Όσο ο πόλεμος στην Ουκρανία παρατείνεται, η Μόσχα δείχνει ολοένα μεγαλύτερη διάθεση να κινηθεί στα όρια του ρίσκου, συνδυάζοντας υβριδικές επιχειρήσεις, δολιοφθορές, κατασκοπευτικές δράσεις και επιχειρήσεις επιρροής, με βασικό στόχο να δοκιμάσει τις αντοχές της Δύσης και να δημιουργήσει ρήγματα στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Το ΝΑΤΟ επιδιώκει την ολική ρήξη με τη Ρωσία ενώ η ενεργειακή επάρκεια «στραγγαλίζει» την Ευρώπη: «Ο Πούτιν γίνεται πιο αδίστακτος και ριψοκίνδυνος όσο παρατείνεται ο πόλεμος στην Ουκρανία!- Επιδιώκει την “υπερβολική αντίδραση” της Δύσης»
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν γίνεται «ολοένα και πιο αδίστακτος, επικίνδυνος και πρόθυμος να αναλάβει ρίσκα», δήλωσε την Τρίτη ο αναπληρωτής διοικητής του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη.
Μιλώντας στο Associated Press (AP), στο περιθώριο συνεδρίου για την ασφάλεια στην Εσθονία, ο πτέραρχος Σερ Τζον Στράινγκερ περιέγραψε ένα ολοένα πιο σύνθετο και ευαίσθητο περιβάλλον ασφαλείας. Οι δηλώσεις του έγιναν την ώρα που Ευρωπαίοι ηγέτες προειδοποιούν ότι η Μόσχα ενδέχεται να επιχειρήσει να δοκιμάσει στην πράξη τη συλλογική άμυνα της Συμμαχίας, περνώντας από τις μέχρι σήμερα συγκαλυμμένες ενέργειες σε πιο τολμηρές κινήσεις.
Στο επίκεντρο αυτών των ανησυχιών βρίσκονται ήδη περιστατικά δολιοφθοράς, κατασκοπείας και παραβιάσεων του εναέριου χώρου.
Ο Στράινγκερ κάλεσε τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να έχουν πλήρη επίγνωση αυτού του «εύφλεκτου περιβάλλοντος» και να επιδεικνύουν ιδιαίτερη αυτοσυγκράτηση στις αντιδράσεις τους. Όπως προειδοποίησε, ο Ρώσος πρόεδρος θα μπορούσε να επιδιώκει ακριβώς μια αντίδραση μεγαλύτερη από εκείνη που επιβάλλουν τα πραγματικά περιστατικά, ώστε να αξιοποιήσει στη συνέχεια τις συνέπειές της.
Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η Ρωσία ενδέχεται να επιχειρήσει να πλήξει χώρες του ΝΑΤΟ με drones ή πυραύλους και στη συνέχεια να παρουσιάσει τα χτυπήματα ως αποτέλεσμα κάποιου ατυχήματος.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε από την κυβέρνησή του να προετοιμάσει σχέδιο για την προστασία κρίσιμων υποδομών από ενδεχόμενες επιθέσεις με drones και κυβερνοεπιθέσεις.
Ωστόσο, η εικόνα που μεταφέρουν οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν είναι απολύτως ενιαία. Αν και αναγνωρίζουν τη σοβαρότητα της ρωσικής απειλής, αρκετοί ταυτόχρονα συνιστούν ψυχραιμία, υπογραμμίζοντας ότι δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις πως η Μόσχα επιδιώκει αυτή τη στιγμή μια άμεση στρατιωτική αναμέτρηση με τη Συμμαχία.
Βρετανός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό το καθεστώς της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των θεμάτων ασφαλείας, δήλωσε ότι η εκτίμηση του Ηνωμένου Βασιλείου είναι πως ο Πούτιν δεν επιδιώκει μια άμεση αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ.
Ανάλογη, πιο συγκρατημένη εκτίμηση διατυπώνουν και αξιωματούχοι των τριών Βαλτικών χωρών, της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας, που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της γεωγραφικής αντιπαράθεσης με τη Ρωσία. Πρόκειται, άλλωστε, για χώρες που επί χρόνια καλούν τους δυτικούς συμμάχους να αντιμετωπίσουν με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα τη Μόσχα.
«Η Ουκρανία μάχεται. Η Ρωσία είναι απορροφημένη στην Ουκρανία. Δεν παρατηρούμε καμία συγκέντρωση δυνάμεων κοντά στα σύνορά μας. Και από αυτή την άποψη, πιστεύω ότι οι περισσότεροι θα συμφωνούσαν πως η προοπτική μιας άμεσης στρατιωτικής επίθεσης δεν είναι ορθός υπολογισμός», δήλωσε ο πρόεδρος της Λετονίας, Έντγκαρς Ρίνκεβιτς, σε μικρή ομάδα δημοσιογράφων αργά την Τρίτη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, απορρίπτοντας τις εκτιμήσεις ότι η Ρωσία μπορεί να επιχειρεί μια άμεση δοκιμή των ορίων της διατλαντικής συμμαχίας. Μιλώντας στο AP, μετά από συζήτηση στο Ντε Μόιν της Άιοβα, το βράδυ της Τρίτης, δήλωσε ότι «ο Πούτιν δεν θέλει μια σύγκρουση με το ΝΑΤΟ».
Ο Γουίτακερ υποστήριξε ότι οι παραβιάσεις από drones σε χώρες όπως η Ρουμανία και η Πολωνία οφείλονταν ως επί το πλείστον σε ηλεκτρονικό πόλεμο και δεν ήταν σκόπιμες. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, ξεχώρισε τις υβριδικές επιχειρήσεις, όπως οι δολιοφθορές, χαρακτηρίζοντάς τες «πιο ανησυχητικές».
Παράλληλα, προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας «υπερβολικής αντίδρασης», διότι «αυτό ακριβώς πιστεύω ότι θα ήθελαν ή θα ήλπιζαν οι αντίπαλοί μας».
Η Ρωσία δοκιμάζει ήδη τις άμυνες του ΝΑΤΟ
Παρά τις διαφορετικές εκτιμήσεις για το ενδεχόμενο μιας άμεσης σύγκρουσης, η πραγματικότητα στο έδαφος και στον αέρα είναι ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη βρεθεί αντιμέτωπες με επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις του εναέριου χώρου τους από ρωσικά drones και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πυραύλους.
Την ίδια ώρα, βρίσκεται σε εξέλιξη μια ευρύτερη εκστρατεία συγκαλυμμένων ενεργειών αποσταθεροποίησης, η οποία, σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις, εντάθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Ο διαδραστικός χάρτης του AP που καταγράφει την πορεία αυτής της εκστρατείας αποτυπώνει και τη διεύρυνση του φαινομένου. Από 59 περιστατικά τον Μάρτιο του 2025, οι καταγεγραμμένες υποθέσεις ξεπέρασαν πλέον τις 210, περιλαμβάνοντας ένα ευρύ φάσμα ενεργειών: από βανδαλισμούς, προπαγάνδα και επιχειρήσεις επηρεασμού μέχρι εμπρησμούς, δολιοφθορές και κυβερνοεπιθέσεις.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε στο AP ότι ο Πούτιν «γνωρίζει ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη είναι απόλυτα συνδεδεμένες».
«Πρέπει να βεβαιωθούμε ότι είμαστε προετοιμασμένοι, ότι είμαστε ισχυροί, και εκείνος το γνωρίζει. Και αν κάνει οποιαδήποτε ανόητη κίνηση, γνωρίζει ότι η αντίδρασή μας θα είναι σκληρή», δήλωσε ο Ρούτε.
Τα περιστατικά που έχουν προκαλέσει ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι πολλά και διαφορετικής έντασης.
Τον Αύγουστο, Γερμανοί αξιωματούχοι κατηγόρησαν τη Μόσχα ότι βρισκόταν πίσω από σαμποτάζ στο αεροδρόμιο της Λειψίας, όπου εντοπίστηκε drone με εκρηκτικά δίπλα σε ουκρανικό αεροσκάφος που μετέφερε καύσιμα αεριωθούμενων.
Έναν μήνα νωρίτερα, Βρετανοί αξιωματούχοι ανακοίνωσαν ότι είχαν αποτρέψει ρωσικό σχέδιο δολιοφθοράς σε εργοστάσιο κατασκευής drones έξω από το Λονδίνο.
Τον ίδιο μήνα, πυρκαγιά εκδηλώθηκε σε εσθονική εταιρεία αμυντικού υλικού, ενώ έκρηξη σημειώθηκε σε αποθήκη όπλων στη Βουλγαρία. Καμία από τις δύο υποθέσεις, πάντως, δεν έχει αποδοθεί δημοσίως στη Ρωσία.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ο τρόπος με τον οποίο φέρεται να στρατολογούνται αρκετοί από τους δράστες. Σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις, ρωσικές μυστικές υπηρεσίες έχουν προσεγγίσει μέσω διαδικτύου άτομα που αναλαμβάνουν επιχειρήσεις δολιοφθοράς, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι ίδιοι οι εκτελεστές ενδέχεται να μην γνωρίζουν ποιον πραγματικά εξυπηρετούν.
Το γεγονός αυτό περιπλέκει την προσπάθεια αποκάλυψης των σχεδίων και, κυρίως, καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την ασφαλή απόδοση ευθυνών.
Όταν ρωτήθηκε από το AP τον Μάιο εάν η Ρωσία διεξάγει μυστική εκστρατεία κατά της Δύσης, ο Πούτιν απάντησε: «Ονομάστε ένα αποδεδειγμένο γεγονός».
Το ΝΑΤΟ επιδιώκει την ολική ρήξη με τη Ρωσία ενώ η ενεργειακή επάρκεια «στραγγαλίζει» την Ευρώπη: «Ο Πούτιν γίνεται πιο αδίστακτος και ριψοκίνδυνος όσο παρατείνεται ο πόλεμος στην Ουκρανία!- Επιδιώκει την “υπερβολική αντίδραση” της Δύσης»
Την ίδια στιγμή, η διάκριση ανάμεσα σε ένα ακούσιο περιστατικό και μια εσκεμμένη ενέργεια γίνεται ολοένα πιο δυσδιάκριτη.
Η γραμμή μεταξύ «ατυχήματος και σκόπιμης ενέργειας είναι αρκετά λεπτή», δήλωσε ο Στράινγκερ, αναφερόμενος στις εισβολές drones που παρεκκλίνουν της πορείας τους και καταλήγουν στον εναέριο χώρο χωρών του ΝΑΤΟ, εξαιτίας των ρωσικών παρεμβολών GPS ή άλλων μέτρων ηλεκτρονικού πολέμου που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση ουκρανικών drones.
Η Ρωσία θα μπορούσε να κλιμακώσει αυτού του είδους τη δραστηριότητα, διευκρίνισε ο Στράινγκερ, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι η Μόσχα έχει ήδη λάβει την απόφαση να το κάνει. Ο ίδιος, ως αναπληρωτής ανώτατος συμμαχικός διοικητής Ευρώπης του ΝΑΤΟ, υπογράμμισε έτσι τη διαφορά ανάμεσα στη δυνατότητα και στην πρόθεση.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μιχάλ, σημείωσε ότι, παρά τις «πολλές διαφορετικές αμφιβολίες και απόψεις για το πόσο κρίσιμη είναι η απειλή … η στάση της Ρωσίας απέναντι στην αμέλεια» και τη σκόπιμη στοχοποίηση των γειτόνων του ΝΑΤΟ «είναι σχεδόν η ίδια».
Τόσο ο Στράινγκερ όσο και ο Μιχάλ άφησαν να εννοηθεί ότι η αύξηση των συγκαλυμμένων επιθέσεων και των υβριδικών ενεργειών της Μόσχας δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη αποτυχίας της δυτικής αποτροπής. Αντίθετα, τη συνδέουν άμεσα με την υποστήριξη που εξακολουθούν να παρέχουν οι χώρες του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία.
«Ο Πούτιν προσπαθεί να σπάσει τη δυτική υποστήριξη»
Σύμφωνα με τον Στράινγκερ, ο Πούτιν «εξετάζει μια σειρά από πράγματα» στην προσπάθειά του να εντοπίσει τα σημεία στα οποία μπορεί να δημιουργήσει διχασμό μεταξύ των συμμάχων του ΝΑΤΟ. Η λογική, όπως την περιέγραψε, συνδέεται με την πορεία του πολέμου στην Ουκρανία και με την ανάγκη της Μόσχας να αναζητήσει νέους τρόπους πίεσης στη Δύση.
Ο Μιχάλ χρησιμοποίησε μια ιδιαίτερα παραστατική εικόνα, παρομοιάζοντας τον Ρώσο ηγέτη με «αρουραίο στριμωγμένο στη γωνία». Κατά την εκτίμησή του, η αυξημένη δραστηριότητα της Ρωσίας στην Ευρώπη αποτελεί προσπάθεια να καμφθεί η δυτική υποστήριξη προς το Κίεβο, την ώρα που η Μόσχα βρίσκεται υπό πίεση.
Στο ουκρανικό μέτωπο, η προέλαση των ρωσικών δυνάμεων εξελίσσεται με ιδιαίτερα αργό ρυθμό, σύμφωνα με τον αρχηγό του Βρετανικού Επιτελείου Άμυνας, πτέραρχο σερ Ρίτσαρντ Νάιτον. Το ανθρώπινο κόστος, την ίδια στιγμή, παραμένει εξαιρετικά υψηλό, με τις απώλειες να ξεπερνούν, σύμφωνα με τη δική του εκτίμηση, τους 500.000 νεκρούς.
Την ίδια ώρα, η ουκρανική εκστρατεία βαθιών πληγμάτων εναντίον της ρωσικής ενεργειακής βιομηχανίας έχει προκαλέσει σοβαρές πιέσεις στην αγορά καυσίμων. Ο Νάιτον δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι ελλείψεις καταγράφονται σε 80 από τις 83 περιοχές της Ρωσίας.
Παρά το βαρύ κόστος και τις πιέσεις, ωστόσο, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Ρώσος πρόεδρος εγκαταλείπει τους στόχους που έχει θέσει για την Ουκρανία.
Οι ηγέτες των Βαλτικών χωρών, μεταξύ των οποίων και ο Ρίνκεβιτς, εκτιμούν ότι η Μόσχα είναι πιθανό να αυξήσει ακόμη περισσότερο την πίεση καθώς πλησιάζει ο χειμώνας. Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται η πιθανότητα εντατικοποίησης των επιθέσεων κατά ενεργειακών και άλλων κρίσιμων υποδομών τους επόμενους μήνες, ενώ οι προσδοκίες για ουσιαστική διπλωματική πρόοδο μετατίθενται, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, τουλάχιστον έως την άνοιξη.
Για τον Μιχάλ, ένας ακόμη στόχος της Μόσχας είναι το ίδιο το θεμέλιο της συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, το Άρθρο 5. Η Ρωσία, υποστήριξε, επιχειρεί να δοκιμάσει τα κράτη-μέλη μέσα από επιθέσεις που παραμένουν αρκετά συγκεκαλυμμένες ώστε να καθίσταται δύσκολη η επίσημη απόδοσή τους.
Παρά ταύτα, ο Εσθονός πρωθυπουργός εκτιμά ότι, στην παρούσα συγκυρία, μια συμβατική στρατιωτική επίθεση εναντίον ευρωπαϊκού κράτους παραμένει «απίθανο» ενδεχόμενο. Καθοριστικούς αποτρεπτικούς παράγοντες θεωρεί την αναμενόμενη αντίδραση του ΝΑΤΟ, αλλά και το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των ρωσικών στρατιωτικών δυνάμεων παραμένει δεσμευμένο στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Το συμπέρασμα που διαμορφώνεται, πάντως, είναι ότι η υβριδική πίεση της Μόσχας δεν αποτελεί ένα παροδικό φαινόμενο. Το υψηλό επίπεδο κακόβουλης δραστηριότητας από τη Ρωσία «ήρθε για να μείνει» μέχρι ο Πούτιν να αλλάξει τους στρατιωτικούς του στόχους, κατέληξε ο Μιχάλ, προσθέτοντας ότι ο καλύτερος τρόπος για την αποτροπή του είναι «η ενίσχυση της υποστήριξης προς την Ουκρανία».
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα