Πόλεμος στην Ουκρανία: Γιατί ο Πούτιν δεν θέλει ένα «2ο Κυπριακό» στην καρδιά της Ευρώπης;- Που μπορεί να οδηγήσει το «μεγάλο παζάρι» για τα εδάφη της Ουκρανίας

Μια παγωμένη σύγκρουση με αμφισβητούμενα εδάφη, μόνιμη στρατιωτική ένταση και συνεχείς διπλωματικές τριβές που θα δηλητηριάζουν τις σχέσεις με τη Μόσχα για δεκαετίες δεν είναι πλέον μόνο θεωρητική απειλή.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Γιατί ο Πούτιν δεν θέλει ένα «2ο Κυπριακό» στην καρδιά της Ευρώπης;- Που μπορεί να οδηγήσει το «μεγάλο παζάρι» για τα εδάφη της Ουκρανίας

Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία δεν τίθεται απλώς το ζήτημα τερματισμού ενός πολέμου· συζητιέται η πιθανότητα η ήπειρος να αποκτήσει μια νέα ανοιχτή πληγή, αντίστοιχη με εκείνη της Κύπρου, που θα υπονομεύει την έννοια της ευρωπαϊκής ασφάλειας για γενιές.

Παράλληλα, προτάσεις που περιλαμβάνουν την παραχώρηση ελέγχου στο Ντονέτσκ σε αντάλλαγμα 800 δισ. δολάρια για ανοικοδόμηση και δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας εμφανίζονται ως ρεαλιστικοί συμβιβασμοί. Όμως πίσω από τον «ρεαλισμό» αναδύεται το κρίσιμο ερώτημα: επιδιώκει η Ρωσία μια καθαρή, οριστική λύση για να αποφύγει ένα καθεστώς διαρκούς αμφισβήτησης τύπου Κύπρου ή προσπαθεί να επιβάλει τετελεσμένα που θα νομιμοποιήσουν τον αναθεωρητισμό; Και κυρίως, είναι έτοιμη η Ευρώπη να συναινέσει σε μια συμφωνία που ενδέχεται να μετατρέψει την Ουκρανία σε μόνιμη ζώνη αστάθειας στην καρδιά της ηπείρου;

Στο τραπέζι βρίσκεται ένα σχέδιο που μπορεί να επανασχηματίσει την Ανατολική Ευρώπη: η παραχώρηση εδαφικού ελέγχου στο Ντονμπάς, ειδικά στο Ντονέτσκ, με αντάλλαγμα ένα τεράστιο πακέτο ανοικοδόμησης ύψους 800 δισ. δολαρίων και δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας, με την υποστήριξη των ΗΠΑ και πιθανή ευρωπαϊκή παρουσία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Corriere della Sera τον Ιανουάριο του 2026, οι συνομιλίες βασίζονται σε τέσσερα κεντρικά έγγραφα:

1. Ένα κείμενο-«ομπρέλα» που καθορίζει το συνολικό πλαίσιο ειρήνης.

   ---

2. Ένα αναλυτικό σχέδιο ανοικοδόμησης 800 δισ. δολαρίων.

3. Ένα έγγραφο για δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας.

4. Ένα χρονοδιάγραμμα εφαρμογής με προαπαιτούμενη την παραχώρηση του Ντονέτσκ.

Οι ειδικοί απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, μετά από συνομιλίες με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, μετέβησαν στο Άμπου Ντάμπι για τις πρώτες απευθείας ρωσο-ουκρανικές διαπραγματεύσεις από το 2022, μεταφέροντας προσχέδια που, αν υλοποιηθούν, μπορούν να αλλάξουν τη μοίρα της Ουκρανίας.

Το πιο Εκρηκτικό Σημείο για τον Ζελένσκι

Η παραχώρηση του τμήματος του Ντονέτσκ που παραμένει υπό ουκρανικό έλεγχο αποτελεί το πιο πολιτικά ευαίσθητο ζήτημα. Ο Κροάτης πρωθυπουργός Αντρέι Πλένκοβιτς προτείνει ότι η παραχώρηση δεν θα πρέπει να είναι de iure, ώστε να διατηρηθεί «παράθυρο» επανεξέτασης για το μέλλον, όταν ο Πούτιν δεν θα βρίσκεται πλέον στην εξουσία.

Για τον Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μια τέτοια παραχώρηση θα μπορούσε να είναι πολιτικά καταστροφική. Η ουκρανική κοινή γνώμη είναι έντονα αντίθετη σε εδαφικές υποχωρήσεις, ενώ η απώλεια των οχυρώσεων στο Ντονέτσκ θα άνοιγε στρατιωτικά πεδία προς τον Δνείπερο και δυνητικά την Οδησσό, θέτοντας σε κίνδυνο την πρόσβαση της χώρας στη Μαύρη Θάλασσα.

Οι ΗΠΑ προσφέρουν δύο σημαντικά αντισταθμιστικά κίνητρα:

• Χρηματοδότηση 800 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση, υπό τον συντονισμό του Λάρυ Φινκ.

• Αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, πιθανώς με ευρωπαϊκή στρατιωτική παρουσία.

Ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ εμφανίζεται αισιόδοξος, αλλά το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: είναι πράγματι «μόνο ένα» ανοιχτό ζήτημα;

Πόλεμος στην Ουκρανία: Γιατί ο Πούτιν δεν θέλει ένα «2ο Κυπριακό» στην καρδιά της Ευρώπης;- Που μπορεί να οδηγήσει το «μεγάλο παζάρι» για τα εδάφη της Ουκρανίας

Στρατιωτικά, η Ρωσία έχει εντείνει την πίεση στο Ντονέτσκ, με το Ποκρόφσκ να βρίσκεται υπό μεγάλη απειλή. Το Λουχάνσκ είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου υπό ρωσικό έλεγχο, η Ζαπορίζια σε μεγάλο ποσοστό, ενώ η Χερσώνα παραμένει διχασμένη. Ο Δνείπερος λειτουργεί ως φυσικό σύνορο, αλλά όχι απόλυτο φράγμα.

Η Μόσχα επιδιώκει είτε πλήρη εδαφική αναγνώριση των τεσσάρων περιφερειών είτε συνέχιση του πολέμου, ενώ ο Ζελένσκι δύσκολα θα παραχωρήσει εδάφη που δεν έχουν κατακτηθεί πλήρως. Κάθε συμφωνία απαιτεί έγκριση κυβέρνησης, Βουλής και πιθανώς δημοψηφίσματος, γεγονός που καθιστά την εφαρμογή εξαιρετικά δύσκολη.

Ο Φόβος ενός «2ου Κυπριακού»

Η βασική ανησυχία της Ρωσίας είναι να μην μείνει με ένα μόνιμο, άλυτο ζήτημα στην καρδιά της Ευρώπης – ένα «δεύτερο Κυπριακό». Στην πράξη αυτό σημαίνει:

• Παγωμένη σύγκρουση χωρίς πλήρη αναγνώριση.

• Μόνιμη ένταση στις σχέσεις με την Ευρώπη.

• Διπλωματικό κόστος που θα διαρκέσει δεκαετίες.

Η Μόσχα επιδιώκει μια συνθήκη που «κλείνει» οριστικά το εδαφικό ζήτημα, ενώ η Ευρώπη δυσκολεύεται να αποδεχθεί αλλαγή συνόρων διά της ισχύος, φοβούμενη ότι η αποδοχή θα ισοδυναμούσε με νομιμοποίηση του αναθεωρητισμού.

Ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία, η εφαρμογή της θα είναι δύσκολη. Οι πόλεμοι που λήγουν με αμοιβαία δυσπιστία δεν κλείνουν εύκολα. Το ζήτημα δεν είναι μόνο αν ο Ζελένσκι θα αντέξει πολιτικά, αλλά αν η Ευρώπη θα αντέξει στρατηγικά.

Χωρίς μια λύση που να γίνεται αποδεκτή πρώτα από τους Ουκρανούς, η πιθανότητα ενός «παγωμένου» μετώπου στην καρδιά της ηπείρου – ενός «2ου Κυπριακού» – είναι υπαρκτή. Τότε η ειρήνη δεν θα σημάνει το τέλος του πολέμου, αλλά την αρχή μιας μακράς και επικίνδυνης εκκρεμότητας για ολόκληρη τη Γηραιά Ήπειρο.