Μέση Ανατολή: Μπορεί ο πόλεμος του Τραμπ να οδηγήσει στην κατάρρευση του καθεστώτος;- Απόρρητη αμερικανική έκθεση αμφισβητεί ανοιχτά το ενδεχόμενο ανατροπής των Μουλάδων

Μια απόρρητη αξιολόγηση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών θέτει υπό αμφισβήτηση το σενάριο ότι η ιρανική αντιπολίτευση θα μπορούσε να αναλάβει την εξουσία, ακόμη και στην περίπτωση μιας σύντομης ή παρατεταμένης στρατιωτικής επιχείρησης των Ηνωμένων Πολιτειών κατά της Τεχεράνης.

Μέση Ανατολή: Μπορεί ο πόλεμος του Τραμπ να οδηγήσει στην κατάρρευση του καθεστώτος;- Απόρρητη αμερικανική έκθεση αμφισβητεί ανοιχτά το ενδεχόμενο ανατροπής των Μουλάδων

Σύμφωνα με ανάλυση του Εθνικού Συμβουλίου Πληροφοριών (NIC), ακόμη και μια εκτεταμένη στρατιωτική επίθεση από την Ουάσιγκτον δύσκολα θα αποσταθεροποιούσε το βαθιά ριζωμένο σύστημα εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας, το οποίο βασίζεται σε ένα πλέγμα στρατιωτικών, θεοκρατικών και πολιτικών θεσμών με ισχυρούς μηχανισμούς αυτοπροστασίας.

Όπως αναφέρει δημοσίευμα της Washington Post, η εκτίμηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία τη στιγμή που η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας μακρόχρονης στρατιωτικής εκστρατείας, την οποία αξιωματούχοι περιγράφουν ως επιχείρηση που «βρίσκεται ακόμη στα πρώτα της στάδια».

Πηγές που έχουν γνώση του περιεχομένου της έκθεσης επιβεβαίωσαν στην εφημερίδα ότι τα συμπεράσματα των αναλυτών θέτουν σοβαρά ερωτήματα για τη βιωσιμότητα του δημόσια διακηρυγμένου στόχου της Ουάσιγκτον: την απομάκρυνση της υφιστάμενης ηγεσίας του Ιράν και την εγκαθίδρυση μιας νέας κυβέρνησης περισσότερο φιλικής προς τα αμερικανικά συμφέροντα.

Σενάρια διαδοχής και μηχανισμοί «συνέχειας του κράτους»

Η συγκεκριμένη ανάλυση ολοκληρώθηκε περίπου μία εβδομάδα πριν από την έναρξη των κοινών στρατιωτικών επιχειρήσεων Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Σε αυτή εξετάζονται διαφορετικά πιθανά σενάρια πολιτικής διαδοχής στο Ιράν, είτε ως αποτέλεσμα στοχευμένων επιθέσεων κατά της ανώτατης ηγεσίας είτε έπειτα από μια γενικευμένη στρατιωτική επιχείρηση που θα έπληττε καίριες κρατικές υποδομές.

Παρά τις διαφορετικές αυτές εκδοχές, οι αναλυτές συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι το στρατιωτικό και θρησκευτικό κατεστημένο της χώρας θα μπορούσε να αντιδράσει αποτελεσματικά ακόμη και στην περίπτωση εξόντωσης του Ανώτατου Ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Το ιρανικό σύστημα εξουσίας διαθέτει ήδη θεσμικά και επιχειρησιακά πρωτόκολλα που έχουν σχεδιαστεί για να διασφαλίζουν τη λεγόμενη «συνέχεια του κράτους», επιτρέποντας τη γρήγορη αναπλήρωση της ηγεσίας χωρίς κατάρρευση του πολιτικού μηχανισμού.

Στο ίδιο πλαίσιο, η προοπτική να αναλάβει την εξουσία η ιρανική αντιπολίτευση –η οποία παραμένει κατακερματισμένη τόσο στο εσωτερικό όσο και στη διασπορά– χαρακτηρίζεται από τους αναλυτές ως εξαιρετικά απίθανη. Το Εθνικό Συμβούλιο Πληροφοριών, στο οποίο συμμετέχουν κορυφαίοι ειδικοί από το σύνολο των 18 αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, θεωρεί ότι δεν υπάρχουν οι οργανωτικές και πολιτικές προϋποθέσεις για μια τέτοια εξέλιξη.

Μέση Ανατολή: Μπορεί ο πόλεμος του Τραμπ να οδηγήσει στην κατάρρευση του καθεστώτος;- Απόρρητη αμερικανική έκθεση αμφισβητεί ανοιχτά το ενδεχόμενο ανατροπής των Μουλάδων

Η CIA παρέπεμψε ερωτήματα σχετικά με την έκθεση στο Γραφείο του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών, το οποίο αρνήθηκε να προβεί σε οποιοδήποτε σχόλιο. Παράλληλα, δεν έχει διευκρινιστεί εάν ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε ενημερωθεί για τα συμπεράσματα της έκθεσης πριν εγκρίνει την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης με την κωδική ονομασία «Επική Οργή».

Η επιχείρηση αυτή επεκτάθηκε γρήγορα πέρα από τα αρχικά της όρια, περιλαμβάνοντας ναυτικές επιχειρήσεις στον Ινδικό Ωκεανό, υποβρύχιες αντιπαραθέσεις, καθώς και συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας που ενεργοποιήθηκαν κοντά στα σύνορα της Τουρκίας, γεγονός που αναδεικνύει τον ευρύτερο γεωπολιτικό χαρακτήρα της κρίσης.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, υπογράμμισε ότι οι στρατηγικοί στόχοι της Ουάσιγκτον παραμένουν σαφείς: η καταστροφή των βαλλιστικών δυνατοτήτων του Ιράν, η εξουδετέρωση των εγκαταστάσεων παραγωγής οπλικών συστημάτων, η διάλυση των ναυτικών δυνάμεών του και η παύση της χρηματοδότησης ένοπλων οργανώσεων που λειτουργούν ως περιφερειακοί «αντιπρόσωποι» της Τεχεράνης. Παράλληλα, βασικός στόχος παραμένει η οριστική αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων.

Εσωτερικές ισορροπίες και συγκρούσεις στην Τεχεράνη

Παρά τους συνεχιζόμενους βομβαρδισμούς και την αυξανόμενη πίεση στο εσωτερικό της χώρας, οι βασικοί πυλώνες του ιρανικού καθεστώτος φαίνεται να διατηρούν τον έλεγχο. Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και το σύστημα ασφαλείας εξακολουθούν να αποτελούν τον πυρήνα της πολιτικής ισχύος.

Την ίδια στιγμή, εντείνονται οι συζητήσεις γύρω από τη διαδικασία διαδοχής. Ορισμένες φήμες αναφέρουν ότι η Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων ενδέχεται να προωθήσει ως διάδοχο του Αγιατολάχ Χαμενεΐ τον γιο του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Ωστόσο, ισχυρές προσωπικότητες του ιρανικού πολιτικού συστήματος, όπως ο Αλί Λαριτζάνι, φέρονται να αντιδρούν σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, γεγονός που υποδηλώνει εσωτερικές διαφωνίες για τη μελλοντική κατεύθυνση της χώρας.

Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να ασκεί δημόσια πίεση μέσω αναρτήσεων, ζητώντας την «ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ» της Τεχεράνης και εξαπολύοντας προσωπικές επιθέσεις κατά του νεότερου Χαμενεΐ, τον οποίο χαρακτήρισε «ανίκανο».

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ απέρριψε κάθε εξωτερική παρέμβαση, δηλώνοντας ότι το μέλλον της χώρας θα καθοριστεί αποκλειστικά από τον ιρανικό λαό και όχι από ξένες δυνάμεις.

Μηδαμινές οι πιθανότητες ανατροπής του καθεστώτος

Παρά τη βαθιά οικονομική κρίση που πλήττει το Ιράν και την έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια που εκφράστηκε στις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου –οι οποίες καταπνίγηκαν βίαια– αξιωματούχοι των ΗΠΑ αναγνωρίζουν ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις μαζικής εξέγερσης ή σοβαρών ρωγμών στον κρατικό μηχανισμό.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η πλήρης υποταγή στις αμερικανικές απαιτήσεις θα ερχόταν σε άμεση σύγκρουση με την ιδεολογική ταυτότητα του καθεστώτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Έτσι, ακόμη κι αν η Τεχεράνη αντιμετωπίζει δυσκολίες στην προβολή ισχύος πέρα από τα σύνορά της, παραμένει ικανή να ελέγχει αποτελεσματικά το εσωτερικό πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η επιρροή της Ουάσιγκτον στις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις του Ιράν φαίνεται να είναι περιορισμένη, γεγονός που καθιστά το ενδεχόμενο μιας άμεσης αλλαγής καθεστώτος ιδιαίτερα αβέβαιο.