Ένα από τα πιο “σκοτεινά” κεφάλαια της Ελληνικής οικονομίας παραμένει η διαχείριση των «κόκκινων» δανείων, καθώς πίσω από τις τιτλοποιήσεις και τις μεταβιβάσεις προβληματικών χαρτοφυλακίων έχει δημιουργηθεί ένα πολύπλοκο δίκτυο εταιρειών, funds, servicers, τραπεζών και νομικών γραφείων.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Bankingnews, οι τρεις μεγάλες εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, doValue, Cepal και Intrum, έχουν διαχειριστεί συνολικά χαρτοφυλάκια ύψους περίπου 78 δισ. ευρώ και εμφανίζουν σωρευτικά κέρδη άνω των 670 εκατ. ευρώ.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στα οικονομικά μεγέθη. Στο επίκεντρο βρίσκεται κυρίως η διαφάνεια του συστήματος και ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η αλυσίδα από την τράπεζα μέχρι το fund, τον servicer και τελικά τον δανειολήπτη.
Πώς δημιουργήθηκε το νέο τοπίο
Η μεταφορά των προβληματικών δανείων από τις τράπεζες σε ειδικά επενδυτικά σχήματα αποτέλεσε βασικό εργαλείο για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων του τραπεζικού συστήματος.
Οι εταιρείες διαχείρισης δημιουργήθηκαν σε μεγάλο βαθμό μέσα από το ίδιο το τραπεζικό οικοσύστημα. Η doValue συνδέθηκε ιστορικά με τη Eurobank, η Intrum με την Πειραιώς και η Cepal με την Alpha Bank, ενώ στελέχη τραπεζών μετακινήθηκαν στις νέες εταιρείες. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τράπεζες και servicers αποτελούν το ίδιο νομικό πρόσωπο.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο έχουν οι εταιρείες ειδικού σκοπού και οι τίτλοι που εκδίδονται στο πλαίσιο των τιτλοποιήσεων. Η πολυπλοκότητα αυτή κάνει για τον απλό δανειολήπτη εξαιρετικά δύσκολο να κατανοήσει ποιος ακριβώς έχει την απαίτηση και ποιος είναι υπεύθυνος για τη διαχείρισή της.
Το μεγάλο ερώτημα των κερδών
Ένα από τα βασικά σημεία που αναδεικνύονται είναι το οικονομικό αποτέλεσμα ολόκληρης της διαδικασίας.
Οι servicers διαχειρίζονται τεράστιους όγκους προβληματικών απαιτήσεων, ενώ παράλληλα η αξιοποίηση ακινήτων που συνδέονται με τα δάνεια αποτελεί σημαντικό κομμάτι της δραστηριότητας.
Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι τα συνολικά κέρδη των τριών μεγάλων εταιρειών διαχείρισης ξεπερνούν τα 670 εκατ. ευρώ, ενώ υπογραμμίζει ότι οι τράπεζες δεν ταυτίζονται νομικά με τους servicers και ότι η συμμετοχή μιας τράπεζας σε μια εταιρεία διαχείρισης δεν συνεπάγεται από μόνη της έλεγχο της εταιρείας.
Η έλλειψη διαφάνειας τροφοδοτεί την καχυποψία
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τη διαφάνεια των συναλλαγών.
Η ύπαρξη εταιρειών ειδικού σκοπού, σύνθετων τιτλοποιήσεων και επενδυτικών σχημάτων με έδρα εκτός Ελλάδας δημιουργεί ένα περιβάλλον που δύσκολα μπορεί να παρακολουθήσει ο μέσος πολίτης.
Ακόμη και όταν τίτλοι που σχετίζονται με τιτλοποιήσεις διαπραγματεύονται στην ελληνική αγορά, η πλήρης εικόνα για το ποιος βρίσκεται πίσω από κάθε κρίκο της αλυσίδας δεν είναι πάντα εύκολο να γίνει κατανοητή.
Και ακριβώς αυτή η πολυπλοκότητα είναι που γεννά ερωτήματα και καχυποψία.
Το μεγάλο παράδοξο για τον δανειολήπτη
Ιδιαίτερα έντονη είναι η συζήτηση γύρω από την τιμή στην οποία μεταβιβάζονται ορισμένα προβληματικά δάνεια.
Ένα δάνειο μπορεί να έχει σημαντικά χαμηλότερη πραγματική αξία για τον επενδυτή από την αρχική ονομαστική του αξία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο δανειολήπτης έχει δικαίωμα να το εξαγοράσει στην ίδια τιμή.
Εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα σημεία αντιπαράθεσης: γιατί ένας επενδυτής μπορεί να αποκτήσει μια απαίτηση με σημαντική έκπτωση, ενώ ο οφειλέτης εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την απαίτηση με βάση το πολύ υψηλότερο αρχικό ποσό;
Το ερώτημα έχει τεράστια κοινωνική διάσταση, ειδικά για νοικοκυριά που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Ο ρόλος των δικηγορικών γραφείων
Στην υπόθεση των κόκκινων δανείων έχει αναπτυχθεί παράλληλα μια μεγάλη αγορά νομικών υπηρεσιών.
Δικηγορικά γραφεία αναλαμβάνουν διαδικασίες που σχετίζονται με απαιτήσεις, ρυθμίσεις, δικαστικές ενέργειες, κατασχέσεις και πλειστηριασμούς.
Το Bankingnews ασκεί ιδιαίτερα έντονη κριτική σε συγκεκριμένες πρακτικές και υποστηρίζει ότι ορισμένα γραφεία έχουν αποκτήσει σημαντικό ρόλο στη διαδικασία. Οι συγκεκριμένες καταγγελίες αποτελούν δημοσιογραφικές αξιολογήσεις και όχι δικαστικά διαπιστωμένα γεγονότα.
Οι τράπεζες και η μεταφορά του προβλήματος
Η μεταφορά των κόκκινων δανείων εκτός των τραπεζικών ισολογισμών αποτέλεσε βασικό βήμα για την εξυγίανση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος.
Από την άλλη πλευρά, η διαδικασία δεν εξαφάνισε το πρόβλημα. Το βάρος μετακινήθηκε σε ένα διαφορετικό οικοσύστημα, όπου funds και servicers προσπαθούν να ανακτήσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος των απαιτήσεων.
Η άνοδος των τιμών των ακινήτων δημιούργησε επίσης νέα δεδομένα, καθώς τα ακίνητα που συνδέονται με προβληματικά δάνεια απέκτησαν μεγαλύτερη οικονομική αξία.
Ένα σύστημα που παραμένει στο μικροσκόπιο
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσα κόκκινα δάνεια μειώθηκαν από τις τράπεζες, αλλά και με ποιο κόστος για τους δανειολήπτες και ποιο οικονομικό όφελος για όσους συμμετέχουν στη διαχείρισή τους.
Η συζήτηση για τα funds, τους servicers, τις τράπεζες και τα δικηγορικά γραφεία αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς αφορά εκατομμύρια απαιτήσεις και μεγάλο αριθμό νοικοκυριών.
Το ζητούμενο είναι ένα σύστημα περισσότερο κατανοητό και διαφανές, όπου ο πολίτης θα μπορεί να γνωρίζει με σαφήνεια ποιος διαχειρίζεται την οφειλή του, με ποια δικαιώματα και ποιες πραγματικές δυνατότητες ρύθμισης έχει.
Γιατί πίσω από τους αριθμούς των δισεκατομμυρίων δεν βρίσκονται απλώς χαρτοφυλάκια και επενδυτικές αποδόσεις. Βρίσκονται σπίτια, οικογένειες και άνθρωποι που προσπαθούν να διαχειριστούν τις συνέπειες μιας κρίσης που ξεκίνησε πριν από χρόνια και εξακολουθεί να αφήνει βαριά σκιά στην ελληνική κοινωνία.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα