Η 29η Οκτωβρίου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες για την Τουρκία, καθώς το 1923 ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ ανακήρυξε την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας, σηματοδοτώντας το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την απαρχή μιας νέας εποχής για τη χώρα.
Κάθε χρόνο η επέτειος συνοδεύεται από παρελάσεις, σχολικές εκδηλώσεις, τελετές κατάθεσης στεφάνων στο μαυσωλείο του Ατατούρκ στην Άγκυρα και μεγάλες εορταστικές διοργανώσεις. Φέτος, όμως, οι εορτασμοί αποκτούν ιδιαίτερη γεωπολιτική διάσταση, καθώς η τουρκική πρωτεύουσα φιλοξενεί την 13η Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών (OTS).
Η συγκυρία δεν περνά απαρατήρητη. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της Τουρκίας ως κεντρικού παράγοντα συνεργασίας μεταξύ των τουρκογενών κρατών, προωθώντας παράλληλα ένα ευρύτερο δίκτυο οικονομικών, πολιτικών και αμυντικών σχέσεων.
Η σύνοδος της Άγκυρας και το όραμα του «Τουρκικού Αιώνα»
Η 13η Σύνοδος Κορυφής πραγματοποιήθηκε στις 30 Οκτωβρίου στην Άγκυρα, υπό την αιγίδα του Τούρκου προέδρου, με κεντρικό σύνθημα «Τουρκικός Αιώνας: Ενότητα στη Γλώσσα, τη Σκέψη και την Πράξη».
Στις εργασίες συμμετείχαν οι ηγέτες των κρατών-μελών και εκπρόσωποι των χωρών με καθεστώς παρατηρητή. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η πολιτική συνεννόηση, το εμπόριο, οι επενδύσεις, η ενέργεια, οι μεταφορές, η ψηφιακή τεχνολογία και η αμυντική συνεργασία.
Ο οργανισμός ιδρύθηκε το 2009 με την ονομασία «Τουρκικό Συμβούλιο» και μετονομάστηκε σε Οργανισμό Τουρκογενών Κρατών το 2021.
Στα πλήρη μέλη του περιλαμβάνονται η Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Κιργιστάν. Καθεστώς παρατηρητή διαθέτουν η Ουγγαρία, το Τουρκμενιστάν και η Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου, όπως αυτοαποκαλείται το ψευδοκράτος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Τουρκία ανέλαβε την εκ περιτροπής προεδρία του οργανισμού από το Αζερμπαϊτζάν. Παράλληλα, οι ηγέτες υιοθέτησαν τη Διακήρυξη της Άγκυρας, επιβεβαιώνοντας την πρόθεσή τους να προχωρήσουν σε βαθύτερη θεσμική και πολιτική συνεργασία.
Ο «Τουρκικός Κόσμος 2040» και η επιδίωξη ενιαίας στρατηγικής
Ένας από τους βασικούς στόχους της συνόδου ήταν η προώθηση του σχεδίου «Όραμα του Τουρκικού Κόσμου 2040», το οποίο αποσκοπεί στη διαμόρφωση ενός ισχυρότερου πλαισίου συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών.
Σύμφωνα με τις τοποθετήσεις ειδικών που φιλοξενήθηκαν στο πρακτορείο Anadolu, η ενίσχυση της πολιτικής αλληλεγγύης αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αναβάθμιση του οργανισμού.
Ο ερευνητής Τουράν Γκαφαρλί υποστήριξε ότι η συνεργασία δεν πρέπει να περιορίζεται στις θετικές συγκυρίες, αλλά να αποδεικνύεται και σε περιόδους κρίσεων. Όπως επισήμανε, η διεθνής αβεβαιότητα καθιστά ακόμη σημαντικότερη τη δυνατότητα συντονισμένης αντίδρασης των τουρκογενών κρατών.
Η επιδίωξη αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει να μετατρέψει τους ιστορικούς, γλωσσικούς και πολιτιστικούς δεσμούς σε πιο συγκεκριμένες πολιτικές και οικονομικές συνεργασίες.
Ο Μεσαίος Διάδρομος: Η οικονομική αρτηρία που ενδιαφέρει την Άγκυρα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον λεγόμενο Μεσαίο Διάδρομο (Middle Corridor), τη διαδρομή που συνδέει την Κίνα και την Κεντρική Ασία με τον Καύκασο, την Τουρκία και την Ευρώπη.
Η ανάπτυξή του θα μπορούσε να προσφέρει στα κράτη της περιοχής σημαντικές εμπορικές και γεωοικονομικές δυνατότητες, ενισχύοντας παράλληλα τη θέση της Τουρκίας ως διαμετακομιστικού κόμβου μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος του ερευνητικού ινστιτούτου Crossroads Central Asia, Σαϊρμπέκ Τζουράεφ, ανέδειξε ως κρίσιμες προτεραιότητες την εναρμόνιση των μεταφορικών χρεώσεων, την απλούστευση των τελωνειακών διαδικασιών και την ψηφιοποίηση των εμπορικών συναλλαγών.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με την ανάλυσή του, είναι οι συμφωνίες να αποκτήσουν πρακτικό αντίκρισμα, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Στη σύνοδο συζητήθηκε επίσης η δυνατότητα αναβάθμισης της αθλητικής συνεργασίας, με προτάσεις για ευνοϊκότερη αντιμετώπιση των αθλητών των τουρκογενών κρατών στις εγχώριες διοργανώσεις των υπόλοιπων μελών.
Τα αμυντικά ανοίγματα της Τουρκίας σε Κατάρ, Πακιστάν και Σαουδική Αραβία
Η δραστηριότητα της Άγκυρας δεν περιορίζεται στον Οργανισμό Τουρκογενών Κρατών. Κατά τους τελευταίους μήνες έχουν καταγραφεί κινήσεις που διευρύνουν το πλέγμα των αμυντικών σχέσεων της Τουρκίας με χώρες της Μέσης Ανατολής και της Ασίας.
Στις 21 Οκτωβρίου 2026, Τουρκία, Κατάρ, Πακιστάν και Ινδονησία υπέγραψαν το πολυμερές Μνημόνιο Συνεννόησης «Μπαντρ», κατά τη διάρκεια επίσκεψης του Τούρκου υπουργού Άμυνας στο Κατάρ. Η συμφωνία δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των τεσσάρων χωρών.
Νωρίτερα, στις 7 Αυγούστου, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν υπέγραψαν στην Αλ-Σαφά της Μέκκας συμφωνία κοινής άμυνας. Το κείμενο προβλέπει ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής και αναφέρει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.
Οι συγκεκριμένες συμφωνίες δεν αποτελούν όλες ενιαία στρατιωτική συμμαχία, ωστόσο αποτυπώνουν την προσπάθεια της Άγκυρας να διευρύνει τις αμυντικές της διασυνδέσεις πέρα από τα παραδοσιακά περιφερειακά της πλαίσια.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο επιστρέφει στο προσκήνιο – Η εξέλιξη που προκαλεί ανησυχία στην Αθήνα
Μία ακόμη εξέλιξη με άμεσο ελληνικό ενδιαφέρον σημειώθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2026, όταν η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε ομόφωνα το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο.
Η απόφαση έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς το συγκεκριμένο κοινοβούλιο είχε απορρίψει προηγουμένως τις συμφωνίες με την Τουρκία και είχε ταχθεί υπέρ της διακοπής των πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα.
Με τη νέα ψηφοφορία ανακλήθηκαν οι σχετικές αποφάσεις του 2020, γεγονός που σηματοδοτεί σημαντική μεταβολή στη στάση της ανατολικής λιβυκής πλευράς απέναντι στην Τουρκία.
Η Αθήνα αντέδρασε έντονα, επαναλαμβάνοντας ότι θεωρεί το μνημόνιο παράνομο και αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς κατά την ελληνική θέση παραβλέπει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες. Αντίστοιχες αντιρρήσεις έχουν διατυπώσει η Αίγυπτος και η Κύπρος.
Η Τουρκία διεκδικεί ισχυρότερο διεθνή ρόλο – Τι σημαίνουν οι κινήσεις για την Ελλάδα
Το σύνολο αυτών των εξελίξεων αναδεικνύει μια ευρύτερη στρατηγική της Τουρκίας: την ενίσχυση των δεσμών της με κράτη της Κεντρικής Ασίας, του Καυκάσου, της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής.
Η προεδρία του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών, οι νέες αμυντικές συμφωνίες και η προσέγγιση με την ανατολική Λιβύη αποτελούν διαφορετικές όψεις αυτής της διπλωματικής και γεωπολιτικής δραστηριότητας.
Στο εσωτερικό της Τουρκίας, η πολιτική του Ερντογάν έχει συχνά συνδεθεί από αναλυτές με την επιδίωξη αναβάθμισης της περιφερειακής επιρροής της χώρας, ενώ ορισμένοι επικριτές του χρησιμοποιούν τον όρο «νεοοθωμανισμός» για να περιγράψουν αυτή την κατεύθυνση. Η τουρκική κυβέρνηση, από την πλευρά της, παρουσιάζει τις πρωτοβουλίες της ως προσπάθεια ενίσχυσης της συνεργασίας και της διεθνούς θέσης της χώρας.
Για την Ελλάδα, το κρίσιμο ζήτημα είναι να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, ιδίως όσες συνδέονται με τις θαλάσσιες διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, την αμυντική συνεργασία της Τουρκίας με τρίτες χώρες και την προσπάθεια δημιουργίας νέων περιφερειακών συσχετισμών.
Οι κινήσεις αυτές δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι επίκειται στρατιωτική αντιπαράθεση με την Ελλάδα. Δημιουργούν, ωστόσο, ένα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, στο οποίο η διπλωματική ετοιμότητα, οι διεθνείς συμμαχίες και η προάσπιση των ελληνικών θέσεων αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Το ερώτημα που παραμένει είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει η προσπάθεια της Άγκυρας να μετατρέψει τις διμερείς συνεργασίες και τους ιστορικούς δεσμούς σε ένα ευρύτερο δίκτυο πολιτικής και στρατηγικής επιρροής.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα