Η ενεργειακή κρίση, οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή και οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου διαμορφώνουν ένα σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό.
ΗΠΑ: Τι κρύβεται πίσω από την απόφαση του Τραμπ να χαλαρώσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας- Οι ενδιάμεσες εκλογές, το κόστος στα καύσιμα και ο γεωπολιτικός σεισμός σε Ευρωπαϊκή Ένωση και Ουκρανία
Νέα κίνηση του Ντόναλντ Τραμπ υπέρ της χαλάρωσης των οικονομικών περιορισμών κατά της Ρωσίας προκαλεί αντιδράσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο Κίεβο, αναδεικνύοντας τις αντιφάσεις της αμερικανικής στρατηγικής σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών και ενεργειακών πιέσεων.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα το βράδυ της Παρασκευής, εξαιρώντας τη Ρωσία από την εφαρμογή νέου πλαισίου κυρώσεων που είχε εγκρίνει το Κογκρέσο τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με δημοσίευμα έγκριτου αμερικανικού μέσου ενημέρωσης.
Η απόφαση λαμβάνεται λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου 2026, καθώς οι αυξήσεις των τιμών των καυσίμων εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις και επιβαρύνουν την αμερικανική οικονομία. Για τον Λευκό Οίκο, η συγκράτηση των τιμών της βενζίνης και του ντίζελ αποτελεί κρίσιμο ζητούμενο, καθώς ένα δυσμενές εκλογικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να στερήσει από τους Ρεπουμπλικανούς τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Νέα κίνηση Τραμπ υπέρ του Πούτιν – Στόχος η μείωση των τιμών των καυσίμων
Η εξαίρεση της Ρωσίας προσφέρει στη Μόσχα πρόσθετα οικονομικά περιθώρια, σε μια συγκυρία κατά την οποία οι ΗΠΑ αναζητούν τρόπους ενίσχυσης της προσφοράς καυσίμων και αποκλιμάκωσης των τιμών.
Όπως επισημαίνεται στο σχετικό δημοσίευμα:
“Με την κίνηση αυτή, παρέχεται μια ακόμη οικονομική «σανίδα σωτηρίας» στον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Β. Πούτιν, σε μια συγκυρία κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες στρέφονται προς τη Ρωσία ζητώντας βοήθεια για τη μείωση των τιμών των καυσίμων.
Οι κυρώσεις είχαν ως στόχο Ρώσους αξιωματούχους, ολιγάρχες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ενώ αποτελούσαν μέρος ενός νόμου που έλαβε το όνομά του από τον Γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ —τον Ρεπουμπλικανό από τη Νότια Καρολίνα, ο οποίος απεβίωσε τον Ιούλιο, έχοντας αφιερώσει περισσότερο από έναν χρόνο στην προσπάθεια εξασφάλισης στήριξης για το εν λόγω μέτρο.
Ο νόμος, ο οποίος αποσκοπεί στον περιορισμό των οικονομικών πόρων που τροφοδοτούν τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, παρείχε επίσης στον κ. Τραμπ πρόσθετες εξουσίες για την επιβολή δασμών, τις οποίες θα μπορούσε να αξιοποιήσει προκειμένου να τιμωρήσει χώρες που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με τη Ρωσία.
Ο Λευκός Οίκος διαθέτει ευρείες αρμοδιότητες για τη χορήγηση εξαιρέσεων ή απαλλαγών από κυρώσεις, ενώ ο νέος νόμος υποχρεώνει τον κ. Τραμπ να ενημερώσει το Κογκρέσο μόνο στην περίπτωση που επιλέξει να μην επιβάλει τους οικονομικούς περιορισμούς στη Ρωσία.”
Δύο ημέρες πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου, ο κ. Τραμπ αξιοποίησε τη δυνατότητα εξαίρεσης, επικαλούμενος το εθνικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών, χωρίς να εξηγήσει αναλυτικά το σκεπτικό της απόφασής του.
«Με το παρόν, αίρω την εφαρμογή των εν λόγω κυρώσεων, περιορισμών και δασμών που προβλέπονται στον Νόμο Γκράχαμ», ανέφερε ο κ. Τραμπ στο διάταγμα.
«Έχω υποβάλει στο Κογκρέσο βεβαίωση ότι η χορήγηση μιας τέτοιας εξαίρεσης, στην παρούσα φάση, εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών».
Η απόφαση αναζωπυρώνει τη διαμάχη για την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων και τα περιθώρια παρέμβασης του Λευκού Οίκου, καθώς η νομοθεσία είχε σχεδιαστεί για να περιορίσει τους οικονομικούς πόρους που χρηματοδοτούν τη ρωσική πολεμική προσπάθεια.
Συγκοινωνούντα δοχεία οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στο Ιράν – Ενεργειακή κρίση και εκλογικές πιέσεις
Η χαλάρωση των περιορισμών εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια του Τραμπ να διαχειριστεί τις επιπτώσεις των διεθνών συγκρούσεων στην ενεργειακή αγορά. Ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, τις οποίες συνδέει με την άνοδο των τιμών των καυσίμων.
Ωστόσο, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και οι διαταραχές στις θαλάσσιες ενεργειακές μεταφορές αποτελούν επίσης κρίσιμους παράγοντες.
«Το κύριο ζήτημα εξακολουθεί να εντοπίζεται στα Στενά του Ορμούζ, από όπου δεν διέρχεται επαρκής ποσότητα ντίζελ», δήλωσε η Σάρα Ραφούλ, αναλύτρια πετρελαϊκών προϊόντων στην Argus Media.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Τραμπ ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι κατέληξε σε συμφωνία με τον κ. Πούτιν, βάσει της οποίας οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αρχίσουν να εισάγουν ρωσικό ντίζελ.
Παράλληλα, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών χαλάρωσε προσωρινά τους περιορισμούς στις εξαγωγές του συγκεκριμένου προϊόντος, ανακοινώνοντας ότι ενεργεί «προκειμένου να επιτραπεί η τροφοδοσία της παγκόσμιας αγοράς με ρωσικό ντίζελ» και χορηγώντας στους Ρώσους παραγωγούς ενέργειας γενική άδεια πώλησης έως τον Απρίλιο.
Οι κινήσεις αυτές αναδεικνύουν το δίλημμα της Ουάσιγκτον: η διατήρηση της οικονομικής πίεσης προς τη Μόσχα αποτελεί βασικό εργαλείο υποστήριξης της Ουκρανίας, αλλά η αξιοποίηση της ρωσικής ενεργειακής παραγωγής ενδέχεται να διευκολύνει την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων στις ΗΠΑ.
Η εξίσωση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, καθώς η πορεία των τιμών των καυσίμων μπορεί να επηρεάσει το κλίμα μεταξύ των Αμερικανών ψηφοφόρων και, κατ’ επέκταση, τις κοινοβουλευτικές ισορροπίες.
ΗΠΑ: Τι κρύβεται πίσω από την απόφαση του Τραμπ να χαλαρώσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας- Οι ενδιάμεσες εκλογές, το κόστος στα καύσιμα και ο γεωπολιτικός σεισμός σε Ευρωπαϊκή Ένωση και Ουκρανία
Οργή Ζελένσκι, ΕΕ και Αμερικανών γερουσιαστών
Η απόφαση προκάλεσε την αντίδραση του Ουκρανού Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και επικρίθηκε από Ευρωπαίους αξιωματούχους, ενώ διακομματική ομάδα γερουσιαστών κάλεσε τον κ. Τραμπ να ανακαλέσει την εξαίρεση από τις κυρώσεις για το ντίζελ.
Στο αμερικανικό Κογκρέσο, επικριτές της απόφασης υποστηρίζουν ότι η χαλάρωση των περιορισμών αποδυναμώνει τη νομοθετική προσπάθεια ενίσχυσης της πίεσης προς το Κρεμλίνο.
«Η πρόσφατη κίνηση του Τραμπ απέναντι στον Πούτιν προδίδει για άλλη μια φορά τους Ουκρανούς εταίρους μας και αγνοεί τη σαφή βούληση του Κογκρέσου, όπως αυτή αποτυπώνεται στη νομοθεσία που αποσκοπεί στην τιμωρία της Ρωσίας για τον παράνομο επιθετικό της πόλεμο», δήλωσε ο βουλευτής Ντον Μπάιερ, Δημοκρατικός από τη Βιρτζίνια.
Η γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Γουόρεν από τη Μασαχουσέτη, κορυφαία Δημοκρατική στην Επιτροπή Τραπεζικών Υποθέσεων, χαρακτήρισε την κίνηση του κ. Τραμπ ως «οικτρή αποτυχία» ηγεσίας.
«Αίροντας αυτές τις κυρώσεις, ο Τραμπ περιφρονεί επιδεικτικά την εντολή του Κογκρέσου να εντείνει την πίεση προς το Κρεμλίνο, επιτρέποντας παράλληλα στον Βλαντιμίρ Πούτιν να συνεχίσει τον επιθετικό του πόλεμο», δήλωσε η κ. Γουόρεν.
Οι αντιδράσεις αποτυπώνουν τη βαθύτερη διαφωνία μεταξύ όσων θεωρούν αναγκαία τη διατήρηση της οικονομικής απομόνωσης της Ρωσίας και όσων δίνουν προτεραιότητα στην ενεργειακή σταθερότητα και στον περιορισμό του κόστους για τους Αμερικανούς καταναλωτές.
Νόμος Γκράχαμ: Δασμοί έως 500% και πίεση στον ρωσικό «σκιώδη στόλο»
Η νομοθεσία, η οποία επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ στις 18 Οκτωβρίου, συγκέντρωσε διακομματική στήριξη, παρά τις ανησυχίες για το κατά πόσο ο Αμερικανός Πρόεδρος θα εφάρμοζε τις προβλεπόμενες κυρώσεις.
Μεταξύ άλλων, παρείχε στον κ. Τραμπ τη δυνατότητα επιβολής δασμών έως και 100% σε χώρες που εισάγουν ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, καθώς και δασμών έως και 500% σε ρωσικά προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ. Προέβλεπε, επίσης, αυστηρότερα μέτρα κατά του ρωσικού «σκιώδους στόλου» πετρελαιοφόρων και του τραπεζικού συστήματος.
Παραμένει, ωστόσο, ασαφές κατά πόσο η άρση συγκεκριμένων περιορισμών μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη επανασύνδεση της Ρωσίας με το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η έκταση και η διάρκεια των εξαιρέσεων θα καθορίσουν σε σημαντικό βαθμό τις πραγματικές επιπτώσεις της νέας αμερικανικής προσέγγισης.
«Πρώτα η Αμερική» – Το πολιτικό κόστος και η επόμενη ημέρα για την Ουκρανία
Οι κινήσεις του Τραμπ μπορούν να ερμηνευθούν μέσα από το δόγμα «Πρώτα η Αμερική», το οποίο θέτει στο επίκεντρο τα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα των ΗΠΑ. Στην παρούσα συγκυρία, η συγκράτηση των τιμών της ενέργειας αποτελεί βασική προτεραιότητα του Λευκού Οίκου, ενόψει και της εκλογικής αναμέτρησης του Νοεμβρίου.
Ωστόσο, η χαλάρωση των κυρώσεων έχει ήδη διπλωματικό κόστος, καθώς εντείνει τις αποκλίσεις μεταξύ Ουάσιγκτον, Κιέβου και ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Η Ουκρανία συνεχίζει τις επιχειρήσεις της κατά ρωσικών ενεργειακών στόχων, ενώ η ΕΕ εξακολουθεί να στηρίζει το Κίεβο, διατηρώντας ανοιχτό το μέτωπο της αντιπαράθεσης με τη Μόσχα.
Κατά την εκτίμησή μας, εάν η αποκλιμάκωση των τιμών των καυσίμων δεν αποδώσει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα για την αμερικανική οικονομία και δεν συμβάλει στη βελτίωση του πολιτικού κλίματος, η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να επανεξετάσει τις προτεραιότητές της τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στην Ουκρανία.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, δεν μπορεί να αποκλειστεί εντονότερη στρατιωτική πίεση προς το Ιράν, εφόσον το επιτρέψουν οι συνθήκες, αλλά και περαιτέρω περιορισμός της αμερικανικής στήριξης προς τον Ζελένσκι. Μια τέτοια εξέλιξη θα ασκούσε πρόσθετη πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία θα καλούνταν να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος για την υποστήριξη της ουκρανικής άμυνας.
Θα μπορούσε, παράλληλα, να αναζωπυρωθεί η συζήτηση για τις πολιτικές προϋποθέσεις μιας μελλοντικής διευθέτησης του πολέμου, ακόμη και για το ζήτημα των εκλογών στην Ουκρανία, εφόσον αυτό τεθεί στο πλαίσιο ευρύτερων διπλωματικών πιέσεων. Πρόκειται, ωστόσο, για ενδεχόμενα και όχι για προδιαγεγραμμένες εξελίξεις.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν ο Τραμπ θα καταφέρει να συνδυάσει τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους με τη διατήρηση της αμερικανικής επιρροής και της συνοχής της δυτικής συμμαχίας. Η άρση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της προσπάθειας αυτής, αλλά και των αντιφάσεων που τη συνοδεύουν.
Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν εάν η επιλογή του Λευκού Οίκου θα αποδώσει οικονομικά οφέλη ή εάν το πολιτικό και διπλωματικό κόστος της θα αποδειχθεί μεγαλύτερο από τα προσδοκώμενα κέρδη.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα