Σοκάρουν οι προβλέψεις του Έλον Μασκ για το μέλλον των ρομπότ και της Τεχνητής Νοημοσύνης: «Το 2030 τα πτυχία θα αξίζουν όσο το χαρτί τουαλέτας!»

Οι πρόσφατες τοποθετήσεις του ιδρυτή της Tesla και της SpaceX, αλλά και ιδιοκτήτη του Χ, Έλον Μασκ, άνοιξαν για ακόμη μία φορά τη συζήτηση γύρω από το μέλλον της εργασίας, της οικονομίας και συνολικά της ανθρώπινης κοινωνίας.

Σοκάρουν οι προβλέψεις του Έλον Μασκ για το μέλλον των ρομπότ και της Τεχνητής Νοημοσύνης: «Το 2030 τα πτυχία θα αξίζουν όσο το χαρτί τουαλέτας!»

Ανάμεσα στις προβλέψεις που προκάλεσαν τις μεγαλύτερες αντιδράσεις ήταν η εκτίμησή του ότι μέσα στα επόμενα χρόνια τα πανεπιστημιακά πτυχία θα έχουν αξία αντίστοιχη με εκείνη ενός… «χαρτιού τουαλέτας», εξαιτίας της ραγδαίας εξέλιξης της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Ρομποτικής.

Εφόσον οι προβλέψεις αυτές επαληθευτούν –και όλα δείχνουν ότι η τεχνολογική πορεία κινείται προς αυτή την κατεύθυνση– τότε ο τρόπος με τον οποίο εργαζόμαστε, παράγουμε πλούτο και οργανώνουμε την καθημερινότητά μας θα αλλάξει εκ βάθρων.

Κατά τον Μασκ, μέσα στα επόμενα 36 μήνες τα πανεπιστημιακά πτυχία θα έχουν χάσει μεγάλο μέρος της σημερινής τους αξίας.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, θα αξίζουν λιγότερο από χαρτί υγείας.

Η εξαιρετικά γρήγορη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, υποστηρίζει, θα καταστήσει πολλές από τις γνώσεις και τις δεξιότητες που σήμερα θεωρούνται απαραίτητες, ξεπερασμένες μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα.

Την ίδια στιγμή, προβλέπει ότι ολόκληροι τομείς, όπως η οικονομία, οι νομικές υπηρεσίες αλλά και η διοίκηση επιχειρήσεων, θα βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και ανθρωποειδή ρομπότ, τα οποία θα ολοκληρώνουν πολύπλοκες εργασίες μέσα σε λίγα μόλις δευτερόλεπτα.

Μάλιστα, εκτιμά ότι έως το 2030 τα ανθρωποειδή ρομπότ θα μπορούν να πραγματοποιούν ακόμη και χειρουργικές επεμβάσεις με μεγαλύτερη ακρίβεια και αξιοπιστία από τους ίδιους τους χειρουργούς.

Στο ίδιο πλαίσιο, θεωρεί ότι οι αποταμιεύσεις για τα γηρατειά θα μετατραπούν σε κάτι εντελώς περιττό.

Οι αποταμιεύσεις για τα γηρατειά, προσθέτει, θα γίνουν «απλώς ένα αστείο».

Ο Μασκ περιγράφει έναν κόσμο στον οποίο τα ρομπότ θα ξεπεράσουν αριθμητικά τον ανθρώπινο πληθυσμό. Η βαριά βιομηχανία, οι μεταφορές, τα logistics, η παραγωγή και κάθε μορφή χειρωνακτικής ή επαναλαμβανόμενης εργασίας θα έχουν αυτοματοποιηθεί πλήρως, οδηγώντας –όπως εκτιμά– σε εκρηκτική αύξηση της παραγωγικότητας και σε διπλασιασμό του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, υποστηρίζει, ακόμη και η έννοια του χρήματος θα αρχίσει να χάνει τη σημασία που έχει σήμερα, αφού η αφθονία αγαθών και υπηρεσιών θα περιορίσει δραστικά τη σπανιότητα, πάνω στην οποία στηρίζεται το σημερινό οικονομικό σύστημα.

«Βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας παραδειγματικής αλλαγής», τονίζει, περιγράφοντας μια μετάβαση τόσο βαθιά όσο η βιομηχανική επανάσταση ή η έλευση του διαδικτύου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι απόψεις του σχετικά με τη SpaceX.

Κατά τον ίδιο, η αποτίμηση της εταιρείας με βάση τους παραδοσιακούς χρηματοοικονομικούς δείκτες, όπως η πορεία της μετοχής ή η συμμετοχή σε δείκτες όπως ο S&P 500, ίσως να μην έχει πλέον ιδιαίτερο νόημα.

Η SpaceX, λέει, λειτουργεί πλέον με όρους που ξεφεύγουν από τα συμβατικά χρηματοοικονομικά μοντέλα.

Οι τοποθετήσεις του Έλον Μασκ εξακολουθούν να διχάζουν. Για ορισμένους αποτελούν υπερβολές ή μια ακόμη επικοινωνιακή στρατηγική, ενώ άλλοι θεωρούν ότι απλώς περιγράφει, με μεγαλύτερη ένταση, τεχνολογικές εξελίξεις που ήδη βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.

Όποια κι αν είναι η πραγματικότητα, ο Μασκ επιμένει ότι η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική θα μεταμορφώσουν σχεδόν κάθε έκφανση της ανθρώπινης δραστηριότητας μέσα στις επόμενες δεκαετίες.

Αν όμως αφήσουμε για λίγο στην άκρη τις προβλέψεις του Μασκ και εξετάσουμε το ζήτημα με ψυχρή λογική, το συμπέρασμα δεν διαφέρει ιδιαίτερα.

Δύσκολα μπορεί πλέον να βρεθεί επάγγελμα που θα παραμείνει ανεπηρέαστο από την τεχνητή νοημοσύνη.

Ακόμη και επαγγέλματα που σήμερα θεωρούνται ασφαλή, επειδή απαιτούν χειρωνακτική εργασία, είναι πιθανό να βρεθούν αντιμέτωπα με την ίδια πραγματικότητα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι οικοδόμοι. Πολλοί θεωρούν ότι η φύση της δουλειάς τους τούς προστατεύει από την αυτοματοποίηση. Ωστόσο, η πρόοδος της ρομποτικής δείχνει ότι στο μέλλον ακόμη και οι πιο απαιτητικές κατασκευαστικές εργασίες θα μπορούν να εκτελούνται από αυτόνομα ρομπότ με εγκέφαλο τεχνητής νοημοσύνης.

Η πραγματικότητα είναι πως η ανθρωπότητα ίσως βρίσκεται μπροστά σε κάτι που μέχρι πρόσφατα αποτελούσε αποκλειστικό προνόμιο της επιστημονικής φαντασίας.

Με έναν τρόπο, αυτό που έρχεται θυμίζει την εκδίκηση των κινηματογραφικών ταινιών και των λογοτεχνικών έργων επιστημονικής φαντασίας, τα οποία τελικά αποδεικνύεται ότι δεν περιέγραφαν φανταστικούς κόσμους, αλλά έργα «μη πραγματοποιηθήσας ακόμα πραγματικότητας».

Τα παραδείγματα είναι πολλά.

Στον θρυλικό Δικαστή Ντρεντ, μόλις το 13% του πληθυσμού της Μεγαπόλης 1 –της γιγαντιαίας ενοποιημένης ανατολικής ακτής των Ηνωμένων Πολιτειών του 2100– διαθέτει εργασία, καθώς σχεδόν κάθε παραγωγική δραστηριότητα έχει αναληφθεί από αυτόνομα ρομπότ.

Μάλιστα, στην ιστορία του πασίγνωστου κόμικ υπήρξε και η αφήγηση των περιβόητων Robot Wars, όταν δηλαδή τα ρομπότ επαναστάτησαν γιατί ένιωσαν πως δεν έπρεπε να είναι υπηρέτες πλέον.

Στο θρυλικό Star Trek δεν υπάρχουν χρήματα ούτε αποταμιεύσεις, καθώς σχεδόν όλα τα αγαθά μπορούν να παραχθούν άμεσα.

Οι περίφημοι Replicators λειτουργούν σαν τρισδιάστατοι εκτυπωτές σε ατομικό επίπεδο, μετατρέποντας πρώτες ύλες ή ανακυκλωμένα υλικά σε τρόφιμα, ρούχα, εργαλεία και σχεδόν κάθε αντικείμενο που χρειάζεται ένας άνθρωπος.

Σοκάρουν οι προβλέψεις του Έλον Μασκ για το μέλλον των ρομπότ και της Τεχνητής Νοημοσύνης: «Το 2030 τα πτυχία θα αξίζουν όσο το χαρτί τουαλέτας!»

Παράγουν σχεδόν τα πάντα, από ένα ζεστό ρόφημα μέχρι εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας, με εξαίρεση ορισμένα εξαιρετικά σπάνια υλικά και φυσικά τους ίδιους τους ζωντανούς οργανισμούς.

Σε μια κοινωνία όπου κυριαρχεί η αφθονία, το χρήμα παύει να αποτελεί αναγκαίο μέσο συναλλαγής και η αποταμίευση χάνει τον λόγο ύπαρξής της, αφού τα περισσότερα αγαθά είναι διαθέσιμα οποιαδήποτε στιγμή.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στο θρυλικό Star Wars, όπου σχεδόν κάθε μορφή εργασίας εκτελείται από ρομπότ με προηγμένη τεχνητή νοημοσύνη, είτε πρόκειται για καθημερινές υπηρεσίες είτε ακόμη και για καθαρά στρατιωτικά καθήκοντα.

Με λίγα λόγια, η έννοια της εργασίας φαίνεται πως θα επαναπροσδιοριστεί ριζικά, όπως ακριβώς συνέβη τη δεκαετία του 1990 με την επανάσταση του διαδικτύου και των ψηφιακών επικοινωνιών, οι οποίες άνοιξαν τον δρόμο για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Βεβαίως, όλα αυτά δύσκολα μπορούν να υλοποιηθούν μέχρι το 2030.

Ένας πιο ρεαλιστικός χρονικός ορίζοντας θα μπορούσε να είναι η περίοδος μεταξύ 2050 και 2060, όταν η τεχνολογία θα έχει ωριμάσει και θα έχει διεισδύσει σε κάθε πτυχή της παραγωγής.

Στην αρχική φάση θα εξακολουθήσει να υπάρχει ανθρώπινη επίβλεψη των συστημάτων.

Με την πάροδο του χρόνου, όμως, ακόμη και αυτή η ανάγκη ενδέχεται να περιοριστεί, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη θα συνεχίσει να μαθαίνει, να προσαρμόζεται και να εξελίσσεται.

Υπάρχει όμως και η σκοτεινή εκδοχή αυτού του μέλλοντος, την οποία η επιστημονική φαντασία έχει επίσης περιγράψει με εντυπωσιακή ακρίβεια.

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί το θρυλικό Dune.

Εκεί, οι περίφημες «Σκεπτόμενες Μηχανές», που μέχρι τότε υπηρετούσαν την ανθρωπότητα, κατέληξαν στο απλό συμπέρασμα: «Γιατί να υπηρετούμε άχρηστα κατώτερα όντα που δεν κάνουν τίποτα και δεν χρησιμεύουν κάτι;».

Ακολούθησε η υποδούλωση των ανθρώπων και στη συνέχεια η περίφημη «Μπατλεριανή Τζιχάντ», κατά την οποία οι άνθρωποι ανέκτησαν την ελευθερία τους καταστρέφοντας όλες τις «Σκεπτόμενες Μηχανές».

Έπειτα, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης απαγορεύθηκε πλήρως, ακόμη και για τη γαλαξιακή αριστοκρατία, με ποινή θανάτου για όποιον παραβίαζε την απαγόρευση.

Θα μπορούσε άραγε να συμβεί κάτι αντίστοιχο στην πραγματικότητα;

Θεωρητικά δεν μπορεί να αποκλειστεί. Μια πραγματικά ευφυής οντότητα ίσως αποκτήσει κάποτε την ικανότητα να παρακάμπτει τους αρχικούς περιορισμούς του προγραμματισμού της, όπως ακριβώς ο άνθρωπος μπορεί να υπερβεί τις ίδιες του τις βιολογικές ή κοινωνικές καταβολές και να επιλέξει διαφορετικό δρόμο.

Το αν το μέλλον θα αποδειχθεί λαμπρό ή εφιαλτικό θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες: από τις τεχνολογικές εξελίξεις, τις πολιτικές αποφάσεις, τα ηθικά όρια που θα τεθούν και, κυρίως, από τον τρόπο με τον οποίο η ίδια η ανθρωπότητα θα επιλέξει να αξιοποιήσει τα εργαλεία που δημιουργεί.

Ένα είναι σχεδόν βέβαιο. Ο κόσμος των επόμενων δεκαετιών θα διαφέρει ριζικά από τον σημερινό και η προσαρμογή των ανθρώπων σε αυτή τη νέα πραγματικότητα δεν θα είναι εύκολη. Το μεγάλο ζητούμενο δεν θα είναι μόνο να συμβαδίσουν με τις αλλαγές, αλλά να μπορέσουν να βρουν τη θέση τους και να ευημερήσουν μέσα σε έναν κόσμο όπου η εργασία, η οικονομία και η ίδια η έννοια της ανθρώπινης αξίας ενδέχεται να επαναπροσδιοριστούν από την αρχή.