Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο παράλληλες προκλήσεις που αγγίζουν πλέον τον πυρήνα της κοινωνικής και οικονομικής της πραγματικότητας: τη δημογραφική συρρίκνωση και τη διαχείριση του μεταναστευτικού.
Το ζήτημα δεν είναι απλώς πόσοι άνθρωποι φτάνουν στη χώρα, αλλά ποια στρατηγική ακολουθείται για την επόμενη ημέρα. Και εδώ η κυβέρνηση καλείται να δώσει πειστικές απαντήσεις σε ένα κρίσιμο ερώτημα: τι γίνεται για να στηριχθεί έμπρακτα η ελληνική οικογένεια και να αντιμετωπιστεί η συνεχιζόμενη δημογραφική πίεση;
Τα επίσημα στοιχεία για τις μεταναστευτικές ροές δεν δείχνουν γενικευμένη αύξηση μέσα στο 2026. Αντίθετα, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει μείωση των ροών, ενώ τα στοιχεία του υπουργείου Μετανάστευσης καταγράφουν 2.057 αφίξεις στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, στον Έβρο και στην Κρήτη τον Ιανουάριο του 2026, έναντι 3.402 τον Ιανουάριο του 2025.
Ωστόσο, αυτό δεν εξαφανίζει το ευρύτερο πρόβλημα.
Το Δημογραφικό
Η ίδια η κυβερνητική στρατηγική για την περίοδο 2026-2030 χαρακτηρίζει το δημογραφικό ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της χώρας, επισημαίνοντας ότι ο πληθυσμός της Ελλάδας συρρικνώνεται και η ηλικιακή του σύνθεση μεταβάλλεται με ταχύτατους ρυθμούς.
Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση που πρέπει να αντιμετωπίσει η πολιτεία.
Από τη μία πλευρά, η χώρα χρειάζεται περισσότερες γεννήσεις, περισσότερες νέες οικογένειες και καλύτερες συνθήκες για να μπορούν οι νέοι άνθρωποι να αποκτούν παιδιά.
Από την άλλη, το κόστος στέγασης, οι μισθοί, η εργασιακή ανασφάλεια και το κόστος ανατροφής ενός παιδιού εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρά εμπόδια για πολλά νοικοκυριά.
«Δεν φτάνουν μόνο τα επιδόματα»
Ακόμη και η αρμόδια υπουργός Κοινωνικής Συνοχής έχει επισημάνει ότι το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με επιδόματα, αλλά απαιτεί πολιτικές για τη στέγη, την εργασία, τη φροντίδα και την ουσιαστική στήριξη της οικογένειας.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο πρόβλημα.
Για μια οικογένεια που δυσκολεύεται να πληρώσει ενοίκιο, λογαριασμούς, τρόφιμα, σχολικές ανάγκες και δραστηριότητες των παιδιών, μια μεμονωμένη οικονομική ενίσχυση δεν αρκεί για να αλλάξει τις μακροπρόθεσμες αποφάσεις της.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου ένας νέος άνθρωπος θα αισθάνεται ότι μπορεί να δημιουργήσει οικογένεια χωρίς να θεωρεί ότι οδηγείται οικονομικά σε αδιέξοδο.
Το μεταναστευτικό και η πίεση στις τοπικές κοινωνίες
Παρά τη μείωση των καταγεγραμμένων αφίξεων που αναφέρουν τα επίσημα στοιχεία, η διαχείριση του μεταναστευτικού παραμένει σημαντικό διοικητικό και κοινωνικό ζήτημα.
Η φιλοξενία, η εξέταση αιτημάτων ασύλου, οι επιστροφές, η ένταξη όσων παραμένουν νόμιμα στη χώρα και η αντιμετώπιση των παράνομων δικτύων διακίνησης απαιτούν συνεχή κρατική παρουσία και σαφείς κανόνες.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι οι επιστροφές αυξήθηκαν το 2026, ενώ το ποσοστό αναγνώρισης ασύλου στο πρώτο εξάμηνο διαμορφώθηκε στο 39,7%.
Η συζήτηση, επομένως, δεν μπορεί να περιορίζεται σε συνθήματα. Χρειάζεται συγκεκριμένη πολιτική για το ποιος δικαιούται να παραμένει, ποιος επιστρέφει, πώς γίνεται η ένταξη και κυρίως πώς προστατεύονται οι κοινωνικές και οικονομικές αντοχές της χώρας.
Βασίλης Σπανάκης: Τι ισχύει για το εισόδημα στις αιτήσεις πολιτογράφησης
Οι νέες οδηγίες λαμβάνουν υπόψη τις πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας με αριθμούς 715/2026 και 717/2026 και διευκρινίζουν ότι το ύψος του ετήσιου εισοδήματος δεν αποτελεί αυτοτελές κριτήριο για την αποδοχή ή την απόρριψη μιας αίτησης πολιτογράφησης. Αντίθετα, το εισόδημα πρέπει να συνεκτιμάται μαζί με τα υπόλοιπα στοιχεία που προβλέπει ο Κώδικας Ιθαγένειας για την αξιολόγηση κάθε αίτησης αλλοδαπού.
Με βάση τα παραπάνω, δεν προβλέπεται εισοδηματικός «κόφτης» στη διαδικασία πολιτογράφησης για την απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας. Η οικονομική ένταξη παραμένει ουσιαστική προϋπόθεση της πολιτογράφησης, ωστόσο η συνδρομή της εξετάζεται εξατομικευμένα, με συνεκτίμηση του συνόλου των προβλεπόμενων στοιχείων και με ειδική και επαρκή αιτιολογία.
Ο Υφυπουργός Εσωτερικών Βασίλης Σπανάκης διαβεβαίωσε ότι οι παραδοχές του Δικαστηρίου θα εφαρμόζονται πλήρως και ενιαία από τις υπηρεσίες Ιθαγένειας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα επανεξεταστούν όλες οι προηγούμενες απορριπτικές αποφάσεις, καθώς η υποχρέωση συμμόρφωσης προς ακυρωτική απόφαση αφορά τη συγκεκριμένη δικαστική κρίση.
Τέλος, ο Υφυπουργός Εσωτερικών υπογράμμισε ότι α) οι οδηγίες αυτές εφαρμόζονται κατά την εξέταση όλων των εκκρεμών αιτήσεων καθώς και επί των αιτήσεων που υποβάλλονται εφεξής, β) στην περίπτωση έκδοσης απόφασης απόρριψης της αίτησης πολιτογράφησης πρέπει να αναγράφεται πλήρης και εξατομικευμένη αιτιολογία, με παράθεση των ειδικότερων στοιχείων που τεκμηριώνουν την απόρριψη αυτή και γ) απορριπτικές αποφάσεις, που έχουν ήδη καταστεί οριστικές, εξακολουθούν να ισχύουν εφόσον δεν έχουν ανακληθεί ή ακυρωθεί με νόμιμο τρόπο.
Τι λέει όμως το δικαστήριο;
Σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, από την περ. δ της παρ. 1 του άρθρου 5Α του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας προκύπτει ότι απαραίτητη ουσιαστική προϋπόθεση για την απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας με πολιτογράφηση αποτελεί η ομαλή ένταξη του αλλοδαπού στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας, κατά τρόπο ώστε αυτός να έχει καταστήσει την Ελλάδα σταθερό κέντρο των βιοτικών σχέσεών του.
Για τη διακρίβωση της ομαλής ένταξής του, η Διοίκηση λαμβάνει υπόψη τα ειδικώς καθοριζόμενα στην περ. δ της παρ. 1 του άρθρου 5Α κριτήρια, δηλαδή την ύπαρξη σταθερής εργασίας στη χώρα και την εν γένει οικονομική δραστηριότητά του, καθώς και τη διαρκή εκπλήρωση των φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεών του.
Περαιτέρω δε, με την παρ. 2 του ίδιου άρθρου 5Α παρέχεται εξουσιοδότηση στον Υπουργό Εσωτερικών προς έκδοση υπουργικής απόφασης με την οποία καθορίζονται τα ειδικότερα στοιχεία που αποτελούν τεκμήρια οικονομικής ένταξης του αιτούντος την πολιτογράφηση αλλοδαπού για την εξεταζόμενη, κατά περίπτωση, περίοδο.
Στο πλαίσιο της νομοθετικής αυτής εξουσιοδότησης, όπως προκύπτει από το γράμμα και τον σκοπό των διατάξεων του ν. 4735/2020, σε συνδυασμό και με τις σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, ο κανονιστικός νομοθέτης δεν επιτρέπεται να ορίσει ως αναγκαίο στοιχείο τεκμηρίωσης της οικονομικής ένταξης ορισμένο ελάχιστο επαρκές εισόδημα, η απόδειξη του οποίου βαρύνει τον αιτούντα την πολιτογράφηση αλλοδαπό, ούτως ώστε αν ο αιτών δεν αποδεικνύει ότι το διαθέτει, τεκμαίρεται αμάχητα ότι δεν έχει ενταχθεί ομαλά στην οικονομική ζωή της χώρας.
Και αυτό, διότι το στοιχείο του επαρκούς εισοδήματος ως κριτήριο για τη διαπίστωση της συνδρομής της ουσιαστικής προϋπόθεσης της οικονομικής ένταξης του αλλοδαπού δεν προβλέπεται στον ίδιο τον νόμο· αντιθέτως, από το ιστορικό της ερμηνευόμενης διάταξης προκύπτει ότι το στοιχείο αυτό, αν και εξετάστηκε ως προς τη σκοπιμότητα θέσπισής του ως κριτηρίου, τελικώς δεν υιοθετήθηκε.
Πάντως, ο κανονιστικός νομοθέτης καθόλου δεν παρεμποδίζεται, κάνοντας χρήση της συγκεκριμένης νομοθετικής εξουσιοδότησης, να ορίσει ότι το ύψος του ετήσιου εισοδήματος που διαθέτει ο αλλοδαπός λαμβάνεται υπόψη και συνεκτιμάται, μεταξύ άλλων στοιχείων («τεκμηρίων»), για τη διακρίβωση της ομαλής ένταξής του στην οικονομική ζωή της χώρας.
Απλά η κυβέρνηση δεν βάζει περιορισμό οικονομικό επομένως αν κάποιος ζει στην Ελλάδα με… επιδόματα θα πρέπει να εξεταστεί και αυτός και τελικά να λάβει και την υπηκοότητα ως κορωνίδα της προσφοράς του να παίρνει δωρεάν τα χρήματα των φορολογουμένων.
Η Ελληνική οικογένεια ζητά περισσότερα από ένα επίδομα
Το δημογραφικό δεν θα λυθεί με μία ανακοίνωση ούτε με ένα μεμονωμένο μέτρο.
Χρειάζεται πολιτική που να κάνει την απόκτηση παιδιού πραγματικά εφικτή: προσιτή κατοικία, σταθερή εργασία, παιδικοί σταθμοί, ουσιαστική προστασία της μητρότητας και της πατρότητας και ένα φορολογικό πλαίσιο που να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τον αριθμό των παιδιών μιας οικογένειας.
Η κριτική προς την κυβέρνηση, επομένως, δεν αφορά μόνο τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. Αφορά κυρίως το εάν η χώρα διαθέτει ένα συνεκτικό σχέδιο για το πώς θα είναι η Ελλάδα σε δέκα, είκοσι και τριάντα χρόνια.
Γιατί το δημογραφικό δεν είναι ένας αριθμός σε έναν πίνακα.
Είναι το ερώτημα αν η Ελλάδα θα έχει αρκετούς νέους ανθρώπους, εργαζόμενους και οικογένειες για να στηρίξουν την οικονομία και την κοινωνία του αύριο.
Και σε αυτό το πεδίο, η κυβέρνηση θα κριθεί όχι μόνο από τα επιδόματα που ανακοινώνει, αλλά από το εάν οι οικογένειες αισθανθούν στην καθημερινότητά τους ότι μπορούν πραγματικά να μεγαλώσουν παιδιά με αξιοπρέπεια και ασφάλεια.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα