Politico: Οι Ευρωπαίοι απέτυχαν παταγωδώς να βρουν κάποιον που θα μπορούσε να σταθεί με αξιώσεις απέναντι στον Πούτιν και θα εκπροσωπηθούν τελικά από πενταμελή αντιπροσωπεία.

Απέτυχαν παταγωδώς οι Ευρωπαίοι να αναδείξουν έναν ισχυρό εκπρόσωπο, ικανό να σταθεί απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Ντόναλντ Τραμπ.

Politico: Οι Ευρωπαίοι απέτυχαν παταγωδώς να βρουν κάποιον που θα μπορούσε να σταθεί με αξιώσεις απέναντι στον Πούτιν και θα εκπροσωπηθούν τελικά από πενταμελή αντιπροσωπεία.

Το σχέδιο για έναν ενιαίο διαπραγματευτή που θα διεκδικούσε μια δίκαιη ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία και θα διασφάλιζε τα ευρωπαϊκά συμφέροντα κατέρρευσε υπό το βάρος των εσωτερικών αντιθέσεων.

Τελικά, η Ευρώπη θα εκπροσωπηθεί από μια πενταμελή ομάδα, αποκαλύπτοντας για ακόμη μία φορά τη δυσκολία της να μιλήσει με ενιαία φωνή.

Ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες οραματίζονταν έναν διαπραγματευτή-υπερήρωα. Έναν πολιτικό με το ειδικό βάρος να αντιμετωπίσει τον Πούτιν και τον Τραμπ, να εξασφαλίσει μια δίκαιη ειρήνη στην Ουκρανία και να προστατεύσει την ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου, καθώς οι συνομιλίες για την κατάπαυση του πυρός επιταχύνονται.

Σύμφωνα, όμως, με το Politico, η αναζήτηση ήταν εξαρχής καταδικασμένη. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν επρόκειτο να βρεθεί.

Αυτή ήταν η εκτίμηση διπλωματών και αξιωματούχων που βρίσκονται κοντά στις διαβουλεύσεις και μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, λόγω της ευαίσθητης ειρηνευτικής διαδικασίας για την Ουκρανία. Μιας διαδικασίας που έχει προκαλέσει έντονες διαφωνίες στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η εκτίμηση αυτή είχε διαμορφωθεί πριν ακόμη η ΕΕ αποφασίσει, την Παρασκευή, ότι η εκπροσώπηση της Ευρώπης θα έχει συλλογικό χαρακτήρα.

Η επιδίωξη ενός ενιαίου εκπροσώπου ήταν εύλογη. Ένας κοινά αποδεκτός ηγέτης θα μπορούσε να προβάλει την ευρωπαϊκή ισχύ και ενότητα, αλλά και να δώσει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία, τις ΗΠΑ και την Ουκρανία.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, είχε ζητήσει αυτή την εβδομάδα από τους Ευρωπαίους να αποφασίσουν μέσα σε λίγες ημέρες ποιος θα τους εκπροσωπήσει, αφήνοντας σαφώς να εννοηθεί ότι προτιμούσε ένα μόνο πρόσωπο. Μάλιστα, αποκάλυψε ότι είχε κάποια προτίμηση, χωρίς να κατονομάσει τον υποψήφιό του.

Δεν έγινε, όμως, το δικό του. Στη σύνοδο κορυφής στο Δουβλίνο, την Παρασκευή, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφάσισαν ότι η «Ε5» –Γερμανία, Γαλλία, Πολωνία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο– θα προωθήσει τη διαδικασία, σε συνεργασία με αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Η αναζήτηση ενός κορυφαίου εκπροσώπου που θα εξασφάλιζε στην Ευρώπη θέση στο τραπέζι των επόμενων συνομιλιών είχε εξελιχθεί σε πολιτική εμμονή στις Βρυξέλλες. Στην προσπάθεια αυτή, ωστόσο, παραγνωρίστηκαν δύο κρίσιμες πραγματικότητες.

Η πρώτη αφορά το επίπεδο των διαπραγματεύσεων. Οι συνομιλίες δεν βρίσκονται ακόμη στα χέρια των πολιτικών ηγετών. Οι επαφές που πραγματοποιήθηκαν αυτή την εβδομάδα στο Άμπου Ντάμπι ήταν τεχνικές συζητήσεις μεταξύ ανώτερων αξιωματούχων. Ούτε ο Πούτιν ούτε ο Ζελένσκι συμμετείχαν, πόσο μάλλον ο Τραμπ.

Η Ρωσία έστειλε έναν συνεργάτη του Κρεμλίνου για να ηγηθεί της αντιπροσωπείας της, ενώ η Ουκρανία ανέθεσε στον επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών της να παρουσιάσει τις θέσεις του Κιέβου.

Εάν οι αξιωματούχοι σημειώσουν πρόοδο, οι πολιτικοί ηγέτες θα αναλάβουν αναπόφευκτα δράση. Εκείνοι θα κληθούν να υπογράψουν οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία προκύψει. Άλλωστε, δεν υπάρχει κανένας περιορισμός στον αριθμό των Ευρωπαίων προέδρων και πρωθυπουργών που θα μπορούσαν να συμμετάσχουν σε μια τέτοια συνάντηση, ως υπογράφοντες ή εγγυητές.

Το επόμενο βήμα, σύμφωνα τόσο με την Ουκρανία όσο και με τους Αμερικανούς απεσταλμένους, είναι να συμμετάσχει η Ευρώπη στις συνομιλίες με τη Ρωσία, στο τεχνικό επίπεδο όπου διεξάγονται σήμερα οι διαβουλεύσεις.

Η δεύτερη πραγματικότητα είναι θεσμική. Η Ευρώπη διαθέτει πολλούς διαφορετικούς φορείς, με σημαντικές αλλά διακριτές αρμοδιότητες και συμφέροντα. Αυτό καθιστά αδύνατη τη συγκέντρωση όλων των κρίσιμων πτυχών της διαπραγμάτευσης στα χέρια ενός προσώπου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν μπορεί να διαπραγματευτεί τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης. Αυτό αποτελεί αρμοδιότητα των μελών του ΝΑΤΟ και των εθνικών κυβερνήσεων. Αντίστοιχα, το ΝΑΤΟ, το Παρίσι και το Βερολίνο δεν μπορούν να διαπραγματευτούν τις κυρώσεις της ΕΕ ή την ένταξη της Ουκρανίας στην Ένωση, καθώς αυτά τα ζητήματα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Εξίσου μη ρεαλιστική είναι η προσδοκία ότι η «Ε3» –Γερμανία, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο– θα επέτρεπε στην Επιτροπή, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ή στο ΝΑΤΟ να διαχειριστεί όλα τα ζητήματα για λογαριασμό της.

Ένας διπλωμάτης της ΕΕ έδωσε την πιο χαρακτηριστική εξήγηση:

«Ο λόγος για τον οποίο η Ευρώπη δεν έχει βρει ένα πρόσωπο που να μπορεί να εκπροσωπήσει ολόκληρη την Ευρώπη είναι ότι η Ευρώπη δεν είναι υπερκράτος».

Τα συμφέροντα που διακυβεύονται στις συνομιλίες δεν περιορίζονται στα κράτη-μέλη της ΕΕ. Περιλαμβάνουν επίσης το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Τουρκία και τη Μολδαβία, όπως επισήμανε ο ίδιος διπλωμάτης.

«Ποιος μπορεί να υποσχεθεί ότι θα διαθέσει στρατεύματα στο πεδίο εκ μέρους της υπόλοιπης Ευρώπης; Ποιος μπορεί να προσφέρει δισεκατομμύρια σε χρηματοδότηση; Είναι δύσκολο».

Η λύση που προκρίνεται πλέον είναι η συλλογική εκπροσώπηση. Ορισμένοι αξιωματούχοι που συμμετείχαν στη διαδικασία του Άμπου Ντάμπι κατέληξαν ότι η Ευρώπη πρέπει να εμφανιστεί με ομάδα, με κάθε μέλος να αναλαμβάνει διαφορετικά ζητήματα. Προς το παρόν, πάντως, η ευρωπαϊκή παρουσία παραμένει ένα βήμα μακριά από την κύρια αίθουσα των διαπραγματεύσεων.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον τι θα συζητήσει αυτή η ομάδα και ποια κοινή θέση θα υπερασπιστεί.

«Αυτό που πραγματικά λέμε είναι πιο σημαντικό από την ακριβή σύνθεση των ανθρώπων που βρίσκονται στην αίθουσα», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, προσερχόμενος στη συνάντηση των Ευρωπαίων ηγετών την Παρασκευή.

Αμερικανοί και Ουκρανοί αξιωματούχοι επιδιώκουν τη συμμετοχή της Ευρώπης επειδή εκτιμούν ότι μια συζήτηση για την αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της ηπείρου θα μπορούσε να οδηγήσει τη Ρωσία σε πιο συνεργατική στάση.

Politico: Οι Ευρωπαίοι απέτυχαν παταγωδώς να βρουν κάποιον που θα μπορούσε να σταθεί με αξιώσεις απέναντι στον Πούτιν και θα εκπροσωπηθούν τελικά από πενταμελή αντιπροσωπεία.

Η Μόσχα, άλλωστε, συνδέει ευθέως τον πόλεμο στην Ουκρανία με το συνολικό σύστημα ασφαλείας της Ευρώπης. Ο επικεφαλής της ρωσικής διαπραγματευτικής ομάδας, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, δήλωσε ότι αυτό αποτέλεσε το βασικό θέμα των συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι.

«Η σύγκρουση στην Ουκρανία έδειξε ότι ολόκληρο το σύστημα ασφαλείας που λειτουργεί μετά τη Γιάλτα και το Πότσνταμ δεν λειτουργεί καλά και ότι στην Ουκρανία έσπασε ένα απόστημα», ανέφερε.

Η ουκρανική αντιπροσωπεία σημείωσε ότι η σκληρή στάση της Ρωσίας μετριάστηκε σε κάποιο βαθμό, όταν οι εκπρόσωποι της Μόσχας αντιλήφθηκαν ότι υπήρχε περιθώριο να συζητηθούν οι ευρύτερες απαιτήσεις τους για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Ωστόσο, η Ευρώπη απουσίαζε από αυτή τη συζήτηση.

Το πρώτο ζήτημα που πρέπει να λυθεί είναι η σειρά των διαπραγματεύσεων. Πότε θα επιτρέψουν οι Ευρωπαίοι να τεθεί στο τραπέζι η ρωσική απαίτηση για αναμόρφωση της περιφερειακής ασφάλειας; Πρόκειται για κρίσιμο ζήτημα, με δυνητικά υπαρξιακές συνέπειες για τις ευρωπαϊκές χώρες. Γι’ αυτό και κορυφαίοι αξιωματούχοι της ΕΕ σταθμίζουν προσεκτικά τις κινήσεις τους.

Πρόσωπα κοντά στις συνομιλίες εκτιμούν ότι μπορεί να βρεθεί μια διπλωματική φόρμουλα που θα επιτρέψει στη Ρωσία να συζητήσει τις απαιτήσεις της, χωρίς αυτές να ενσωματωθούν πλήρως στην τελική ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία.

Οι ευρωπαϊκές απόψεις, όμως, παραμένουν διχασμένες. Διαφορετικοί εκπρόσωποι της ΕΕ υποστηρίζουν διαφορετικές προσεγγίσεις για τη σειρά των συνομιλιών. Το ζητούμενο είναι εάν πρόκειται για μια έξυπνη στρατηγική ή για ακόμη μία απόδειξη της έλλειψης συντονισμού.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, υποστήριξε ότι δεν πρέπει να υπάρξει καμία συζήτηση για την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης –όπως οι ρυθμίσεις του ΝΑΤΟ, οι αναπτύξεις στρατευμάτων και οι μηχανισμοί διαβούλευσης με τη Ρωσία– πριν οριστικοποιηθεί η ειρηνευτική συμφωνία.

Στο Άμπου Ντάμπι, ωστόσο, αξιωματούχοι της ΕΕ εμφανίστηκαν πρόθυμοι να επιτρέψουν την παράλληλη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων, ώστε η ειρηνευτική διευθέτηση για την Ουκρανία και οι μελλοντικές δομές ασφαλείας της Ευρώπης να συζητηθούν ταυτόχρονα.

Οι εθνικές κυβερνήσεις αναγνωρίζουν ότι η αλληλουχία των συνομιλιών είναι καθοριστικής σημασίας. Στο παρασκήνιο, όμως, οι διαφωνίες για τη στρατηγική παραμένουν, ενώ εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό ακόμη και το ενδεχόμενο απευθείας διαπραγμάτευσης με τον Πούτιν.

Και ενώ η Ευρώπη προσπαθεί να αποφασίσει ποιος θα την εκπροσωπήσει, παραμένει ανοιχτό ακόμη και το εάν η Μόσχα είναι διατεθειμένη να δεχθεί τη συμμετοχή της.

Το βράδυ της Πέμπτης, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι ανακοίνωσαν ότι ο Πούτιν είχε συμφωνήσει να επιτρέψει την παρουσία της Ευρώπης στις συνομιλίες. Την Παρασκευή, όμως, το Κρεμλίνο αμφισβήτησε τον ισχυρισμό, δημιουργώντας νέα αβεβαιότητα για την πορεία της διαδικασίας.

Μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων στο Άμπου Ντάμπι, ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Τραμπ και ανώτερος απεσταλμένος του, αναγνώρισε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή πλευρά.

«Εάν η Ευρώπη μπορούσε να εντοπίσει ένα πρόσωπο για να μιλήσει εξ ονόματός της, αυτό θα ήταν μεγαλύτερο επίτευγμα από το να πείσουμε τους Ρώσους να την συμπεριλάβουν στις διαπραγματεύσεις», δήλωσε.