Ένα ιδιαίτερα σύνθετο διπλωματικό σκηνικό διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Ελλάδα να βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις γύρω από την οριοθέτηση της ΑΟΖ ανατολικά της Ρόδου. Η Αίγυπτος, παρά τις στενές σχέσεις της με την Αθήνα και την κοινή συμφωνία του 2020, εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτική απέναντι στην Τουρκία, αποφεύγοντας κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ευθεία αντιπαράθεση με την Άγκυρα.
Η στάση αυτή προκαλεί εύλογο προβληματισμό για τις πραγματικές δυνατότητες της ελληνοαιγυπτιακής συνεργασίας, την ώρα που ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση της χώρας του σε ολόκληρη την περιοχή.
Το Κάιρο αποφεύγει τη μετωπική σύγκρουση με την Άγκυρα
Η Αίγυπτος έχει επιλέξει μια πολιτική προσεκτικών ισορροπιών. Παρά τις διαφωνίες της με την Τουρκία για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, επιδιώκει να διατηρεί ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την κυβέρνηση Ερντογάν.
Η συγκεκριμένη επιλογή δεν είναι τυχαία. Το Κάιρο αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές και γεωπολιτικές προκλήσεις, ενώ έχει συμφέρον να διατηρεί λειτουργικές σχέσεις με μια περιφερειακή δύναμη όπως η Τουρκία.
Το αποτέλεσμα είναι μια πολιτική δύο κατευθύνσεων: από τη μία πλευρά, η Αίγυπτος απορρίπτει επίσημα το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως νομικά άκυρο και, από την άλλη, αποφεύγει να μετατρέψει τη διαφωνία της με την Άγκυρα σε ανοιχτή σύγκρουση.
Αυτή ακριβώς η τακτική δημιουργεί ανησυχία στην ελληνική πλευρά.
Η περιοχή ανατολικά της Ρόδου και το αγκάθι του Καστελλορίζου
Το μεγαλύτερο πρόβλημα βρίσκεται ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, όπου παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της περαιτέρω οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου.
Η συμφωνία του 2020 κάλυψε ένα σημαντικό τμήμα της θαλάσσιας περιοχής μεταξύ των δύο χωρών, χωρίς όμως να επιλύσει όλες τις εκκρεμότητες ανατολικότερα.
Στην περιοχή αυτή βρίσκεται και το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου, το οποίο αποτελεί βασικό σημείο διαφωνίας με την Τουρκία, εξαιτίας των διαφορετικών θέσεων για την επήρεια των ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Η Άγκυρα επιδιώκει να περιορίσει τη θαλάσσια επήρεια των ελληνικών νησιών, ενώ η Αθήνα υποστηρίζει ότι τα νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Το τουρκικό άνοιγμα προς την Αίγυπτο και τα γεωπολιτικά ανταλλάγματα
Η επαναπροσέγγιση Τουρκίας και Αιγύπτου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη βελτίωση των σχέσεών της με το Κάιρο, προωθώντας παράλληλα συζητήσεις για θαλάσσιες οριοθετήσεις και οικονομική συνεργασία.
Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, η Τουρκία έχει παρουσιάσει στην Αίγυπτο προτάσεις για μια διαφορετική προσέγγιση στην οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών, επικαλούμενη ακόμη και σημαντικά πιθανά οφέλη για την αιγυπτιακή πλευρά.
Ωστόσο, το Κάιρο δεν έχει αποδεχθεί κάποια τέτοια συμφωνία. Αντιθέτως, έχει επαναλάβει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα και ότι οι θαλάσσιες διαφορές πρέπει να αντιμετωπίζονται με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η διπλωματική πραγματικότητα, πάντως, είναι σαφής: η Αίγυπτος δεν επιθυμεί να διακόψει την προσέγγισή της με την Τουρκία εξαιτίας της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.
Τα δύσκολα ερωτήματα για την κυβέρνηση Μητσοτάκη
Οι εξελίξεις επαναφέρουν στο προσκήνιο ερωτήματα για τον σχεδιασμό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Η κυβέρνηση έχει επενδύσει σημαντικά στην Ελληνο-Αιγυπτιακή συνεργασία, παρουσιάζοντας τη συμφωνία του 2020 ως στρατηγικό βήμα για την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Όμως, η πραγματικότητα αποδεικνύει ότι οι διμερείς συμφωνίες δεν εξασφαλίζουν αυτομάτως τη σύμπλευση των δύο χωρών σε κάθε γεωπολιτικό ζήτημα.
Πόσο ισχυρές είναι τελικά οι στρατηγικές σχέσεις Αθήνας και Καΐρου όταν προκύπτουν ζητήματα που αγγίζουν άμεσα τις τουρκικές επιδιώξεις;
Γιατί η Ελλάδα δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να ολοκληρώσει την οριοθέτηση ανατολικά της Ρόδου;
Και κυρίως, ποια συγκεκριμένα διπλωματικά και πολιτικά μέσα διαθέτει η Αθήνα ώστε να αποτρέψει την αξιοποίηση των εκκρεμοτήτων από την Άγκυρα;
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη καλείται να αποδείξει ότι η πολυδιαφημισμένη στρατηγική συνεργασία με την Αίγυπτο μπορεί να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο και πέρα από τις επίσημες συναντήσεις και τις κοινές ανακοινώσεις.
Νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο – Η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις
Παρά τις επιφυλάξεις του Καΐρου, υπάρχουν και σημαντικά στοιχεία που δεν μπορούν να αγνοηθούν. Τον Οκτώβριο του 2026, Ελλάδα και Αίγυπτος επανέλαβαν την αντίθεσή τους στην επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την ανατολική λιβυκή Βουλή, ενώ συμφώνησαν να εξετάσουν την έναρξη συζητήσεων για επέκταση της μεταξύ τους οριοθέτησης ανατολικά.
Επομένως, η αιγυπτιακή στάση δεν ισοδυναμεί με εγκατάλειψη της Ελλάδας. Δείχνει, όμως, ότι το Κάιρο διατηρεί δική του στρατηγική ατζέντα και δεν προτίθεται να ακολουθήσει αυτομάτως κάθε ελληνική επιλογή.
Η Τουρκία γνωρίζει καλά να αξιοποιεί τέτοιες διπλωματικές ισορροπίες, επιδιώκοντας να διευρύνει την επιρροή της χωρίς απαραίτητα να χρειάζεται μια άμεση στρατιωτική αναμέτρηση.
Για την Αθήνα, το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα σοβαρό. Η Ανατολική Μεσόγειος δεν αποτελεί χώρο όπου αρκούν οι διακηρύξεις περί στρατηγικών συμμαχιών. Απαιτούνται συγκεκριμένες συμφωνίες, σταθερές διπλωματικές δεσμεύσεις και αποτελεσματική προάσπιση των ελληνικών θέσεων.
Το ερώτημα που παραμένει είναι εάν η ελληνική κυβέρνηση θα καταφέρει να μετατρέψει τις σχέσεις με το Κάιρο σε ουσιαστικό διπλωματικό πλεονέκτημα ή εάν οι εκκρεμότητες ανατολικά της Ρόδου θα συνεχίσουν να αποτελούν πεδίο εκμετάλλευσης για τις τουρκικές επιδιώξεις.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα