Σε μια από τις πιο κρίσιμες περιόδους της σύγχρονης ιστορίας του εισέρχεται το Ιράν, με την οικονομία να δοκιμάζεται από ασφυκτικές πιέσεις, τον ενεργειακό εφοδιασμό να βρίσκεται σε οριακό σημείο και την κοινωνική δυσαρέσκεια να απειλεί να λάβει νέες διαστάσεις.
Ιράν: « Όλοι ξέρουν πως ο οικονομικός πόλεμος είναι σκληρότερος από τους πυραύλους!»- Ο Ιρανός Πρόεδρος Πεζεσκιάν αναφέρθηκε στις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η χώρα στο εσωτερικό, προειδοποιώντας και τη Δύση ότι έρχεται δύσκολος χειμώνας
Καθώς οι διεθνείς κυρώσεις, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός και οι συνέπειες των πολεμικών επιχειρήσεων επιβαρύνουν διαρκώς την κατάσταση, η Τεχεράνη προετοιμάζεται για έναν χειμώνα που ενδέχεται να αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολος.
Το μήνυμα του προέδρου της χώρας, Μασούντ Πεζεσκιάν, ήταν χαρακτηριστικό της αγωνίας που επικρατεί στην ιρανική ηγεσία. Ο ίδιος έκανε λόγο για έναν «σιωπηλό οικονομικό πόλεμο», τον οποίο θεωρεί ακόμη πιο δύσκολο από μια ανοιχτή στρατιωτική αναμέτρηση.
Μιλώντας το Σάββατο (21/11) σε συνάντηση με επενδυτές και εκπροσώπους παραγωγικών επιχειρήσεων, ο Ιρανός πρόεδρος περιέγραψε με ιδιαίτερα δραματικούς τόνους το μέγεθος της κρίσης.
«Βρισκόμαστε σε έναν σιωπηλό πόλεμο, ο οποίος είναι πολύ δυσκολότερος από έναν πόλεμο όπου εκτοξεύονται πύραυλοι και προκαλούνται καταστροφές», δήλωσε, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA.
«Πρόκειται για έναν οικονομικό πόλεμο, τον οποίο αντιμετωπίζετε εσείς, οι άνθρωποι της οικονομίας, και δεν είναι ένας απλός πόλεμος», πρόσθεσε.
Ο Πεζεσκιάν υποστήριξε ότι εξωτερικές δυνάμεις επιχείρησαν να οδηγήσουν το Ιράν σε οικονομική κατάρρευση, ενώ αναγνώρισε τον αγώνα των επιχειρήσεων που εξακολουθούν να λειτουργούν κάτω από εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες.
Το μεγάλο στοίχημα για την κυβέρνηση, πλέον, δεν είναι μόνο η αντοχή της οικονομίας, αλλά και η δυνατότητα να διασφαλίσει την ηλεκτροδότηση, τη θέρμανση και την ομαλή λειτουργία των βασικών υποδομών κατά τους επόμενους μήνες.
Ενεργειακός συναγερμός: Φόβοι για μπλακάουτ και ελλείψεις φυσικού αερίου
Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκεται η επάρκεια φυσικού αερίου. Η αυξημένη χειμερινή κατανάλωση απειλεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο ένα ενεργειακό σύστημα που ήδη αντιμετωπίζει σοβαρές δυσλειτουργίες.
Η ιρανική κυβέρνηση προσπαθεί να αποτρέψει ένα νέο κύμα διακοπών ηλεκτροδότησης, γνωρίζοντας ότι ένα παρατεταμένο ενεργειακό πρόβλημα θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην οικονομία, στη βιομηχανική παραγωγή και στην καθημερινότητα των πολιτών.
Έρευνα του Reuters, που δημοσιεύθηκε στις 16 Νοεμβρίου, αποκάλυψε την έντονη ανησυχία των ιρανικών αρχών για το ενδεχόμενο σοβαρών ελλείψεων φυσικού αερίου και νέας κοινωνικής αναταραχής.
Οι ζημιές σε τέσσερις εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου εκτιμάται ότι θα δημιουργήσουν έλλειμμα περίπου 430 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων, έναντι 300 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων την προηγούμενη χρονιά.
Η κατάσταση επιβαρύνεται από τις καταστροφές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, τις κυρώσεις, τον αποκλεισμό των λιμανιών και τον παλαιωμένο εξοπλισμό, ο οποίος δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες.
Μπροστά στον κίνδυνο ενεργειακής ασφυξίας, η Τεχεράνη εξετάζει ακόμη και τον περιορισμό της παροχής φυσικού αερίου προς τις βιομηχανίες, ώστε να εξασφαλίσει κατά προτεραιότητα την τροφοδοσία των νοικοκυριών.
Παράλληλα, έχει τεθεί στο τραπέζι το ενδεχόμενο εισαγωγής φυσικού αερίου από τη Ρωσία, σε μια προσπάθεια να καλυφθούν τα κενά και να αποφευχθεί ένα εκτεταμένο ενεργειακό πρόβλημα.
Οικονομική ασφυξία: Κατρακυλούν οι εξαγωγές, εκτοξεύεται το κόστος ζωής
Η ενεργειακή κρίση αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας. Ο οικονομικός αντίκτυπος του πολέμου και του αμερικανικού αποκλεισμού έχει ήδη περάσει στην καθημερινότητα εκατομμυρίων Ιρανών, με το εμπόριο να συρρικνώνεται, τις επιχειρήσεις να πιέζονται και τα νοικοκυριά να βλέπουν την αγοραστική τους δύναμη να εξανεμίζεται.
Στοιχεία που είχε δημοσιεύσει το Reuters στις αρχές Σεπτεμβρίου έδειχναν ότι το συνολικό εξωτερικό εμπόριο του Ιράν είχε υποχωρήσει κατά 25% έως 35%, με τις εισαγωγές να δέχονται ισχυρότερο πλήγμα σε σχέση με τις εξαγωγές.
Ακόμη πιο ενδεικτική ήταν η εικόνα στις εξαγωγές πετρελαίου. Οι φορτώσεις ιρανικού αργού είχαν περιοριστεί σε περίπου 260.000 βαρέλια ημερησίως, από 1,7 εκατομμύρια βαρέλια έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης εμπορευμάτων Kpler.
Η δραματική αυτή πτώση στερεί από τη χώρα πολύτιμα έσοδα και συνάλλαγμα, περιορίζοντας τη δυνατότητά της να εισάγει πρώτες ύλες, βιομηχανικό εξοπλισμό και βασικά αγαθά.
Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός συνθλίβει τα εισοδήματα. Τα επίσημα στοιχεία που επικαλούνταν τότε το Reuters τοποθετούσαν τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό στο 69,9%, ενώ οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα, στα ποτά και στα προϊόντα καπνού κινούνταν με σχεδόν διπλάσιο ρυθμό.
Η ανεργία είχε φτάσει στο 9,1% την άνοιξη, ενώ ο αριθμός των απασχολουμένων είχε μειωθεί κατά περίπου 450.000 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Πρόκειται για στοιχεία που καταγράφουν την κατάσταση όπως είχε διαμορφωθεί τον Σεπτέμβριο και αποτυπώνουν το ήδη βαρύ οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο έρχεται η νέα προειδοποίηση του Πεζεσκιάν.
Διπλωματικό παρασκήνιο με το Κατάρ – Αναζητείται διέξοδος από την κρίση
Την ώρα που η οικονομική και ενεργειακή πίεση εντείνεται, κινητικότητα καταγράφεται και στο διπλωματικό πεδίο.
Σύμφωνα με το Al Jazeera, αντιπροσωπεία του Κατάρ βρέθηκε την Παρασκευή (20/11) στην Τεχεράνη, όπου είχε δίωρες συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους, επιχειρώντας να διερευνήσει τις δυνατότητες αποκλιμάκωσης της αντιπαράθεσης μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, επιβεβαίωσε ότι η χώρα βρίσκεται σε επικοινωνία με μεσολαβητές, μεταξύ των οποίων και το Κατάρ, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν προϋποθέσεις για μια νέα διπλωματική πρωτοβουλία.
Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι μέχρι στιγμής οι επαφές δεν έχουν μετατραπεί σε επίσημες διαπραγματεύσεις.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τον αμερικανικό οικονομικό αποκλεισμό πράξη πολέμου, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη θα προχωρήσει σε όσα μέτρα κρίνει αναγκαία για να τον αντιμετωπίσει.
Ιράν: « Όλοι ξέρουν πως ο οικονομικός πόλεμος είναι σκληρότερος από τους πυραύλους!»- Ο Ιρανός Πρόεδρος Πεζεσκιάν αναφέρθηκε στις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η χώρα στο εσωτερικό, προειδοποιώντας και τη Δύση ότι έρχεται δύσκολος χειμώνας
Στενά του Ορμούζ: Το μεγάλο γεωπολιτικό και ενεργειακό διακύβευμα
Στο επίκεντρο της κρίσης παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα για τη διεθνή ενεργειακή τροφοδοσία.
Πριν από την έναρξη του πολέμου, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου περνούσε από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό. Η σημασία της είναι τεράστια, καθώς οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων στις 28 Φεβρουαρίου, το Ιράν περιόρισε τη ναυσιπλοΐα στα Στενά, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν στην επιβολή ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε το Σάββατο ότι η επαναλειτουργία των Στενών δεν αποτελεί δύσκολο εγχείρημα, εφόσον όμως η Ουάσινγκτον αποδεχθεί τους όρους που θέτει η Τεχεράνη.
Στις απαιτήσεις της ιρανικής πλευράς περιλαμβάνονται ο τερματισμός των πολεμικών επιχειρήσεων, η αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων, η άρση των πετρελαϊκών κυρώσεων και ο τερματισμός του αμερικανικού αποκλεισμού.
«Η θέση μας είναι σαφής: όσο δεν ικανοποιούνται τα αιτήματά μας, η συζήτηση για τα Στενά του Ορμούζ και το άνοιγμά τους δεν έχει νόημα», δήλωσε ο Αραγτσί.
Από την άλλη πλευρά, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι επιδιώκει μια μόνιμη συμφωνία, η οποία θα αποκλείει το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν. Παράλληλα, περιέγραψε τους Ιρανούς διαπραγματευτές ως ιδιαίτερα δύσκολους συνομιλητές.
Τι θα γίνει με τα αεροδρόμια του Ιράν – Αβεβαιότητα για πτήσεις και αεροπορικές συνδέσεις
Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι και το ζήτημα της λειτουργίας των ιρανικών αεροδρομίων, καθώς η στρατιωτική αντιπαράθεση, οι περιορισμοί στις μεταφορές και η γενικότερη κατάσταση ασφαλείας δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας για τις αεροπορικές συνδέσεις της χώρας.
Η λειτουργία των αεροδρομίων δεν εξαρτάται μόνο από την κατάσταση των διαδρόμων και των εγκαταστάσεων, αλλά και από την ασφάλεια του εναέριου χώρου, τη διαθεσιμότητα καυσίμων αεροσκαφών, τη λειτουργία των συστημάτων αεροναυτιλίας και τις αποφάσεις των αρμόδιων αρχών.
Εφόσον συνεχιστούν οι πολεμικές επιχειρήσεις ή παραμείνουν σε ισχύ περιορισμοί στον εναέριο χώρο, είναι πιθανό να διατηρηθούν ακυρώσεις, αναστολές δρομολογίων και εκτροπές πτήσεων. Οι διεθνείς αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να συνεχίσουν να αποφεύγουν συγκεκριμένες περιοχές, επιλέγοντας μεγαλύτερες διαδρομές για λόγους ασφαλείας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η λειτουργία των μεγάλων αεροδρομίων της Τεχεράνης, καθώς αποτελούν βασικούς κόμβους για τις διεθνείς μετακινήσεις, τις εμπορευματικές μεταφορές και τη σύνδεση του Ιράν με το εξωτερικό.
Σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης, δεν μπορεί να αποκλειστεί η επιβολή πρόσθετων περιορισμών ή ακόμη και προσωρινών αναστολών λειτουργίας σε αεροδρόμια που θα επηρεαστούν άμεσα από στρατιωτικές εξελίξεις. Αντίθετα, σε περίπτωση συμφωνίας αποκλιμάκωσης και αποκατάστασης της ασφάλειας του εναέριου χώρου, θα μπορούσε να ξεκινήσει σταδιακή επαναφορά των πτήσεων και των διεθνών συνδέσεων.
Ωστόσο, μέχρι να υπάρξουν σαφείς αποφάσεις από τις αρμόδιες αεροπορικές και κρατικές αρχές, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη ούτε η πλήρης επαναλειτουργία των αεροδρομίων ούτε η ομαλοποίηση των δρομολογίων. Οι επιβάτες και οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να παρακολουθούν τις επίσημες ανακοινώσεις και τις ενημερώσεις για κάθε πτήση ξεχωριστά.
Ένας χειμώνας που μπορεί να δοκιμάσει τις αντοχές ολόκληρης της χώρας
Η προειδοποίηση του Πεζεσκιάν δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη πολιτική τοποθέτηση. Αντανακλά την πίεση που δέχεται η ιρανική ηγεσία σε πολλαπλά μέτωπα: στην οικονομία, στην ενέργεια, στις διεθνείς σχέσεις και στο εσωτερικό της χώρας.
Οι αρχές γνωρίζουν ότι ένας χειμώνας με ελλείψεις φυσικού αερίου, διακοπές ρεύματος, ακριβότερα τρόφιμα και περαιτέρω απώλειες θέσεων εργασίας μπορεί να πυροδοτήσει νέο κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας.
Η κυβέρνηση καλείται να διασφαλίσει την τροφοδοσία των νοικοκυριών, να συγκρατήσει όσο μπορεί την οικονομική επιδείνωση και ταυτόχρονα να αναζητήσει διπλωματική διέξοδο από τον αμερικανικό αποκλεισμό.
Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν η Τεχεράνη θα καταφέρει να αντέξει την πίεση χωρίς νέες σοβαρές αναταράξεις. Για εκατομμύρια Ιρανούς, ο επερχόμενος χειμώνας δεν θα είναι απλώς μια δύσκολη εποχή, αλλά μια πραγματική δοκιμασία επιβίωσης.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα