Aνεβαίνει επικίνδυνα το θερμόμετρο της σύγκρουσης Τουρκίας-Ισραήλ: Το τουρκικό πολεμικό ναυτικό πλησίασε ισραηλινά πολεμικά πλοία στη Μεσόγειο Θάλασσα και τα ανάγκασε να αλλάξουν πορεία-Συναγερμός στο Ισραήλ για τις κινήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο – Στο μικροσκόπιο Ελλάδα και Κύπρος

Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκονται οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις, καθώς στο Τελ Αβίβ παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή τις κινήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο νέων τουρκικών ενεργειών από θάλασσα, ξηρά ή αέρα.

Aνεβαίνει επικίνδυνα το θερμόμετρο της σύγκρουσης Τουρκίας-Ισραήλ: Το τουρκικό πολεμικό ναυτικό πλησίασε ισραηλινά πολεμικά πλοία στη Μεσόγειο Θάλασσα και τα ανάγκασε να αλλάξουν πορεία-Συναγερμός στο Ισραήλ για τις κινήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο – Στο μικροσκόπιο Ελλάδα και Κύπρος

Η ανησυχία, σύμφωνα με όσα μεταδίδουν ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις περιοχές άμεσου ενδιαφέροντος του Ισραήλ. Στο ισραηλινό «ραντάρ» βρίσκονται και οι θαλάσσιες ζώνες γύρω από την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στις εξελίξεις στη Συρία και στη Γάζα.

Το κλίμα επιβαρύνθηκε περαιτέρω μετά τις πληροφορίες ότι τουρκικά πολεμικά πλοία προσέγγισαν ισραηλινά πολεμικά σκάφη στη Μεσόγειο και τα ανάγκασαν να τροποποιήσουν τις διαδρομές τους. Το περιστατικό μετέδωσε η ισραηλινή δημόσια ραδιοτηλεόραση Kan, επικαλούμενη ανώνυμες πηγές.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, τα τουρκικά πολεμικά πλοία κινήθηκαν προς ισραηλινές ναυτικές μονάδες που επιχειρούσαν στην περιοχή και επηρέασαν τις διαδρομές που μπορούσαν να ακολουθήσουν. Ωστόσο, δεν έγινε γνωστό πότε ακριβώς πραγματοποιήθηκαν οι συγκεκριμένες συναντήσεις ούτε σε ποιο σημείο της Μεσογείου.

Οι αναφορές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς καταγράφονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Άγκυρας και Τελ Αβίβ βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο έντασης, ενώ παράλληλα η τουρκική ναυτική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο εμφανίζεται ενισχυμένη.

«Επίδειξη ισχύος» στη Μεσόγειο

Τα ισραηλινά δημοσιεύματα περιγράφουν τις κινήσεις των τουρκικών πολεμικών πλοίων ως μια σαφή επίδειξη ισχύος. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τουρκικές μονάδες προσέγγισαν ισραηλινά σκάφη σε διεθνή ύδατα και ουσιαστικά υπέδειξαν εναλλακτικές διαδρομές, προκαλώντας την αλλαγή της πορείας τους.

Πρόκειται για μια εξέλιξη που, ακόμη και χωρίς να οδηγήσει σε στρατιωτική εμπλοκή, δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο επιχειρησιακό περιβάλλον. Κάθε τέτοια προσέγγιση πολεμικών πλοίων δύο χωρών που βρίσκονται σε έντονη αντιπαράθεση αυξάνει τον κίνδυνο ενός λάθους υπολογισμού ή μιας ακούσιας κλιμάκωσης.

Μέχρι στιγμής, κανένα από τα περιστατικά που έχουν αναφερθεί τους τελευταίους μήνες δεν έχει μετατραπεί σε άμεση ένοπλη αντιπαράθεση. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το ενδεχόμενο μιας σοβαρότερης κρίσης έχει απομακρυνθεί.

Αντιθέτως, το Ισραηλινό Ναυτικό φέρεται να έχει αυξήσει το επίπεδο ετοιμότητάς του, προετοιμαζόμενο για το ενδεχόμενο μιας επιχειρησιακής εμπλοκής στη θάλασσα.

Τα ισραηλινά ρεπορτάζ ερμηνεύουν την τουρκική δραστηριότητα ως ένδειξη της αποφασιστικότητας της Άγκυρας να διατηρήσει και να διευρύνει την παρουσία της στην περιοχή, προβάλλοντας τα στρατηγικά της συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Ελλάδα και η Κύπρος στο ισραηλινό «κάδρο»

Η αυξανόμενη τουρκική ναυτική παρουσία έχει προκαλέσει ανησυχία στο Ισραήλ, με τις ισραηλινές υπηρεσίες ασφαλείας να εξετάζουν όλα τα πιθανά σενάρια.

Οι Ισραηλινοί αναμένουν τουρκική προβοκάτσια σε Ανατολική Μεσόγειο και πιθανόν στα Δωδεκάννησα, λόγω της αυξανόμενης παρουσίας του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού στην Ανατολική Μεσόγειο, ειδικά μετά την υπογραφή της συμφωνίας αγοράς από την χώρα μας οπλικών συστημάτων ύψους 3 δις ευρώ.

Για τον λόγο αυτόν το ισραηλινό Ναυτικό να λαμβάνει μέτρα αποτροπής και τις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας να βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή για ενδεχόμενες νέες κινήσεις της Άγκυρας.

Το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό και οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις βρίσκονται σε διαρκή ετοιμότητα και αυξημένη επιφυλακή στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η κλιμακούμενη ένταση και η αυξανόμενη ναυτική παρουσία της Τουρκίας έχουν θέσει σε συναγερμό το Ισραήλ, με τις εξελίξεις να επηρεάζουν άμεσα την Ελλάδα και την Κύπρο.

Η Jerusalem Post αντιλαμβάνεται ότι οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις βρίσκονται σε υψηλή επιφυλακή για τυχόν νέες τουρκικές κινήσεις από θάλασσα, ξηρά ή αέρα, συμπεριλαμβανομένων περιοχών κοντά στην Ελλάδα, την Κύπρο και τη Συρία.

Το Ισραηλινό Πολεμικό Ναυτικό ουσιαστικά, θέλει να στείλει ένα μήνυμα στην Τουρκία: αν πιστεύει ότι μπορεί να κινεί ελεύθερα το ναυτικό του, θα πρέπει να το ξανασκεφτεί.

Οι Ισραηλινές δυνάμεις βρίσκονται σε υψηλή επιφυλακή για τυχόν τουρκικές κινήσεις, είτε από θάλασσα, είτε από ξηρά είτε από αέρα. Αυτό περιλαμβάνει περιοχές κοντά στην Ελλάδα και την Κύπρο ή, στη χειρότερη περίπτωση, στη Συρία ή τη Γάζα.

Οι υπηρεσίες πληροφοριών του Ισραήλ “¨αναγνωρίζουν” ότι το Πολεμικό Ναυτικό της Τουρκίας είναι ισχυρό και δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Η Συρία ως κρίσιμο μέτωπο

Πέρα από την Ανατολική Μεσόγειο, η Συρία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία τριβής μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος που αντιμετωπίζει η Τουρκία, σύμφωνα με την ισραηλινή οπτική, βρίσκεται στη Συρία. Η επίθεση των Ισραηλινών Άμυνων σε συριακή αεροπορική βάση είχε ως στόχο, μεταξύ άλλων, να αποτρέψει την Τουρκία από την εγκατάσταση νέου ραντάρ ή άλλων στρατιωτικών μέσων που θα μπορούσαν να περιορίσουν την ελευθερία δράσης της ισραηλινής αεροπορίας.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της ευρύτερης προσπάθειας της Άγκυρας να ενισχύσει το αποτύπωμά της στη Συρία, γεγονός που το Ισραήλ αντιμετωπίζει ως πιθανή στρατηγική πρόκληση.

Παράλληλα, το Ισραήλ έχει αντιταχθεί σθεναρά στη συμμετοχή της Τουρκίας στη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF), μια ειρηνευτική οντότητα που προορίζεται για τη Λωρίδα της Γάζας.

Ισραηλινοί αν´λωτατοι Αξιωματικοί βλέπουν την Τουρκία ως χώρα με βαθιά δέσμευση στο συριακό καθεστώς, μια δέσμευση που βασίζεται στο θρησκευτικό δόγμα. Αντίθετα, η δέσμευση της Τουρκίας στη Γάζα είναι πιο γενικής φύσης και περιλαμβάνει περιφερειακή επιρροή, όχι θρησκεία.

Aνεβαίνει επικίνδυνα το θερμόμετρο της σύγκρουσης Τουρκίας-Ισραήλ: Το τουρκικό πολεμικό ναυτικό πλησίασε ισραηλινά πολεμικά πλοία στη Μεσόγειο Θάλασσα και τα ανάγκασε να αλλάξουν πορεία-Συναγερμός στο Ισραήλ για τις κινήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο – Στο μικροσκόπιο Ελλάδα και Κύπρος

 

Η Αίγυπτος και το νέο γεωπολιτικό παζλ

Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και οι σχέσεις Τουρκίας και Αιγύπτου.

Στις 26 Ιουλίου, ο ισραηλινός τύπος ανέφερε ότι, ακόμη και καθώς η Τουρκία και η Αίγυπτος επανασυνδέονται σε ορισμένες περιοχές, ανώτερες ισραηλινές πηγές άμυνας διαισθάνονται ευκαιρίες για το Ισραήλ και το Κάιρο να συνεργαστούν για να αντισταθμίσουν τα ναυτικά συμφέροντα της Άγκυρας. Αίγυπτος και Ισραήλ μπορεί να συνειδητοποιήσουν το όφελος του συντονισμού εναντίον της Τουρκίας

Καθώς τόσο το Ισραήλ όσο και η Αίγυπτος παρακολουθούσαν το Ιράν να σφίγγει τον έλεγχο του στο Στενό του Ορμούζ, οι δύο πλευρές μπορεί τελικά να συμφωνήσουν στο κοινό τους συμφέρον να αποτρέψουν την ανάδυση της Τουρκίας ως ανερχόμενης δύναμης και να αποτελέσει παρόμοια απειλή.

Μέχρι τώρα, οι ναυτικές μονάδες του Ισραήλ και της Αιγύπτου συνεργάζονταν σε διεθνείς ασκήσεις, αλλά καμία από τις δύο δεν είχε αμφισβητηθεί σοβαρά στη Μεσόγειο.

Αλλά αυτή είναι μόνο μία αφήγηση. Υπάρχουν τουλάχιστον δύο άλλες.

Η άλλη πλευρά της εικόνας

Παρά την αισιόδοξη αφήγηση, ο Αιγύπτιος υπουργός Άμυνας Άσραφ Σαλέμ Ζαχέρ ταξίδεψε στην Άγκυρα στις 13 Ιουλίου.

Αυτή η κίνηση, σύμφωνα με ορισμένους απαισιόδοξους παρατηρητές, αντιπροσώπευε μια βαθιά δομική μετατόπιση στη γεωπολιτική της ανατολικής Μεσογείου. Η απαισιόδοξη αφήγηση το βλέπει αυτό ως απόδειξη ότι η Αίγυπτος και η Τουρκία πλησιάζουν περισσότερο, ενδεχομένως εναντίον του Ισραήλ.

Αυτό συνδέεται με την τρίτη αφήγηση: ότι, μέχρι τώρα, η Τουρκία και η Αίγυπτος δεν ήθελαν να έχουν καμία σχέση μεταξύ τους.

Η εικόνα αυτή, η οποία ίσχυε μέχρι πέρυσι, είχε βαθιές ιστορικές και ιδεολογικές ρίζες. Για περισσότερο από μία δεκαετία, οι αντικρουόμενες αντιλήψεις και ιδεολογίες του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Αιγύπτιου Προέδρου Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι αποτελούσαν σταθερό στοιχείο του περιφερειακού γεωπολιτικού σκηνικού.

Οι δύο ηγέτες έμοιαζαν να βρίσκονται σε διαφορετικές όχθες. Ο Σίσι κατηγόρησε τον Ερντογάν ότι υποστήριξε τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, η οποία ανέλαβε την Αίγυπτο από το 2012-2013, ενώ ο Ερντογάν κατηγόρησε τον Σίσι ότι εκδίωξε την Αδελφότητα από την εξουσία.

Ωστόσο, η γεωπολιτική έχει τον δικό της τρόπο να ανατρέπει ακόμη και τις βαθύτερες αντιθέσεις.

Η Τουρκία και η Αίγυπτος έχουν αποκτήσει νέα κοινά συμφέροντα, ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες. Ο Σίσι εξασφαλίζει πρόσβαση σε προηγμένη στρατιωτική τεχνολογία από την Τουρκία χωρίς δυτική παρέμβαση, ενώ ο Ερντογάν αποκτά έναν σημαντικό περιφερειακό εταίρο που μπορεί να προσδώσει μεγαλύτερη νομιμοποίηση στις ναυτικές φιλοδοξίες της Άγκυρας.

Η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ Καΐρου και Άγκυρας φαίνεται μάλιστα να ξεπερνά τα όρια της συμβατικής διπλωματίας. Οι κοινές ασκήσεις των τελευταίων μηνών δείχνουν ένα αυξανόμενο επίπεδο επιχειρησιακής συνεργασίας και διαλειτουργικότητας.

Οι αεροπορικές ασκήσεις Anatolian Eagle της Τουρκίας ενσωμάτωσαν Αιγύπτιους πιλότους σε εκπαίδευση υψηλής έντασης, με προσομοιωμένα περιβάλλοντα υψηλής απειλής και τη συμμετοχή τουρκικών στρατιωτικών μέσων.

Ακολούθησαν οι αιγυπτιακές στρατιωτικές ασκήσεις ειδικών δυνάμεων Golden Eagle, οι οποίες επικεντρώθηκαν στη διαλειτουργικότητα της διοίκησης και στην επιχειρησιακή συνεργασία σε πολλαπλά μέτωπα.

Για ορισμένους παρατηρητές, οι ασκήσεις αυτές δεν αποτελούν απλώς συνηθισμένες διμερείς στρατιωτικές δραστηριότητες. Αντιθέτως, ενδέχεται να αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης διαδικασίας σύγκλισης των στρατιωτικών δογμάτων δύο από τους ισχυρότερους στρατούς της περιοχής.

Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ απέναντι στις νέες ισορροπίες

Μέσα σε αυτή τη νέα εξίσωση, οι ανησυχίες του Καΐρου για την αυξανόμενη τουρκική ναυτική ισχύ ενδέχεται να συμπίπτουν, σε σημαντικό βαθμό, με τα συμφέροντα του Ισραήλ.

Ανώτερες πηγές του Ισραηλινού Ναυτικού πιστεύουν ότι, παρά την αποκατάσταση των σχέσεων Αιγύπτου και Τουρκίας, οι αιγυπτιακές ανησυχίες για την απόκτηση ναυτικού πλεονεκτήματος από την Άγκυρα μπορούν να λειτουργήσουν προς όφελος του Ισραήλ.

Ο Σίσι έχει έντονες ευαισθησίες σχετικά με τα ζητήματα που συνδέονται με τη Λιβύη και άλλες περιοχές στις οποίες τα συμφέροντα του Ερντογάν ενδέχεται να αποκλίνουν αισθητά από εκείνα της Αιγύπτου.

Από ισραηλινής πλευράς εκτιμάται ότι, σε αυτά τα πεδία, η Αίγυπτος θα μπορούσε να βρει κοινό έδαφος όχι μόνο με το Ισραήλ, αλλά και με την Κύπρο και την Ελλάδα, προκειμένου να αντισταθμίσει την τουρκική επιρροή.

Η συνεργασία αυτή δεν αποτελεί θεωρητικό σενάριο. Στα τέλη Ιουνίου, ο Αρχηγός του Ναυτικού της Ελλάδας, Αντιναύαρχος Δημήτριος-Ελευθέριος Κατάρας, επισκέφθηκε το Ισραήλ και συναντήθηκε με τον Αρχηγό του Ισραηλινού Ναυτικού, Αντιναύαρχο Εγιάλ Χαρέλ.

Στη συνάντηση συμμετείχαν και οι Shayetet 13 Navy SEALs, ενώ οι δύο πλευρές εμβάθυναν τους υφιστάμενους μηχανισμούς συνεργασίας μεταξύ των ναυτικών τους.

Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα στρατιωτικών και αμυντικών σχέσεων που συνδέει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες αλλάζουν με ταχύτητα.

Τρεις αφηγήσεις για την επόμενη ημέρα

Κάποιοι απαισιόδοξοι μπορεί να θεωρήσουν αυτή τη συμμαχία ως έναν συνασπισμό Ισραήλ, Κύπρου, Ελλάδας και μερικών ευρωπαϊκών χωρών εναντίον της Αιγύπτου και της Τουρκίας.

Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιθανότατα πιο σύνθετη.

Η πρώτη αφήγηση βλέπει την Αίγυπτο ως έναν φυσικό εταίρο του Ισραήλ απέναντι στην αυξανόμενη τουρκική ναυτική ισχύ. Η δεύτερη θεωρεί ότι η προσέγγιση Καΐρου και Άγκυρας μπορεί να εξελιχθεί σε μια νέα στρατηγική σχέση, η οποία θα μεταβάλει τις ισορροπίες εις βάρος του Ισραήλ.

Η τρίτη αφήγηση υπενθυμίζει ότι οι σχέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο δεν υπακούουν σε σταθερές συμμαχίες. Τα συμφέροντα μεταβάλλονται, οι αντιθέσεις επαναπροσδιορίζονται και οι χώρες που σήμερα βρίσκονται απέναντι μπορεί αύριο να αναζητούν κοινό έδαφος.

Σε κάθε περίπτωση, το Ισραήλ παρακολουθεί στενά την τουρκική κινητικότητα. Και η Ελλάδα και η Κύπρος δεν μπορούν να αγνοήσουν τις εξελίξεις, καθώς η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται εκ νέου σε ένα από τα πιο ευαίσθητα γεωπολιτικά σημεία της περιοχής.

Ανεξάρτητα από το ποια από τις τρεις αφηγήσεις θα επικρατήσει τελικά, το Ισραήλ εξακολουθεί να διαθέτει τους δικούς του συμμάχους και μηχανισμούς συνεργασίας, καταλήγει η ισραηλινή εφημερίδα.