλή ενημέρωση» προκαλεί προβληματισμό
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν και οι όροι που, σύμφωνα με τον Ιωάννη Μάζη, επιχειρεί να θέσει ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν. Ειδικότερα, αναφέρθηκε στην απαίτηση να μη θιγούν το status quo και τα κυριαρχικά δικαιώματα που επικαλείται η Τουρκία.
Για τον Μάζη, εδώ ακριβώς εντοπίζεται ο κίνδυνος: μια διαδικασία που παρουσιάζεται ως απλή ενημέρωση μπορεί, εφόσον πραγματοποιηθεί υπό τους συγκεκριμένους όρους, να οδηγήσει στην έμμεση αποδοχή του πλαισίου που επιχειρεί να επιβάλει η Άγκυρα.
Στη συζήτηση καταγράφηκε και η κυβερνητική επιχειρηματολογία, σύμφωνα με την οποία υπάρχει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στην αδειοδότηση και την ενημέρωση. Η άδεια, όπως υποστηρίζεται, ζητείται αποκλειστικά από την Ελλάδα, ενώ η ενημέρωση δεν παράγει νομικές συνέπειες ούτε συνιστά αναγνώριση δικαιωμάτων της Τουρκίας.
Ο Σάββας Καλεντερίδης, ωστόσο, επέμεινε ότι το ζήτημα δεν μπορεί να εξετάζεται αποκλειστικά με νομικούς όρους. Η ουσία, όπως υποστήριξε, βρίσκεται στην πολιτική σκοπιμότητα της τουρκικής στάσης και στο τι πραγματικά επιδιώκει να εξασφαλίσει η Άγκυρα μέσα από μια τέτοια διαδικασία.
Το κρίσιμο ερώτημα, κατά τον ίδιο, είναι ποιος τουρκικός στόχος εξυπηρετείται, ώστε να αποφευχθεί η επανάληψη της αποστολής πολεμικών πλοίων.
«Δεν μπορούμε να ξεγελάσουμε τους Τούρκους», τόνισε, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη να αξιολογούνται οι πραγματικές επιδιώξεις της γειτονικής χώρας και όχι μόνο η επίσημη διατύπωση των θέσεών της.
Το καλώδιο ως πεδίο ευρύτερης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης
Από τις παρεμβάσεις των δύο αναλυτών προκύπτει ένα κοινό σημείο προβληματισμού: η ελληνική διπλωματία καλείται να μετατρέψει τη διεθνή προβολή των θέσεών της σε μια συνεκτική και διαρκή στρατηγική, με σαφή αντίληψη των τουρκικών επιδιώξεων.
Η παρουσίαση ενός χάρτη στον ΟΗΕ αποτελεί μια κίνηση ανάδειξης των ελληνικών επιχειρημάτων, δεν υποκαθιστά όμως τη συστηματική διπλωματική δράση ούτε απαντά από μόνη της στις πιέσεις που ασκεί η Άγκυρα.
Το κρίσιμο μέτωπο παραμένει η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και το πλαίσιο μέσα στο οποίο επιχειρείται να προχωρήσει. Γιατί πίσω από τη συζήτηση περί ενημέρωσης, αδειοδότησης και τεχνικών διαδικασιών βρίσκεται μια ευρύτερη αντιπαράθεση για τα κυριαρχικά δικαιώματα, τις θαλάσσιες ζώνες και τον γεωπολιτικό συσχετισμό στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και αυτό είναι το βασικό μήνυμα των δύο παρεμβάσεων: η Αθήνα χρειάζεται σταθερή γραμμή, διπλωματική συνέπεια και πλήρη επίγνωση των επιδιώξεων της Άγκυρας, ώστε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου να μην εξελιχθεί σε ένα ακόμη πεδίο όπου οι τουρκικές απαιτήσεις θα επιχειρήσουν να επιβάλουν τους δικούς τους όρους.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα