Νέο μέτωπο αντιπαράθεσης ανοίγει στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η Τουρκία επαναφέρει με έντονο τρόπο την απαίτησή της να έχει λόγο στις εργασίες για τη μεγάλη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Ο Μουσταφά Μπασκαρά, επικεφαλής του Κέντρου Ερευνών Ναυτικού Δικαίου της Τουρκίας (DEHUKAM), υποστήριξε σε συνέντευξή του στο CNN Türk ότι το έργο δεν μπορεί να προχωρήσει σε περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της χωρίς προηγούμενη έγκριση από την τουρκική πλευρά.
Η τοποθέτηση αυτή αναζωπυρώνει τη διαμάχη γύρω από τον Great Sea Interconnector (GSI), το υποθαλάσσιο καλώδιο που φιλοδοξεί να συνδέσει τα ηλεκτρικά συστήματα της περιοχής και να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου. Στο παρασκήνιο βρίσκεται η ευρύτερη αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες ζώνες, με την Τουρκία να επικαλείται το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις δικές της μονομερώς διατυπωμένες αξιώσεις.
«Χωρίς την έγκρισή μας δεν προχωρά» – Το μήνυμα της Άγκυρας
Ο Μουσταφά Μπασκαρά επανέλαβε ότι, κατά την τουρκική θέση, κάθε δραστηριότητα στον θαλάσσιο βυθό των περιοχών που η Άγκυρα θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα πρέπει να γίνεται έπειτα από συνεννόηση και με την άδειά της. Υποστήριξε μάλιστα ότι η Τουρκία πρέπει να συμμετέχει στις αποφάσεις για τη χάραξη της διαδρομής του καλωδίου.
Για να στηρίξει την επιχειρηματολογία του, επικαλέστηκε τις συντεταγμένες που η Τουρκία κατέθεσε στον ΟΗΕ το 2020, καθώς και το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Αναφέρθηκε, επίσης, σε συμφωνία που υπέγραψε η Άγκυρα με την τουρκοκυπριακή πλευρά το 2011.
Οι αναφορές αυτές αποτυπώνουν την τουρκική διεκδικητική γραμμή, δεν συνιστούν όμως κοινά αποδεκτή οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Η Ελλάδα απορρίπτει τις συγκεκριμένες αξιώσεις και δεν αποδέχεται ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο μπορεί να καθορίζει τα δικαιώματά της στην περιοχή.
Το καλώδιο που βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρύτερης σύγκρουσης
Ο Great Sea Interconnector δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου έχει στρατηγική σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια του νησιού, ενώ ο σχεδιασμός συνδέεται και με την προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ.
Η ολοκλήρωσή του θα μπορούσε να περιορίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, η οποία παραμένει χωρίς διασύνδεση με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισ. ευρώ, υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η τουρκική αντίδραση, ωστόσο, αναδεικνύει ένα κρίσιμο εμπόδιο: η διαδρομή του καλωδίου περνά από θαλάσσιες περιοχές όπου Αθήνα και Άγκυρα διαφωνούν για τα δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας. Έτσι, ένα ενεργειακό σχέδιο με ευρωπαϊκή και περιφερειακή διάσταση βρίσκεται αντιμέτωπο με μια σύνθετη γεωπολιτική διαμάχη.
Η Αθήνα δεν δέχεται τουρκικό δικαίωμα έγκρισης
Η ελληνική θέση είναι ότι οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση πρέπει να προχωρήσουν χωρίς να δημιουργηθεί προηγούμενο αναγνώρισης των τουρκικών διεκδικήσεων. Η απαίτηση της Άγκυρας για προηγούμενη άδεια θεωρείται ιδιαίτερα προβληματική από την Αθήνα, καθώς θα μπορούσε να εκληφθεί ως αποδοχή ότι η Τουρκία διαθέτει δικαιώματα στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, περίπου το 60% των απαιτούμενων ερευνών είχε ήδη ολοκληρωθεί, ενώ το υπόλοιπο τμήμα εξακολουθούσε να αποτελεί αντικείμενο διαφωνίας. Η ελληνική πλευρά προετοίμαζε την επανέναρξη των εργασιών, με τις σχετικές διαδικασίες να συνδέονται με την έκδοση ναυτικής αναγγελίας NAVTEX.
Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο το αν και πότε θα πραγματοποιηθούν οι επόμενες έρευνες. Αφορά και το κατά πόσο η πορεία ενός έργου θα επηρεαστεί από τις μονομερείς διεκδικήσεις που προβάλλει η μία πλευρά σε περιοχές όπου δεν υπάρχει συμφωνημένη οριοθέτηση.
Η τουρκική επίθεση επεκτείνεται και στο Αιγαίο
Στην ίδια συνέντευξη, ο Μπασκαρά δεν περιορίστηκε στο υποθαλάσσιο καλώδιο. Άσκησε κριτική στις ελληνικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες, τις οποίες χαρακτήρισε «μαξιμαλιστικές», ενώ επανέφερε και τις τουρκικές αιτιάσεις σχετικά με το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί εντάσσονται στην ευρύτερη αντιπαράθεση Αθήνας–Άγκυρας για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική πλευρά απορρίπτει τις τουρκικές αμφισβητήσεις των δικαιωμάτων της, ενώ το καθεστώς των νησιών και οι θαλάσσιες ζώνες αποτελούν εδώ και χρόνια πεδία διαφωνίας μεταξύ των δύο χωρών.
Η διεύρυνση της συζήτησης από το καλώδιο στις συνολικότερες ελληνοτουρκικές διαφορές δείχνει πόσο εύκολα ένα ενεργειακό έργο μπορεί να μετατραπεί σε πεδίο πολιτικής και διπλωματικής αντιπαράθεσης.
Το διεθνές ενδιαφέρον και το κρίσιμο επόμενο βήμα
Η σημασία του GSI ξεπερνά τα όρια της ελληνοτουρκικής διαφοράς. Στις 8 Οκτωβρίου 2026, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επανέλαβε την υποστήριξη των ΗΠΑ προς το έργο, επισημαίνοντας ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αξιοποιήσει τη διπλωματία για την αντιμετώπιση των εμποδίων.
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για την εξέλιξη των ερευνών και την πρόοδο της διασύνδεσης. Η Αθήνα καλείται να συνδυάσει την προώθηση ενός έργου ευρωπαϊκής σημασίας με τη διατήρηση των θέσεών της στις θαλάσσιες διαφορές, ενώ η Άγκυρα επιμένει ότι πρέπει να έχει προηγούμενο λόγο στις εργασίες.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν θα βρεθεί τρόπος να συνεχιστούν οι τεχνικές εργασίες χωρίς να δημιουργηθούν νέα τετελεσμένα στη διπλωματική αντιπαράθεση. Για Ελλάδα και Κύπρο, το διακύβευμα είναι η ενεργειακή διασύνδεση και η ασφάλεια του έργου· για την ευρύτερη περιοχή, η εξέλιξη αυτή αποτελεί ακόμη μία δοκιμασία για τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα