Νέο γεωπολιτικό μέτωπο ανοίγει γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), με τις κινήσεις της Γαλλίας και τις αντιδράσεις της Τουρκίας να προκαλούν έντονο προβληματισμό. Στο επίκεντρο βρίσκεται η σχεδιαζόμενη επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών, αλλά και η διαδικασία ενημέρωσης της Άγκυρας, την οποία η τουρκική πλευρά επιχειρεί να αξιοποιήσει για να ενισχύσει τις δικές της διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα και την Κύπρο εξακολουθεί να εξαρτάται από τόσο περίπλοκους διπλωματικούς χειρισμούς, ενώ η Άγκυρα επιμένει να εμφανίζεται ως παράγοντας που πρέπει να έχει λόγο στις έρευνες.
Η κυβέρνηση καλείται να δώσει σαφείς απαντήσεις: τι ακριβώς περιλαμβάνει η γαλλική πρωτοβουλία, ποιο είναι το περιεχόμενο της ενημέρωσης προς την Τουρκία και κυρίως με ποιον τρόπο διασφαλίζεται ότι δεν δημιουργούνται περιθώρια παρερμηνειών εις βάρος των ελληνικών θέσεων.
Η γαλλική πρωτοβουλία που προκαλεί ερωτήματα – Γιατί μπαίνει στο κάδρο η Τουρκία
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η Γαλλία αναμένεται να αναλάβει την αποστολή γραπτής ενημέρωσης προς την Άγκυρα σχετικά με τις έρευνες που συνδέονται με το έργο GSI. Η διαδικασία αυτή παρουσιάζεται ως διπλωματική φόρμουλα για να αποφευχθεί μια νέα σύγκρουση με την Τουρκία.
Η γαλλική εταιρεία Meridiam έχει πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο στο επιχειρηματικό σκέλος της ηλεκτρικής διασύνδεσης, ενώ το γαλλικής σημαίας ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo βρίσκεται στο Ηράκλειο, εν αναμονή των απαραίτητων διαδικασιών για την έναρξη των εργασιών.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται το μεγάλο πολιτικό ζήτημα: η ενημέρωση ενός παράκτιου κράτους δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αναγνώριση των θαλάσσιων διεκδικήσεών του. Ωστόσο, η Άγκυρα θα μπορούσε να επιχειρήσει να παρουσιάσει μια τέτοια διαδικασία ως διπλωματική επιβεβαίωση των ισχυρισμών της.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο στη σκιά του GSI – Η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα
Η Τουρκία εξακολουθεί να επικαλείται το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις δικές της μονομερείς διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, υποστηρίζοντας ότι δραστηριότητες στην περιοχή απαιτούν προηγούμενο συντονισμό μαζί της.
Η συγκεκριμένη στάση προκαλεί σοβαρή ανησυχία, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να μεταφέρει τις πολιτικές της διεκδικήσεις ακόμη και σε έργα ενεργειακών υποδομών που αφορούν την Ελλάδα και την Κύπρο.
Μάλιστα, σύμφωνα με ανάλυση του Δρ. Γιάννου Χαραλαμπίδη που δημοσιεύθηκε στις 2 Νοεμβρίου, υπάρχει ο κίνδυνος η τουρκική πλευρά να αξιοποιήσει τη γαλλική ενημέρωση ως επιχείρημα για την ενίσχυση των αξιώσεών της. Πρόκειται για εκτίμηση και νομική προειδοποίηση του αναλυτή, όχι για διαπιστωμένη αναγνώριση τουρκικής ΑΟΖ από τη Γαλλία.
Το προηγούμενο της Κάσου και οι φόβοι για νέα υποχώρηση
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα εάν αναλογιστεί κανείς όσα είχαν συμβεί το 2024 στην περιοχή της Κάσου.
Τότε, οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση είχαν βρεθεί στο επίκεντρο ελληνοτουρκικής έντασης, με την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων να δημιουργεί σοβαρά εμπόδια στην εξέλιξη των εργασιών.
Το περιστατικό αυτό παραμένει ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο προηγούμενο. Και σήμερα, δύο χρόνια αργότερα, επανέρχεται το ίδιο βασικό ερώτημα: θα μπορέσει η Ελλάδα να προχωρήσει το έργο χωρίς να επιτρέψει στην Τουρκία να εμφανιστεί ως δύναμη που διαθέτει δικαίωμα έγκρισης;
Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει τι έχει αλλάξει από τότε και ποιες συγκεκριμένες εγγυήσεις υπάρχουν ώστε να μην επαναληφθεί μια ανάλογη κατάσταση.
Βαρύτατα ερωτήματα για την κυβέρνηση – Ποιος χαράσσει τελικά την ενεργειακή στρατηγική;
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου δεν είναι ένα απλό τεχνικό έργο. Συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια, τη γεωπολιτική παρουσία της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη δυνατότητα της Κύπρου να ενισχύσει τη διασύνδεσή της με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Γι’ αυτό και οι χειρισμοί της κυβέρνησης Μητσοτάκη δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μια συνηθισμένη διπλωματική διαδικασία.
Η Αθήνα πρέπει να ξεκαθαρίσει:
-
Εάν η γραπτή ενημέρωση της Τουρκίας θα περιλαμβάνει οποιαδήποτε διατύπωση που μπορεί να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως αναγνώριση δικαιοδοσίας.
-
Ποιες είναι οι ακριβείς εγγυήσεις ότι οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν χωρίς να αναγνωρίζεται τουρκικό δικαίωμα έγκρισης.
-
Πώς θα αντιμετωπιστεί ενδεχόμενη έκδοση ανταγωνιστικής τουρκικής NAVTEX.
-
Εάν υπάρχει κοινή και απολύτως ξεκάθαρη γραμμή συνεννόησης μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε γενικές διαβεβαιώσεις περί προστασίας των κυριαρχικών δικαιωμάτων. Χρειάζονται συγκεκριμένες απαντήσεις και διαφάνεια για κάθε διπλωματικό χειρισμό.
Το μεγάλο διακύβευμα είναι να προχωρήσει η ηλεκτρική διασύνδεση χωρίς να δημιουργηθούν νέα περιθώρια αμφισβήτησης των ελληνικών θέσεων.
Γιατί εάν η Τουρκία καταφέρει να μετατρέψει μια διαδικασία ενημέρωσης σε πολιτικό επιχείρημα υπέρ των διεκδικήσεών της, η ζημιά δεν θα περιοριστεί σε ένα καλώδιο. Θα αφορά συνολικά τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα