Κίνα: Ο Πρόεδρος Σι επισκέπτεται τις ΗΠΑ έχοντας το «πάνω χέρι»- Τι θα ζητήσει από τον Τραμπ και τι περιμένει σε αντάλλαγμα

Οι σπάνιες γαίες, η τεχνολογική εκτόξευση της Κίνας και το αίτημα του Πεκίνου που αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συνομιλιών στην Ουάσιγκτον.

Κίνα: Ο Πρόεδρος Σι επισκέπτεται τις ΗΠΑ έχοντας το «πάνω χέρι»- Τι θα ζητήσει από τον Τραμπ και τι προσφέρει σε αντάλλαγμα

Ο ηγέτης της Κίνας Σι Τζινπίνγκ επιστρέφει στις Ηνωμένες Πολιτείες, από τις 23 έως τις 25 Σεπτεμβρίου, έχοντας απέναντί του τον Ντόναλντ Τραμπ από μια σαφώς διαφορετική θέση ισχύος σε σχέση με την προηγούμενη συνάντησή τους επί αμερικανικού εδάφους, το 2017.

Οκτώ χρόνια μετά, οι ισορροπίες έχουν μετατοπιστεί και το Πεκίνο προσέρχεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με περισσότερα και ισχυρότερα διαπραγματευτικά «χαρτιά» στα χέρια του.

Οι επίσημες συνομιλίες των δύο ηγετών είναι προγραμματισμένες για την Πέμπτη και στο επίκεντρό τους αναμένεται να βρεθούν οι εμπορικές σχέσεις, η τεχνολογία, οι κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, αλλά και το ζήτημα της Ταϊβάν, το οποίο για το Πεκίνο αποτελεί διαχρονικά την πλέον ευαίσθητη «κόκκινη γραμμή».

Το ισχυρό «χαρτί» και η «κόκκινη γραμμή» του Σι

Στο διάστημα που μεσολάβησε από την προηγούμενη συνάντηση των δύο ηγετών, η Κίνα δεν έμεινε απλώς όρθια απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις. Αντίθετα, ενίσχυσε σημαντικά τη θέση της σε μια σειρά από κρίσιμους τεχνολογικούς και βιομηχανικούς τομείς.

Το Πεκίνο έχει εξελιχθεί σε τεχνολογική δύναμη, καταγράφοντας σημαντική παρουσία στην τεχνητή νοημοσύνη, τα μικροκυκλώματα, τη ρομποτική και το διάστημα. Την ίδια στιγμή, το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας έφθασε πέρυσι τα 1,2 τρισ. δολάρια, ενώ ο έλεγχος που ασκεί σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τις σπάνιες γαίες, προσφέρει στο Πεκίνο ένα ιδιαίτερα ισχυρό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Η σημασία αυτού του «χαρτιού» φάνηκε καθαρά στην προηγούμενη εμπορική αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών. Η ένταση αποκλιμακώθηκε όταν η Κίνα απείλησε με αυστηρότερους ελέγχους στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, υπενθυμίζοντας με τον πλέον σαφή τρόπο ότι η εξάρτηση της διεθνούς οικονομίας από τις κινεζικές αλυσίδες παραγωγής δεν είναι εύκολο να αντιμετωπιστεί από τη μια μέρα στην άλλη.

Τα συγκεκριμένα μέταλλα, παρά την ονομασία τους, δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο «σπάνια». Το μεγάλο πρόβλημα βρίσκεται στην εξόρυξη και κυρίως στην επεξεργασία τους, διαδικασίες ιδιαίτερα δαπανηρές και περιβαλλοντικά επιβαρυντικές.

Η Κίνα επένδυσε επί δεκαετίες στην οικοδόμηση ενός διεθνούς δικτύου γύρω από τις σπάνιες γαίες, αποκτώντας πρόσβαση σε ορυχεία και κοιτάσματα σε μια σειρά από χώρες και ενισχύοντας παράλληλα τη δική της παραγωγική βάση. Η στρατηγική αυτή αναπτύχθηκε την ώρα που αρκετές δυτικές χώρες υποβάθμιζαν τη σημασία των συγκεκριμένων μετάλλων και περιόριζαν τις δικές τους δραστηριότητες στον συγκεκριμένο τομέα.

Το αποτέλεσμα ήταν η Κίνα να φτάσει να ελέγχει περισσότερο από το 60% της παγκόσμιας παραγωγής και πάνω από το 90% της παγκόσμιας επεξεργασίας σπάνιων γαιών.

Και όσο η τεχνολογία έκανε άλματα, τόσο η αξία αυτών των μετάλλων εκτοξευόταν. Οι σπάνιες γαίες αποτελούν πλέον κρίσιμο δομικό στοιχείο για ένα τεράστιο φάσμα προϊόντων, από microchips, smartphones και ηλεκτρονικούς υπολογιστές έως κινητήρες αεροσκαφών, μπαταρίες, ηλεκτρικά αυτοκίνητα και ανεμογεννήτριες, ενώ χρησιμοποιούνται και σε σύγχρονα οπλικά συστήματα.

Έτσι, πίσω από τις εμπορικές διαπραγματεύσεις ΗΠΑ και Κίνας βρίσκεται ένας πολύ ευρύτερος ανταγωνισμός για τον έλεγχο των τεχνολογιών και των πρώτων υλών που θα καθορίσουν την οικονομική και στρατηγική ισχύ των επόμενων δεκαετιών.

Ο Σι προσέρχεται στις συνομιλίες έχοντας ως βασική επιδίωξη τη σταθερότητα στις διεθνείς σχέσεις. Μια σταθερότητα που θα επιτρέψει στο Πεκίνο να συνεχίσει την αναπτυξιακή του πορεία χωρίς πρόσθετους περισπασμούς και εμπόδια, όπως οι περιορισμοί στην πρόσβαση των κινεζικών επιχειρήσεων σε προηγμένη τεχνολογία και διεθνείς αγορές.

Ωστόσο, στην ατζέντα του Κινέζου ηγέτη υπάρχει ένα ζήτημα που είναι κυριολεκτικά «κυκλωμένο» με κόκκινο: η Ταϊβάν.

Τι θα ζητήσει ο Σι από τον Τραμπ για την Ταϊβάν

Ο πρόεδρος της Κίνας, αξιοποιώντας κάθε διαθέσιμο διαπραγματευτικό «χαρτί», αναμένεται να πιέσει τον Ντόναλντ Τραμπ να σταματήσει τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν, επικαλούμενος την κοινή δήλωση του 1982.

Σύμφωνα με πηγές που έχουν ενημερωθεί για το θέμα, το αίτημα αναμένεται να τεθεί κατά την επίσκεψη του Σι στην Ουάσιγκτον, καθώς το Πεκίνο επιχειρεί να επαναφέρει στο τραπέζι τη δική του ερμηνεία των προηγούμενων δεσμεύσεων των ΗΠΑ.

Η Κίνα χαρακτηρίζει σταθερά το ζήτημα της Ταϊβάν, την οποία θεωρεί τμήμα της επικράτειάς της, ως το πλέον ευαίσθητο και σημαντικό θέμα της εξωτερικής της πολιτικής. Εδώ και χρόνια ζητά από την Ουάσιγκτον να σταματήσει τις πωλήσεις όπλων προς το νησί.

Οι ΗΠΑ, από την άλλη πλευρά, βάσει παλαιότερου νόμου, υποχρεούνται να παρέχουν στη δημοκρατικά διοικούμενη Ταϊβάν τα μέσα για να μπορεί να αμύνεται, παρά το γεγονός ότι δεν διατηρούν επίσημες διπλωματικές σχέσεις μαζί της.

Κίνα: Ο Πρόεδρος Σι επισκέπτεται τις ΗΠΑ έχοντας το «πάνω χέρι»- Τι θα ζητήσει από τον Τραμπ και τι προσφέρει σε αντάλλαγμα

Η συμφωνία του 1982 για την Ταϊβάν

Τρεις πηγές με γνώση των προπαρασκευαστικών συζητήσεων ΗΠΑ – Κίνας ενόψει της επίσκεψης του Σι στην Ουάσιγκτον δήλωσαν στο Reuters ότι η Κίνα είναι πιθανό να θέσει την ερμηνεία της για το τρίτο από τα τρία «κοινά ανακοινωθέντα» των δύο χωρών, το οποίο υπογράφηκε το 1982.

Στο συγκεκριμένο ανακοινωθέν, οι ΗΠΑ ανέφεραν ότι προτίθενται να μειώσουν σταδιακά τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν και ότι δεν επιδιώκουν τη μακροχρόνια πώληση οπλισμού στην Ταϊπέι.

Ωστόσο, σε συνοδευτικό υπόμνημα, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν ανέφερε ότι η αμερικανική προθυμία για μείωση των πωλήσεων όπλων εξαρτάται «απολύτως από τη συνεχιζόμενη δέσμευση της Κίνας για ειρηνική επίλυση» των διαφορών της με την Ταϊβάν.

Στο μεταξύ, η στρατιωτική δραστηριότητα της Κίνας γύρω από το νησί έχει ενταθεί σημαντικά τα τελευταία πέντε χρόνια. Το Πεκίνο έχει πραγματοποιήσει μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις, μεταξύ άλλων και γυμνάσια με πραγματικές εκτοξεύσεις πυραύλων, ενώ οι κινεζικές ένοπλες δυνάμεις επιχειρούν γύρω από την Ταϊβάν σχεδόν καθημερινά.

Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι η κυβέρνηση «αντιτίθεται αποφασιστικά» στις αμερικανικές πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν και ότι η τήρηση των τριών ανακοινωθέντων και των προηγούμενων αμερικανικών δεσμεύσεων για το ζήτημα αποτελεί «αναγκαία προϋπόθεση» για τη σταθερή και υγιή ανάπτυξη των διμερών σχέσεων.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει πει πως θα λάβει απόφαση για το νέο πακέτο πωλήσεων όπλων σχετικά σύντομα. Πρόσθεσε ότι, κατά την πρώτη θητεία του, ο Τραμπ ενέκρινε περισσότερες πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν από οποιονδήποτε άλλο πρόεδρο στην ιστορία, ενώ κατά το πρώτο έτος της δεύτερης θητείας του ενέκρινε περισσότερες από όσες είχαν εγκριθεί σε ολόκληρη την τετραετία του Τζο Μπάιντεν.

Από την πλευρά της, η Ταϊβάν παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις επαφές υψηλού επιπέδου μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου. Το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας ανέφερε ότι διατηρεί παράλληλα «στενή επικοινωνία» με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι πηγές που μίλησαν στο Reuters υπό τον όρο της ανωνυμίας, λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος, ανέφεραν ότι η Κίνα έχει ζητήσει επίσης από τις ΗΠΑ να σταματήσουν τις παραδόσεις όπλων που έχει ήδη παραγγείλει η Ταϊβάν.

Το αντάλλαγμα που προσφέρει ο Σι στον Τραμπ

Το Πεκίνο, ωστόσο, δεν προσέρχεται στη διαπραγμάτευση μόνο με απαιτήσεις. Σύμφωνα με μία από τις πηγές, ο Σι θα μπορούσε «να τονίσει στον Τραμπ ότι η Ταϊβάν είναι αυτή που προκαλεί και η μοναδική πηγή αστάθειας στις σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας, καθώς και ότι αυτή είναι που αλλάζει το υφιστάμενο καθεστώς».

Στο τραπέζι, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, θα μπορούσε να βρεθεί και ένα πιθανό αντάλλαγμα: η συνδρομή της Κίνας στην άσκηση πίεσης προς το Ιράν αναφορικά με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια διαπραγμάτευση στην οποία κάθε πλευρά επιχειρεί να αξιοποιήσει τα δικά της ισχυρά χαρτιά. Για το Πεκίνο, η Ταϊβάν αποτελεί ζήτημα θεμελιώδους σημασίας. Για την Ουάσιγκτον, την ίδια ώρα, η στάση της Κίνας απέναντι σε άλλα κρίσιμα διεθνή μέτωπα μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ευρύτερης διαπραγμάτευσης.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να ακολουθούν την «πολιτική της μίας Κίνας». Επισήμως δεν παίρνουν θέση για την κυριαρχία επί της Ταϊβάν και αναγνωρίζουν ότι το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν μέρος της Κίνας, χωρίς όμως να υιοθετούν αυτή τη θέση.

Υπενθυμίζεται ότι τον Δεκέμβριο η κυβέρνηση Τραμπ ενέκρινε πακέτο πωλήσεων όπλων ύψους 11 δισ. δολαρίων προς την Ταϊβάν, το μεγαλύτερο που έχει εγκριθεί ποτέ. Ένα δεύτερο πακέτο, αξίας περίπου 14 δισ. δολαρίων, έχει ωστόσο παραμείνει σε αναμονή επί μήνες.

Και εδώ βρίσκεται ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι του παζλ που αναμένεται να ξεδιπλωθεί στην Ουάσιγκτον.

Μετά τη συνάντησή του με τον Σι στο Πεκίνο τον Μάιο, ο Τραμπ δήλωσε ότι κρατούσε το πακέτο σε εκκρεμότητα και το χαρακτήρισε «πολύ καλό διαπραγματευτικό χαρτί».

Έτσι, η συνάντηση των δύο ηγετών δεν αφορά μόνο το ύψος των εμπορικών δασμών ή τις διμερείς οικονομικές σχέσεις. Στο βάθος βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο γεωπολιτικό παζάρι, στο οποίο οι σπάνιες γαίες, η τεχνολογία, η Ταϊβάν, οι πωλήσεις όπλων και οι διεθνείς κρίσεις λειτουργούν ως αλληλένδετα κομμάτια.

Ο Σι επιστρέφει στην Ουάσιγκτον έχοντας πλέον στη διάθεσή του ένα πολύ ευρύτερο οπλοστάσιο διαπραγματευτικών επιλογών. Το ερώτημα είναι ποια από αυτά τα «χαρτιά» θα επιλέξει να ρίξει στο τραπέζι και, κυρίως, τι θα ζητήσει σε αντάλλαγμα από τον Τραμπ.