Με αιχμηρή επιστολή προς τον Αντόνιο Κόστα, η Ιταλίδα πρωθυπουργός ζητά να μπει τέλος στις παράλληλες και ασυντόνιστες διπλωματικές πρωτοβουλίες για την Ουκρανία.
Η Τζόρτζια Μελόνι «βγάζει στη σέντρα» την Ευρωπαϊκή Ένωση: «Με τέτοιο χάος θα μείνουμε εκτός διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία!»
Στο τραπέζι η πρόταση για κοινό Ευρωπαίο εκπρόσωπο και η λήψη οριστικής απόφασης έως τον Δεκέμβριο, την ώρα που πλησιάζει ο νέος γύρος συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι.
Την ανάγκη να εγκαταλείψει η Ευρωπαϊκή Ένωση τον κατακερματισμό της διπλωματικής της δράσης και να αποκτήσει ενιαία φωνή στο ουκρανικό ζήτημα θέτει με επιτακτικό τρόπο η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι. Με επιστολή προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, η επικεφαλής της ιταλικής κυβέρνησης ζητά να σταματήσουν οι μεμονωμένες πρωτοβουλίες των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, προειδοποιώντας ότι η απουσία συντονισμού ενδέχεται να αφήσει την Ευρώπη στο περιθώριο των κρίσιμων αποφάσεων για τον τερματισμό του πολέμου.
Η παρέμβαση της Μελόνι, την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, μόνο τυχαία δεν είναι, καθώς πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, λίγες ημέρες πριν από τον νέο κύκλο αμερικανορωσοουκρανικών διαπραγματεύσεων που έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί στο Άμπου Ντάμπι. Η Ρώμη θεωρεί ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να παρακολουθεί αποσπασματικά τις εξελίξεις, χωρίς να διαθέτει συγκεκριμένη εκπροσώπηση και σαφώς προσδιορισμένη διαπραγματευτική εντολή.
Στην καρδιά της ιταλικής παρέμβασης βρίσκεται το πρόβλημα της πολυφωνίας, η οποία, αντί να ενισχύει τη διπλωματική παρουσία της Ευρώπης, δημιουργεί ένα σκηνικό παράλληλων διαδρομών και διαφορετικών πρωτοβουλιών. Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και επιμέρους ομάδες κρατών πραγματοποιούν ξεχωριστές επαφές, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί ποιος μιλά εξ ονόματος του συνόλου της Ένωσης.
Η Μελόνι εκτιμά ότι αυτή η εικόνα αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική θέση των «27», πλήττει την αξιοπιστία τους και περιορίζει τη δυνατότητά τους να διαμορφώσουν τις αποφάσεις που θα καθορίσουν την αρχιτεκτονική ασφάλειας της ευρωπαϊκής ηπείρου.
«Κινδυνεύουμε να καταδικάσουμε την Ευρώπη στην ασημαντότητα»
Στην επιστολή της προς τον Αντόνιο Κόστα, η Ιταλίδα πρωθυπουργός περιγράφει με σαφήνεια την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στο ευρωπαϊκό διπλωματικό πεδίο, επισημαίνοντας ότι τα κράτη-μέλη ακολουθούν διαφορετικές διαδρομές και αναπτύσσουν πρωτοβουλίες χωρίς να έχει προηγηθεί μια συνολική συμφωνία για τον τρόπο εκπροσώπησης της Ένωσης.
Οι διαδοχικές συναντήσεις, οι ξεχωριστές διαβουλεύσεις και οι παράλληλες επικοινωνίες με τις εμπλεκόμενες πλευρές συνθέτουν, σύμφωνα με την ίδια, μια εικόνα έλλειψης συντονισμού, η οποία κινδυνεύει να μετατρέψει την ευρωπαϊκή παρουσία σε μια σειρά αποσπασματικών παρεμβάσεων, χωρίς ενιαίο πολιτικό βάρος.
«Η Ευρώπη πρέπει να μιλά με μία φωνή για το ουκρανικό ζήτημα», αναφέρει στην επιστολή της, χαρακτηρίζοντας πλέον επιτακτική την ανάγκη να διαμορφωθεί κοινή γραμμή.
Η προειδοποίησή της είναι σαφής: εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν καταφέρει να συμφωνήσει σε έναν ενιαίο μηχανισμό εκπροσώπησης, υπάρχει ο κίνδυνος να βρεθεί εκτός της ουσιαστικής διαπραγματευτικής διαδικασίας, την ώρα που άλλοι διεθνείς παίκτες θα καθορίζουν τους όρους των εξελίξεων.
Για τη Μελόνι, επομένως, το ζήτημα δεν εξαντλείται σε μια ακόμη θεσμική συζήτηση περί ευρωπαϊκού συντονισμού. Αφορά την ίδια τη δυνατότητα της Ένωσης να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και να έχει ουσιαστικό λόγο στις αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια των κρατών-μελών.
Γι’ αυτό και ζητά να προσδιοριστούν χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις τόσο το πρόσωπο που θα εκπροσωπεί την Ευρώπη στις συνομιλίες όσο και το ακριβές πλαίσιο της εντολής που θα του ανατεθεί.
Οι επαφές στις Βρυξέλλες που άναψαν το διπλωματικό μέτωπο
Ιδιαίτερη βαρύτητα στην επιστολή αποκτά η αναφορά στις διπλωματικές επαφές που πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες, με τη συμμετοχή διαφορετικών συνθέσεων ευρωπαϊκών χωρών και αξιωματούχων.
Πρόκειται για μια σειρά πρωτοβουλιών που περιλαμβάνουν συναντήσεις συμβούλων εθνικής ασφάλειας, επικοινωνίες Ευρωπαίων ηγετών με τη Μόσχα, αλλά και διαβουλεύσεις με εκπροσώπους της αμερικανικής και της ουκρανικής πλευράς. Ένα πλέγμα επαφών που, αντί να εντάσσεται σε μια ενιαία ευρωπαϊκή στρατηγική, φαίνεται να αναπτύσσεται μέσα από διαφορετικά διπλωματικά κανάλια.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται, μεταξύ άλλων, η δραστηριότητα της λεγόμενης ομάδας E3, στην οποία συμμετέχουν η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, και οι επαφές της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ουκρανία.
Η Μελόνι αναφέρεται ειδικότερα σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες και για την οποία, όπως σημειώνει, ενημερώθηκε εκ των υστέρων, χωρίς η Ιταλία να έχει λάβει μέρος στη σχετική διαδικασία.
Η επισήμανση αυτή αποτυπώνει τη δυσαρέσκεια της Ρώμης για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι διπλωματικές πρωτοβουλίες, με ορισμένες χώρες να αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό ρόλο και άλλες να μένουν εκτός των κρίσιμων διαβουλεύσεων.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός, πάντως, φροντίζει να διευκρινίσει ότι η παρέμβασή της δεν αποσκοπεί στην εξασφάλιση μιας θέσης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την ίδια ή αποκλειστικά για την Ιταλία.
Εκείνο που αμφισβητεί είναι η δυνατότητα ορισμένων κρατών να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και να διαμορφώνουν δεσμεύσεις που θα επηρεάσουν το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς να έχει προηγηθεί κοινή συμφωνία και σαφής εντολή από τις κυβερνήσεις που καλούνται στη συνέχεια να τις αποδεχθούν και να τις εφαρμόσουν.
Με άλλα λόγια, η Ρώμη ζητά θεσμική τάξη και συλλογική νομιμοποίηση στις ευρωπαϊκές κινήσεις, ώστε η εκπροσώπηση της Ένωσης να μην εξαρτάται από τις πρωτοβουλίες μεμονωμένων πρωτευουσών.
Η Τζόρτζια Μελόνι «βγάζει στη σέντρα» την Ευρωπαϊκή Ένωση: «Με τέτοιο χάος θα μείνουμε εκτός διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία!»
Ραντεβού στο Δουβλίνο και ορίζοντας αποφάσεων ο Δεκέμβριος
Η Μελόνι δεν περιορίζεται στην καταγραφή των προβλημάτων, αλλά επιχειρεί να δώσει και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την αντιμετώπισή τους. Στο πλαίσιο αυτό, καλεί τον Αντόνιο Κόστα να εντάξει το ζήτημα της ευρωπαϊκής εκπροσώπησης στην ατζέντα της άτυπης συνόδου των Ευρωπαίων ηγετών, η οποία έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στο Δουβλίνο στις 13 Νοεμβρίου.
Η Ιταλική πλευρά επιδιώκει να ανοίξει εκεί μια ουσιαστική συζήτηση για το μοντέλο της κοινής εκπροσώπησης, προκειμένου να τεθούν οι βάσεις για μια επίσημη απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου μέσα στον Δεκέμβριο.
Στόχος είναι να μη χαθεί πολύτιμος χρόνος σε διαδοχικές διαβουλεύσεις, την ώρα που οι διεθνείς εξελίξεις τρέχουν και οι διαπραγματευτικές πρωτοβουλίες για την Ουκρανία αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη δυναμική.
Παράλληλα, η πρόταση της Ρώμης προβλέπει να υπάρξει διαβούλευση και με άλλους ευρωπαϊκούς εταίρους, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία, αλλά και με τις υπόλοιπες ενδιαφερόμενες χώρες, ώστε να αποσαφηνιστεί το εύρος και η μορφή της κοινής ευρωπαϊκής συμμετοχής.
Εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επιβεβαίωσε ότι η επιστολή έχει παραληφθεί, ενώ, σύμφωνα με τις πληροφορίες από τις Βρυξέλλες, ο Αντόνιο Κόστα συμφώνησε να συζητηθεί το θέμα στο πλαίσιο της συνόδου.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί απόφαση για τον διορισμό συγκεκριμένου Ευρωπαίου διαπραγματευτή, ούτε έχει καθοριστεί το περιεχόμενο της εντολής που θα μπορούσε να του ανατεθεί.
Στις 10 και 11 Νοεμβρίου ο νέος γύρος συνομιλιών για την Ουκρανία
Η παρέμβαση της Τζόρτζια Μελόνι αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη το διπλωματικό ημερολόγιο των επόμενων ημερών. Στις 10 και 11 Νοεμβρίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο Άμπου Ντάμπι νέος γύρος συνομιλιών μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών, με την αμερικανική πλευρά να διατηρεί τον κεντρικό ρόλο στη διαμεσολαβητική προσπάθεια.
Στο επίκεντρο των επαφών αναμένεται να βρεθούν ζητήματα που αφορούν την αποκλιμάκωση της πολεμικής σύγκρουσης, καθώς και οι ενδεχόμενες ρυθμίσεις ασφαλείας που θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η απουσία ενιαίας ευρωπαϊκής εκπροσώπησης δημιουργεί ένα σημαντικό πολιτικό και διπλωματικό κενό. Παρά την εκτεταμένη οικονομική και στρατιωτική βοήθεια που έχει προσφέρει στην Ουκρανία, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει μέχρι στιγμής εξασφαλίσει έναν θεσμοθετημένο και κοινά αποδεκτό ρόλο στην αμερικανική διαπραγματευτική πρωτοβουλία.
Ακριβώς αυτό το κενό επιχειρεί να αναδείξει η Ιταλίδα πρωθυπουργός, ζητώντας η συζήτηση να μεταφερθεί από τις μεμονωμένες διπλωματικές κινήσεις των ευρωπαϊκών πρωτευουσών στο επίπεδο μιας συλλογικής απόφασης.
Το πραγματικό διακύβευμα, ωστόσο, είναι ευρύτερο από την επιλογή ενός προσώπου που θα αναλάβει να εκπροσωπεί την Ευρώπη. Οι «27» καλούνται να συμφωνήσουν όχι μόνο στο ποιος θα καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αλλά κυρίως στο τι ακριβώς θα μπορεί να διαπραγματεύεται, ποια περιθώρια κινήσεων θα διαθέτει και μέχρι ποιο σημείο θα δεσμεύει τα κράτη-μέλη.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα