Ελληνοτουρκικά: Πόσο κοντά είμαστε σε ένα νέο θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο;- Έχει η Αθήνα έτοιμα στρατηγικά σενάρια για μια σκληρή απάντηση επί του πεδίου;- Που μπορεί να οδηγήσει η διαφαινόμενη κρίση στις σχέσεις μας με την Τουρκία

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης διαμηνύει ότι η Ελλάδα είναι προετοιμασμένη για κάθε επίπεδο έντασης, κρατά στο τραπέζι τα 12 ναυτικά μίλια και αποκλείει οποιαδήποτε συζήτηση για ζητήματα κυριαρχίας.

Ελληνοτουρκικά: Πόσο κοντά είμαστε σε ένα νέο θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο;- Έχει η Αθήνα έτοιμα στρατηγικά σενάρια για μια σκληρή απάντηση επί του πεδίου;- Που μπορεί να οδηγήσει η διαφαινόμενη κρίση στις σχέσεις μας με την Τουρκία

Σε μια περίοδο κατά την οποία η ρητορική ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις παρουσιάζει εκ νέου ανοδική τάση, η Αθήνα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο παράλληλους άξονες: την αποτροπή και τον διάλογο.

Με μια από τις πλέον σαφείς τοποθετήσεις του τελευταίου διαστήματος, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έστειλε μήνυμα προς την Άγκυρα ότι η Ελλάδα δεν επιδιώκει την κλιμάκωση, δεν θεωρεί όμως και ότι θα πρέπει να την αντιμετωπίσει απροετοίμαστη, εφόσον αυτή προκύψει.

Η εκτίμηση της ελληνικής πλευράς είναι ότι, στην παρούσα φάση, δεν διαφαίνεται άμεσος κίνδυνος μιας κρίσης στο πεδίο. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η Αθήνα αφήνει την κατάσταση στην τύχη της.

Αντιθέτως, σύμφωνα με τον κ. Γεραπετρίτη, έχουν ήδη επεξεργαστεί όλα τα πιθανά σενάρια για την περίπτωση περαιτέρω αύξησης της έντασης, ακόμη και εκείνα που θα απαιτούσαν επιχειρησιακή απάντηση.

Την ίδια στιγμή, η Αθήνα επαναφέρει με σαφήνεια στο προσκήνιο το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ενώ χαράσσει κόκκινες γραμμές σε ζητήματα που αφορούν την ελληνική κυριαρχία, τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» και την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών.

Στο ίδιο πλαίσιο, η κυβέρνηση διαμηνύει ότι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου θα συνεχιστεί, παρά τις αντιδράσεις και τις εντάσεις που έχουν καταγραφεί γύρω από αυτό.

«Έτοιμα όλα τα σενάρια – Και απάντηση στο πεδίο»

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναγνώρισε ότι το τελευταίο διάστημα οι σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας έχουν εισέλθει εκ νέου σε μια περίοδο αυξημένης έντασης.

Η ελληνική πλευρά, ωστόσο, δεν αξιολογεί την κατάσταση ως προάγγελο μιας άμεσης στρατιωτικής κρίσης. Η εκτίμηση που μεταφέρει ο υπουργός είναι ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κίνδυνος επί του πεδίου.

Η διαπίστωση αυτή, πάντως, συνοδεύεται από μια δεύτερη, εξίσου σημαντική παράμετρο: την επιχειρησιακή προετοιμασία.

Η Αθήνα έχει ήδη καταρτίσει και επεξεργαστεί σενάρια για διαφορετικά επίπεδα κλιμάκωσης, ώστε να υπάρχει αντίδραση ανάλογη με την εξέλιξη της κατάστασης. Και, όπως ξεκαθάρισε ο υπουργός, εφόσον χρειαστεί, η Ελλάδα είναι έτοιμη να απαντήσει και στο πεδίο.

Η αναφορά αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια συγκυρία κατά την οποία η τουρκική ρητορική επανέρχεται με ένταση σε ζητήματα όπως τα 12 ναυτικά μίλια, η ελληνική παρουσία στα νησιά και οι αμυντικές συνεργασίες της Αθήνας.

Το μήνυμα είναι σαφές: η Αθήνα δεν θεωρεί ότι η κρίση είναι αναπόφευκτη, αλλά ταυτόχρονα δεν αφήνει κανένα ενδεχόμενο χωρίς σχεδιασμό.

«Όποιος φωνάζει δεν είναι πάντοτε ο πιο ισχυρός»

Στο νέο κύκλο έντασης, ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας επέλεξε να απαντήσει και στο επίπεδο της ρητορικής, επιχειρώντας να αντιστρέψει την εικόνα ότι η ένταση και οι υψηλοί τόνοι αποτελούν από μόνοι τους ένδειξη ισχύος.

Η πραγματική ισχύς ενός κράτους, σύμφωνα με την προσέγγισή του, αποτυπώνεται συνολικά στη διπλωματική του θέση, στην αμυντική του ανθεκτικότητα και στις οικονομικές του δυνατότητες.

Σε αυτή τη βάση, η Αθήνα θεωρεί ότι τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει τη θέση της και στους τρεις αυτούς τομείς.

Και πρόσθεσε ότι «όποιος φωνάζει δεν είναι πάντοτε εκείνος που είναι ο πιο ισχυρός», μια φράση που ερμηνεύεται ως σαφής αιχμή προς την τουρκική πλευρά και όσους επιλέγουν να ανεβάζουν τους τόνους.

12 ναυτικά μίλια: «Μονομερές δικαίωμα της Ελλάδας»

Ιδιαίτερο βάρος έχει και η αναφορά του υπουργού στο ζήτημα των χωρικών υδάτων.

Ο κ. Γεραπετρίτης επανέλαβε ότι η επέκταση της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης έως τα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί δικαίωμα της ελληνικής πολιτείας, το οποίο απορρέει από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Αθήνα, όπως υπογράμμισε, δεν έχει παραιτηθεί από το δικαίωμα αυτό.

Δεν έδωσε, ωστόσο, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ούτε προσδιόρισε περιοχή στην οποία θα μπορούσε να υπάρξει επόμενη επέκταση.

Η πάγια κυβερνητική θέση παραμένει ότι η άσκηση του δικαιώματος αποτελεί απόφαση της ελληνικής πολιτείας και θα πραγματοποιηθεί στον χρόνο και με τον τρόπο που η ίδια θα επιλέξει.

Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα έχει ήδη επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο, έως το ακρωτήριο Ταίναρο.

Γκρίζες ζώνες και αποστρατιωτικοποίηση: Οι κόκκινες γραμμές της Αθήνας

Εξίσου ξεκάθαρη ήταν η τοποθέτηση του υπουργού ως προς το περιεχόμενο του ελληνοτουρκικού διαλόγου.

Για την ελληνική πλευρά, η βασική και μόνη διαφορά που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διεθνούς δικαιοδοσίας αφορά την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.

Η τουρκική ατζέντα είναι σαφώς ευρύτερη και περιλαμβάνει ζητήματα όπως οι λεγόμενες «γκρίζες ζώνες», αλλά και η αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών.

Εδώ, όμως, η Αθήνα χαράσσει μια διαχωριστική γραμμή που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών.

Θέματα που συνδέονται με την ελληνική κυριαρχία δεν τίθενται προς διαπραγμάτευση.

Ο Γεραπετρίτης επανέλαβε ότι ούτε οι «γκρίζες ζώνες» ούτε η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών αποτελούν αντικείμενα τα οποία η Ελλάδα αποδέχεται να συζητήσει με την Άγκυρα.

Διάλογος με την Τουρκία, αλλά χωρίς «φοβικό σύνδρομο»

Παρά την αυστηρότητα των ελληνικών θέσεων, η Αθήνα δεν επιθυμεί το κλείσιμο των διαύλων επικοινωνίας.

Ο υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι μια χώρα που δηλώνει πως επιδιώκει την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή δεν μπορεί ταυτόχρονα να αρνείται κάθε μορφή διαλόγου με τον γείτονά της.

Στο σημείο αυτό άσκησε κριτική και σε όσους θεωρούν ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της εγκαταλείποντας το τραπέζι των συνομιλιών.

Η λογική της Αθήνας είναι διαφορετική: διάλογος και αποτροπή δεν αποτελούν δύο αλληλοαναιρούμενες επιλογές.

Αντιθέτως, η κυβέρνηση επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι μπορεί να συνομιλεί με την Άγκυρα, να διατηρεί ανοιχτούς τους διαύλους και ταυτόχρονα να παραμένει σταθερή στις βασικές της θέσεις.

Ελληνοτουρκικά: Πόσο κοντά είμαστε σε ένα νέο θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο;- Έχει η Αθήνα έτοιμα στρατηγικά σενάρια για μια σκληρή απάντηση επί του πεδίου;- Που μπορεί να οδηγήσει η διαφαινόμενη κρίση στις σχέσεις μας με την Τουρκία

«Η Ελλάδα της παθητικής αντίδρασης δεν υπάρχει πια»

Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκε και η απάντηση του υπουργού στις αιτιάσεις περί υποχωρητικότητας της Αθήνας.

Ο Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι η σημερινή κυβέρνηση δεν λειτουργεί με «φοβικό σύνδρομο» και επικαλέστηκε ως ενδεικτικά παραδείγματα τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, τα θαλάσσια πάρκα, τη νέα δομή δυνάμεων και τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης.

Το πολιτικό μήνυμα συμπυκνώνεται στη χαρακτηριστική φράση του ότι «η Ελλάδα της παθητικής αντίδρασης δεν υπάρχει πια».

Η κυβερνητική στρατηγική, όπως αποτυπώνεται, είναι να διατηρηθεί η πρωτοβουλία των κινήσεων, χωρίς όμως να επιδιώκεται τεχνητή ένταση ή να εγκαταλείπονται οι μηχανισμοί επικοινωνίας με την Τουρκία.

Με άλλα λόγια, η Αθήνα θέλει να εμφανίζεται ταυτόχρονα διαθέσιμη για συνεννόηση και έτοιμη για αποτροπή.

Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου «θα προχωρήσει»

Στο επίκεντρο των δηλώσεων βρέθηκε και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, ένα έργο που έχει αποτελέσει επανειλημμένα σημείο τριβής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Ο υπουργός Εξωτερικών ήταν κατηγορηματικός ως προς την πρόθεση της Αθήνας να προχωρήσει η πόντιση του καλωδίου, σύμφωνα με τον προγραμματισμό της αναδόχου εταιρείας.

Η ελληνική πλευρά έχει ήδη διατυπώσει τη θέση ότι, βάσει της δικής της νομικής προσέγγισης και του ισχύοντος διεθνούς πλαισίου, δεν απαιτείται τουρκική άδεια για την πραγματοποίηση των σχετικών εργασιών.

Το έργο δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα ενεργειακό σχέδιο, αλλά και ως σημαντική ευρωπαϊκή υποδομή, με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία για τον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου.

Η εξέλιξή του, επομένως, αποκτά διαστάσεις που ξεπερνούν το καθαρά τεχνικό σκέλος και αγγίζουν ευθέως το περιφερειακό γεωπολιτικό ισοζύγιο.

Η στρατηγική σχέση με το Ισραήλ συνεχίζεται

Παράλληλα, η Αθήνα δεν δείχνει πρόθεση να περιορίσει τη στρατηγική της συνεργασία με το Ισραήλ.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι η συνεργασία των δύο χωρών έχει ήδη αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα, ιδιαίτερα στους τομείς της άμυνας και της τεχνολογίας.

Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα επιχειρεί να διατηρεί ανοιχτούς τους διαύλους της και με τον αραβικό κόσμο, προβάλλοντας τη συγκεκριμένη πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική ως βασικό εργαλείο της περιφερειακής της στρατηγικής.

Η Αθήνα, δηλαδή, επιδιώκει να ενισχύσει τις στρατηγικές της συμμαχίες χωρίς να εμφανίζεται ότι εγκλωβίζεται σε ένα μόνο περιφερειακό στρατόπεδο.

Η Αθήνα έχει ήδη ενημερώσει την Ευρώπη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά του υπουργού στην ευρωπαϊκή διάσταση της ελληνοτουρκικής έντασης.

Όπως αποκάλυψε, μετά τη νέα σκλήρυνση της τουρκικής ρητορικής, η ελληνική πλευρά ενημέρωσε τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και τα κράτη-μέλη.

Η Αθήνα θέλει με αυτόν τον τρόπο να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε πραγματική κλιμάκωση δεν θα αντιμετωπιστεί ως ένα αποκλειστικά διμερές ζήτημα.

Σε περίπτωση που η ένταση μεταφερθεί από το επίπεδο των δηλώσεων στην πράξη, η Ελλάδα θεωρεί ότι διαθέτει τη δυνατότητα να αναζητήσει και έμπρακτη αλληλεγγύη από τους συμμάχους της.

Την ίδια στιγμή, η ελληνική κυβέρνηση επιμένει ότι οι αμυντικές και διεθνείς συνεργασίες της χώρας δεν έχουν επιθετικό χαρακτήρα απέναντι σε τρίτες χώρες, αλλά αποσκοπούν στην ενίσχυση της αποτρεπτικής της ικανότητας.

Το μήνυμα προς την Άγκυρα

Αθροίζοντας όλες τις παραμέτρους, οι τελευταίες δηλώσεις του Γιώργου Γεραπετρίτη συνθέτουν ένα μήνυμα με δύο όψεις.

Από τη μία πλευρά, η Αθήνα δεν αντιμετωπίζει μια νέα ελληνοτουρκική κρίση ως αναπόφευκτη εξέλιξη και επιμένει ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας πρέπει να παραμείνουν ανοιχτοί.

Από την άλλη, όμως, ξεκαθαρίζει ότι ο διάλογος δεν σημαίνει υποχώρηση και ότι υπάρχουν ζητήματα τα οποία δεν πρόκειται να μπουν στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης.

Η ελληνική κυριαρχία αποτελεί κόκκινη γραμμή, οι «γκρίζες ζώνες» και η αποστρατιωτικοποίηση δεν αποτελούν αποδεκτά αντικείμενα συζήτησης, ενώ το δικαίωμα των 12 ναυτικών μιλίων παραμένει ενεργό.

Την ίδια στιγμή, η Αθήνα δηλώνει ότι τα ενεργειακά σχέδια θα συνεχιστούν, οι στρατηγικές συνεργασίες θα διατηρηθούν και, κυρίως, ότι έχει προετοιμαστεί για κάθε ενδεχόμενο.

Το βασικό μήνυμα, επομένως, δεν είναι ότι η Ελλάδα αναμένει μια κρίση στο Αιγαίο. Είναι ότι, ακόμη και αν οι τόνοι ανέβουν περαιτέρω, δεν επιθυμεί να βρεθεί μπροστά στις εξελίξεις χωρίς σχέδιο.

Διάλογος, λοιπόν, αλλά με όρια. Αποτροπή, χωρίς επιδίωξη σύγκρουσης. Και προετοιμασία για κάθε σενάριο, ακόμη και για εκείνο που η Αθήνα σήμερα εκτιμά ότι δεν βρίσκεται προ των πυλών.