Ένα ταξίδι με υψηλό γεωπολιτικό ρίσκο και απρόβλεπτες προεκτάσεις ξεκίνησε χθες το απόγευμα για το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo».
Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου: Ξεκίνησε η «Οδύσσεια» του Abeille Marengo- Η κόντρα Αθήνας-Άγκυρας για την άδεια, η γαλλική «διαιτησία» και η επόμενη «μεγάλη αναμέτρηση» στην Κάσο
Έπειτα από αρκετά εικοσιτετράωρα καθυστερήσεων, το σκάφος απέπλευσε από το λιμάνι του Ηρακλείου Κρήτης, βάζοντας πλώρη για τις υποθαλάσσιες έρευνες που συνδέονται με το μεγάλο ενεργειακό εγχείρημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
Ο απόπλους, ωστόσο, κάθε άλλο παρά μια συνηθισμένη ναυτική αποστολή σηματοδοτεί. Αντιθέτως, πυροδοτεί νέο κύκλο έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με την Άγκυρα να επιχειρεί να εμφανιστεί ως μέρος της διαδικασίας αδειοδότησης και την Αθήνα να απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε τέτοιο ενδεχόμενο. Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι έδωσε τη συγκατάθεσή της για τις έρευνες, την ώρα που η ελληνική κυβέρνηση ξεκαθαρίζει πως αίτημα για άδεια υποβλήθηκε αποκλειστικά στην Ελλάδα και την Κύπρο, οι οποίες και είχαν τη θεσμική αρμοδιότητα να αποφασίσουν.
Το σκηνικό περιπλέχθηκε ακόμη περισσότερο αργά το βράδυ της Τρίτης, όταν οι τουρκικές αρχές εξέδωσαν NAVTEX για τις δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου, επιχειρώντας να κατοχυρώσουν στην πράξη τις αξιώσεις τους στην περιοχή που εντάσσουν στη δική τους «υφαλοκρηπίδα».
Στην ανακοίνωσή τους, οι τουρκικές αρχές ανέφεραν χαρακτηριστικά:
«Θα πραγματοποιηθούν δραστηριότητες θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας κατά μήκος των γραμμών που έχουν συντονιστεί με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές και για τις οποίες έχει εξασφαλιστεί η συγκατάθεση των τουρκικών αρχών, εντός της τουρκικής περιοχής παροχής υπηρεσιών NAVTEX και επί της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο, τα εξωτερικά όρια της οποίας γνωστοποιήθηκαν στα Ηνωμένα Έθνη με την επιστολή της 18ης Μαρτίου 2020, με αριθμό αναφοράς A/74/757. Οι προαναφερθείσες ερευνητικές δραστηριότητες για την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου από το «ABEILLE MARENGO», από τις 10 Νοεμβρίου 2026 έως τις 19 Μαρτίου 2027, θα πραγματοποιηθούν κατά μήκος των γραμμών που ενώνουν τις παρακάτω θέσεις».
Η πρώτη ελληνική απάντηση ήρθε από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, ο οποίος από το βήμα της Βουλής έβαλε σαφή όρια στην τουρκική εκδοχή των γεγονότων. Όπως ξεκαθάρισε, η γαλλική εταιρεία δεν απευθύνθηκε ποτέ στην Τουρκία για τη χορήγηση άδειας, ενώ ο απόπλους του ερευνητικού πραγματοποιήθηκε αποκλειστικά βάσει της ελληνικής NAVTEX.
Το μήνυμα της Αθήνας ενισχύθηκε αργότερα από διπλωματικές πηγές, οι οποίες αποσαφήνισαν πέντε κρίσιμα σημεία γύρω από τη διαδικασία αδειοδότησης και την τουρκική παρέμβαση, επιμένοντας ότι η αποστολή του «Abeille Marengo» εξελίσσεται με βάση τις αποφάσεις των ελληνικών αρχών.
Ειδικότερα, οι διπλωματικές πηγές υπογράμμισαν:
- Ελλάδα και Κύπρος είναι οι μόνες χώρες στις οποίες υποβλήθηκε αίτημα άδειας εργασιών και εξέδωσαν σχετικές άδειες.
- Μετά την έκδοση και δημοσιοποίηση της ελληνικής NAVTEX, κατέστη γνωστή σε όλους η ακριβής πορεία του πλοίου.
- Η κίνηση του πλοίου έγινε και συνεχίζει να γίνεται με βάση την NAVTEX που εξέδωσαν οι ελληνικές αρχές.
- Καμία σημασία δεν έχει η τουρκική NAVTEX, η οποία εκδόθηκε μεταγενέστερα της κίνησης του πλοίου, επί τη βάσει ήδη δημοσιοποιημένων δεδομένων. Επιπλέον, η τουρκική NAVTEX δεν αναφέρεται πουθενά σε «έκδοση άδειας», διότι δεν υπήρξε τέτοιο αίτημα προς την τουρκική πλευρά.
- Θα ακολουθήσει η προσήκουσα βάσει διεθνούς δικαίου αντίδραση της ελληνικής πλευράς.
Η τελευταία επισήμανση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς προαναγγέλλει ότι η Αθήνα δεν σκοπεύει να αφήσει αναπάντητη την τουρκική κίνηση. Η ελληνική πλευρά προετοιμάζει την αντίδρασή της με επίκληση του διεθνούς δικαίου, θέλοντας να καταστήσει σαφές ότι δεν αναγνωρίζει στην Άγκυρα κανέναν ρόλο στη διαδικασία αδειοδότησης.
Στον πυρήνα της ελληνικής επιχειρηματολογίας βρίσκεται το γεγονός ότι η τουρκική NAVTEX εκδόθηκε αφού είχε ήδη δημοσιοποιηθεί από τις ελληνικές αρχές η πορεία του γαλλικού ερευνητικού. Με άλλα λόγια, η Αθήνα θεωρεί ότι η τουρκική παρέμβαση δεν συνιστά μέρος κάποιας νόμιμης διαδικασίας αδειοδότησης, αλλά μια εκ των υστέρων προσπάθεια επιβολής τετελεσμένων.
Στην Κάσο στρέφονται όλα τα βλέμματα
Το πραγματικό τεστ, ωστόσο, βρίσκεται μπροστά. Και συγκεκριμένα στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου, όπου αναμένεται να μεταφερθεί το ενδιαφέρον της αποστολής τις επόμενες ημέρες.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση της Great Sea Interconnector Α.Ε. και του ΑΔΜΗΕ, το «Abeille Marengo» θα ξεκινήσει με εργασίες βαθμονόμησης του εξοπλισμού του στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή της Κρήτης. Αμέσως μετά θα κατευθυνθεί προς την περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου, προτού συνεχίσει την πορεία του προς την κυπριακή ΑΟΖ.
Η συγκεκριμένη διαδρομή αποκτά ξεχωριστή πολιτική και διπλωματική σημασία, καθώς η Άγκυρα έχει επανειλημμένα προβάλει αξιώσεις στην περιοχή, επικαλούμενη το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου: Ξεκίνησε η «Οδύσσεια» του Abeille Marengo- Η κόντρα Αθήνας-Άγκυρας για την άδεια, η γαλλική «διαιτησία» και η επόμενη «μεγάλη αναμέτρηση» στην Κάσο
Έτσι, μετά την τουρκική αντι-NAVTEX και τη ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας προς την τουρκική πλευρά, Αθήνα, Λευκωσία, Παρίσι και Βρυξέλλες παρακολουθούν πλέον με ιδιαίτερη προσοχή κάθε κίνηση του γαλλικού ερευνητικού.
Το «Abeille Marengo» αναμένεται να φτάσει στο επίμαχο σημείο μέσα στην εβδομάδα. Εκεί θα φανεί εάν η Άγκυρα θα επιλέξει να περιοριστεί σε διπλωματικές διαμαρτυρίες ή εάν θα επιχειρήσει να μεταφέρει την αντιπαράθεση και στο πεδίο.
Ο πρωθυπουργός, πάντως, εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς το ενδεχόμενο επανάληψης του σκηνικού του 2024, όταν η περιοχή της Κάσου βρέθηκε στο επίκεντρο μιας σοβαρής ελληνοτουρκικής κρίσης.
«Εκτιμώ ότι θα είναι ένα ταξίδι χωρίς αναταράξεις (…). Προφανώς η Ελλάδα είναι έτοιμη ανά πάσα στιγμή για όλα τα ενδεχόμενα. Δεν εκτιμώ ότι θα υπάρξει αυτή τη στιγμή κάποια κλιμάκωση της έντασης γύρω από το ζήτημα αυτό», δήλωσε ο πρωθυπουργός, απαντώντας σε ερώτηση για το ενδεχόμενο η Άγκυρα να επιχειρήσει να δημιουργήσει αντίστοιχο σκηνικό με εκείνο του 2024.
Ωστόσο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέλησε να εκπέμψει και ένα σαφές μήνυμα αποφασιστικότητας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Αθήνα δεν προτίθεται να επαναλάβει τους χειρισμούς του παρελθόντος. Υπενθυμίζεται ότι στις προηγούμενες κρίσιμες στιγμές η ελληνική πλευρά αναγκάστηκε να υποχωρήσει δύο φορές, προκειμένου να αποφευχθεί ένα θερμό επεισόδιο.
Αυτή τη φορά, το μήνυμα του πρωθυπουργού ήταν κατηγορηματικό:
«Η Ελλάδα θα υπερασπιστεί την κυριαρχία της και τα κυριαρχικά της δικαιώματα, χωρίς καμία υποχώρηση».
Στο Μέγαρο Μαξίμου, την ίδια ώρα, εμφανίζονται πεπεισμένοι ότι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, γνωστό ως Great Sea Interconnector (GSI), θα προχωρήσει κανονικά και τελικά θα ολοκληρωθεί, παρά τις τουρκικές αντιδράσεις.
«Η Τουρκία δεν θέλει να βρεθεί απέναντι στην Ε.Ε.», ανέφερε κυβερνητική πηγή, δίνοντας έμφαση στον ευρωπαϊκό χαρακτήρα του έργου. Σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση, ενδεχόμενη παρεμπόδιση της υλοποίησής του από την Άγκυρα θα μπορούσε να έχει ευρύτερες πολιτικές συνέπειες, καθώς «βάζει φρένο στην ενταξιακή της πορεία».
Στην Αθήνα εκτιμούν, επίσης, ότι μια ενδεχόμενη τουρκική κίνηση δεν θα περνούσε απαρατήρητη ούτε από την Ουάσιγκτον. Η επίκληση, ωστόσο, του αμερικανικού παράγοντα συνοδεύεται από ερωτήματα, ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις και η στάση που θα επέλεγε σε μια τέτοια κρίση δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.
Σε κάθε περίπτωση, η πιθανότητα τουρκικής παρέμβασης δεν μπορεί να αποκλειστεί μέχρι να ολοκληρωθεί η ερευνητική αποστολή. Διπλωματικοί παράγοντες επισημαίνουν ότι η Άγκυρα ενδέχεται να επιχειρήσει νέα παρέμβαση όταν το γαλλικό πλοίο προσεγγίσει τη θαλάσσια ζώνη που έχει χαρτογραφήσει με βάση το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ακόμη και με την έκδοση νέας NAVTEX.
Στο τραπέζι βρίσκεται και το ενδεχόμενο παρενόχλησης του ερευνητικού μέσω ασυρμάτου, ενώ θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι τουρκικά drones θα πετούν πάνω από τις περιοχές των ερευνών, επιχειρώντας να υπενθυμίσουν με κάθε τρόπο την παρουσία της Τουρκίας.
Παρά τα σενάρια αυτά, η Αθήνα εξακολουθεί να εκτιμά ότι δεν θα επαναληφθεί η κρίση του 2024. Ο πρωθυπουργός, μάλιστα, επιχείρησε να αποσυνδέσει την τουρκική ρητορική από την πραγματικότητα που διαμορφώνεται στο πεδίο, επικαλούμενος την εμπειρία προηγούμενων ενεργειακών έργων στο Αιγαίο.
«Το έχω πει πολλές φορές, και σε έργα που έχουν γίνει στο Αιγαίο, διασυνδέσεις ελληνικών νησιών, δε ζητήθηκε ποτέ άδεια από την Τουρκία. Μπορεί να παρεμβαίνει και να θεωρεί ότι πρέπει να δώσει και αυτή άδεια, δεν είναι κάτι ασυνήθιστο αυτό, ούτε κάτι καινούργιο. Και όμως οι συνδέσεις ανάμεσα στα ελληνικά νησιά έχουν προχωρήσει κανονικότατα χωρίς να υπάρχει κανένα εμπόδιο στο πεδίο. Άρα, το τι λέει η Τουρκία δημόσια για μένα δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία», δήλωσε ο πρωθυπουργός.
Η γαλλική ρηματική διακοίνωση, το μήνυμα προς την Άγκυρα και η «Γαλάζια Πατρίδα»
Στο διπλωματικό πεδίο, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η παρέμβαση του Παρισιού. Η ρηματική διακοίνωση που παρέδωσε η γαλλική πλευρά στην Άγκυρα προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα στην ήδη σύνθετη εξίσωση, καθώς η υπόθεση παύει να αφορά αποκλειστικά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και αποκτά ευρωπαϊκή και ευρύτερη διεθνή διάσταση.
Η ελληνική κυβέρνηση, πάντως, επιχειρεί να υποβαθμίσει τη σημασία των τουρκικών ισχυρισμών γύρω από το συγκεκριμένο ζήτημα, θέτοντας ένα εύλογο ερώτημα:
«Αν η Τουρκία είχε κάποιο χαρτί που να της αναγνώριζε δικαιοδοσίες, δεν θα το δημοσιοποιούσε;».
Την ίδια στιγμή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε ένα ακόμη σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» θα αποτελούσε σοβαρή κλιμάκωση και θα επιβάρυνε δραματικά το ήδη εύθραυστο κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Μάλιστα, ο πρωθυπουργός δεν απέκλεισε ως ενδεχόμενο ελληνικής αντίδρασης την επέκταση των χωρικών υδάτων, αφήνοντας ανοιχτό ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.
«Δεν το αποκλείω», δήλωσε, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια κίνηση της Άγκυρας «μια μεγάλη επιβάρυνση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις».
Και έσπευσε να καταστήσει σαφές ότι η Αθήνα δεν θα παρακολουθούσε αδρανής μια τέτοια εξέλιξη:
«Να είστε σίγουρος ότι αν γινόταν κάτι τέτοιο θα υπήρχε δυναμική αντίδραση της Ελλάδας».
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα