Η πρόσφατη αποκάλυψη ότι το Bayraktar TB3 αποκτά δυνατότητα αξιοποίησης του συστήματος sonoboy, μέσω του ειδικού pod ASELBUOY, σηματοδοτεί ένα ακόμη βήμα στην προσπάθεια της Άγκυρας να διευρύνει τον ρόλο των μη επανδρωμένων αεροπορικών συστημάτων της.
Τουρκία: O Ερντογάν θέλει να επεκτείνει τον πόλεμο κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας!- Οι Τούρκοι επιστρατεύουν πλέον drones για να ελέγχουν το βυθό του Αιγαίου!
Τα τουρκικά SİHA δεν φαίνεται πλέον να περιορίζονται στις αποστολές επιτήρησης, αναγνώρισης και προσβολής στόχων επιφανείας από το ελικοπτεροφόρο – μίνι αεροπλανοφόρο TCG Anadolu, αλλά εισέρχονται σταδιακά σε έναν από τους πλέον απαιτητικούς και εξειδικευμένους τομείς του ναυτικού πολέμου: τον ανθυποβρυχιακό αγώνα.
Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία, καθώς η υποθαλάσσια διάσταση του πολέμου παρέμενε μέχρι σήμερα σε μεγάλο βαθμό προνόμιο επανδρωμένων αεροσκαφών, ναυτικών ελικοπτέρων, φρεγατών και εξειδικευμένων μονάδων επιφανείας. Η είσοδος των drones σε αυτή την αλυσίδα δεν σημαίνει ότι οι παραδοσιακές πλατφόρμες καθίστανται ξαφνικά περιττές. Δημιουργεί όμως μια νέα, πρόσθετη διάσταση επιτήρησης, η οποία μπορεί να αυξήσει σημαντικά την έκταση και τη διάρκεια της ανθυποβρυχιακής παρουσίας στη θάλασσα.
Το παιχνίδι στη θάλασσα αλλάζει
Το παιχνίδι στη θάλασσα αλλάζει με ρυθμούς που συχνά ξεπερνούν τις προβλέψεις των στρατιωτικών επιτελείων. Τα μη επανδρωμένα αεροπορικά συστήματα έχουν ήδη διανύσει μεγάλη απόσταση από την εποχή κατά την οποία χρησιμοποιούνταν κυρίως για αναγνώριση και συλλογή πληροφοριών. Ακολούθησε η είσοδός τους στις αποστολές κρούσης και τώρα το επόμενο βήμα οδηγεί σε πιο σύνθετες επιχειρήσεις ναυτικού πολέμου, όπου αισθητήρες, όπλα, δίκτυα δεδομένων και διαφορετικές μη επανδρωμένες πλατφόρμες καλούνται να λειτουργήσουν ως ένα ενιαίο σύστημα.
Η Τουρκία έχει επενδύσει σημαντικά σε αυτή τη φιλοσοφία και το Bayraktar TB3 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η δυνατότητα επιχειρήσεων από περιορισμένο κατάστρωμα, όπως αυτό του TCG Anadolu, προσθέτει μια ακόμη παράμετρο στην επιχειρησιακή αξιοποίηση του αεροχήματος. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για ένα drone που πετά από χερσαία βάση, αλλά για ένα σύστημα που μπορεί να εντάσσεται οργανικά σε ναυτικές επιχειρήσεις και να επεκτείνει την εμβέλεια των αισθητήρων και των όπλων ενός πλοίου.
Οι σχετικές δυνατότητες δεν έμειναν σε επίπεδο θεωρητικών παρουσιάσεων. Κατά τη διάρκεια μεγάλων ναυτικών ασκήσεων, και ιδιαίτερα μέσα από τις επιχειρησιακές δοκιμές της άσκησης «Θαλασσόλυκος» (Denizkurdu), τα Bayraktar TB3 δοκιμάστηκαν σε πραγματικές συνθήκες και σε απαιτητικά σενάρια. Τα ναυτικά drones κλήθηκαν να επιχειρήσουν από τα περιορισμένα καταστρώματα πλοίων αμφίβιας επίθεσης και να εκτελέσουν αποστολές που περιλάμβαναν ναυτικές βολές ακριβείας με πυρομαχικά MAM-L, αλλά και δοκιμές ζεύξης δεδομένων και συνεργασίας με άλλα μη επανδρωμένα μέσα.
Χαρακτηριστική είναι η συνεργασία με επιφανειακά μη επανδρωμένα σκάφη, όπως τα Albatros-S. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη ενός ολοένα πιο δικτυωμένου πεδίου μάχης, όπου το αερόχημα δεν λειτουργεί ως απομονωμένη μονάδα, αλλά ως κόμβος ενός ευρύτερου συστήματος συλλογής, επεξεργασίας και διαβίβασης πληροφοριών.
Το ASELBUOY και τα «αυτιά» στον βυθό
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία με την αποκάλυψη του συστήματος ASELBUOY pod. Η συγκεκριμένη λύση επιτρέπει στο Bayraktar TB3 να μεταφέρει και να απελευθερώνει ακουστικές σημαδούρες, γνωστές ως sonobuoys, ανοίγοντας ουσιαστικά την πόρτα για τη συμμετοχή του drone σε αποστολές ανθυποβρυχιακής επιτήρησης.
Οι ακουστικές σημαδούρες αποτελούν βασικό εργαλείο στον εντοπισμό υποβρυχίων. Αναπτύσσονται στην επιφάνεια της θάλασσας και λειτουργούν ως αισθητήρες που καταγράφουν τα ακουστικά ίχνη κάτω από την επιφάνεια. Τα δεδομένα που συλλέγουν μπορούν στη συνέχεια να μεταδοθούν σε άλλα μέσα, δημιουργώντας μια εικόνα της υποθαλάσσιας δραστηριότητας στην περιοχή.
Με απλά λόγια, τα sonoboy λειτουργούν ως τα «αυτιά» του ανθυποβρυχιακού πολέμου. Δεν χρειάζεται πλέον το επανδρωμένο αεροσκάφος ή ελικόπτερο να βρίσκεται διαρκώς πάνω από το σημείο όπου πραγματοποιείται η έρευνα. Το drone μπορεί να μεταφέρει τις σημαδούρες στην περιοχή ενδιαφέροντος, να τις αναπτύξει και να συμβάλει στη δημιουργία ενός ευρύτερου ακουστικού πλέγματος επιτήρησης.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η ιδιαίτερη αξία της συγκεκριμένης εξέλιξης. Το Bayraktar TB3 διαθέτει σημαντική αυτονομία, με χρόνο παραμονής στον αέρα που ξεπερνά τις 24 ώρες, ανάλογα βεβαίως με τη διαμόρφωση και τις επιχειρησιακές συνθήκες. Αυτό του επιτρέπει να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε μια περιοχή ενδιαφέροντος, πραγματοποιώντας περιπολίες και αναπτύσσοντας αισθητήρες χωρίς να απαιτείται η συνεχής παρουσία επανδρωμένου πληρώματος πάνω από μια δυνητικά επικίνδυνη ζώνη.
Το πλεονέκτημα είναι διπλό: αφενός αυξάνεται η διάρκεια της επιτήρησης και αφετέρου περιορίζεται η έκθεση ανθρώπινου προσωπικού σε περίπτωση που η περιοχή επιχειρήσεων μετατραπεί σε ζώνη υψηλής απειλής.
Η εξέλιξη του ανθυποβρυχιακού πολέμου
Ο ανθυποβρυχιακός πόλεμος θεωρείται ανέκαθεν ένας από τους πλέον σύνθετους και απαιτητικούς κλάδους των ναυτικών επιχειρήσεων. Δεν πρόκειται για μια απλή διαδικασία εντοπισμού ενός στόχου. Απαιτεί χρόνο, υπομονή, τεράστιο όγκο δεδομένων, συνδυασμό διαφορετικών αισθητήρων και, κυρίως, τη δυνατότητα άμεσης αντίδρασης όταν διαμορφωθεί επαρκής εικόνα για τη θέση και την κίνηση του υποβρυχίου.
Το υποβρύχιο παραμένει ένα από τα κατεξοχήν όπλα αιφνιδιασμού στη θάλασσα. Μπορεί να κινείται αθόρυβα, να παραμένει κρυμμένο για μεγάλο χρονικό διάστημα και να επιλέγει το ίδιο τον χρόνο και την απόσταση από την οποία θα επιχειρήσει. Για τον λόγο αυτό, η ανθυποβρυχιακή επιτήρηση δεν βασίζεται σε έναν μόνο αισθητήρα ή σε ένα μόνο μέσο, αλλά σε ένα πλέγμα αλληλοσυμπληρούμενων δυνατοτήτων.
Μπορεί, λοιπόν, ένα μη επανδρωμένο αερόχημα να αντικαταστήσει τα ειδικά ναυτικά ελικόπτερα ή τα αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας;
Η απάντηση, τουλάχιστον με τα σημερινά δεδομένα, είναι ότι η πλήρης αντικατάσταση δεν αποτελεί ρεαλιστικό σενάριο. Εκείνο όμως που ήδη διαμορφώνεται είναι κάτι διαφορετικό: η συμπλήρωση των επανδρωμένων μέσων και η δημιουργία μιας πρόσθετης επιχειρησιακής «στρώσης» επιτήρησης, η οποία μπορεί να αυξήσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα ενός συνολικού συστήματος ανθυποβρυχιακού πολέμου.
Ένα Bayraktar TB3 μπορεί να παραμείνει στον αέρα για πολλές ώρες, να επιτηρεί μια ευρεία θαλάσσια περιοχή και να αναπτύσσει αισθητήρες χωρίς το λειτουργικό κόστος και το ρίσκο που συνεπάγεται η συνεχής χρήση επανδρωμένης πλατφόρμας. Η δυνατότητα αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία όταν συνδυάζεται με δικτυωμένα συστήματα διοίκησης και ελέγχου.
Με την ανάπτυξη sonobuoys, το drone μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός ψηφιακού πλέγματος επιτήρησης. Κάθε σημαδούρα λειτουργεί ως ένας επιπλέον αισθητήρας και, όταν τα δεδομένα από πολλαπλά σημεία συνδυαστούν, μπορεί να προκύψει μια πολύ πληρέστερη εικόνα της υποθαλάσσιας δραστηριότητας.
Τουρκία: O Ερντογάν θέλει να επεκτείνει τον πόλεμο κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας!- Οι Τούρκοι επιστρατεύουν πλέον drones για να ελέγχουν το βυθό του Αιγαίου!
Εάν στο μέλλον αυτή η δυνατότητα συνδυαστεί με ελαφρές ανθυποβρυχιακές τορπίλες ή με μετάδοση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο προς φρεγάτες, ελικόπτερα και άλλες μονάδες που βρίσκονται στην περιοχή, ο χρόνος από τον αρχικό εντοπισμό μέχρι την ανάληψη δράσης μπορεί να περιοριστεί σημαντικά.
Το drone, επομένως, δεν χρειάζεται να γίνει ένας πλήρως αυτόνομος «κυνηγός» υποβρυχίων για να αλλάξει τα δεδομένα. Αρκεί να αποτελέσει έναν αξιόπιστο κρίκο στην αλυσίδα εντοπισμού, παρακολούθησης και διαβίβασης πληροφοριών. Και ακριβώς αυτή η λογική της δικτύωσης είναι που φαίνεται να αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στον σύγχρονο ναυτικό πόλεμο.
Οι νέες ισορροπίες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο
Για την Ελλάδα, η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη τεχνολογική είδηση από την απέναντι πλευρά του Αιγαίου. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ανάπτυξης μη επανδρωμένων δυνατοτήτων που μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται η επιτήρηση και η ανθυποβρυχιακή δραστηριότητα στην περιοχή.
Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερη γεωγραφία, με νησιά, στενά περάσματα, διαφορετικά βάθη και σύνθετες υδρογραφικές συνθήκες. Για τον ανθυποβρυχιακό πόλεμο, αυτά τα χαρακτηριστικά έχουν καθοριστική σημασία, καθώς επηρεάζουν τη διάδοση του ήχου κάτω από την επιφάνεια και, κατά συνέπεια, τις δυνατότητες εντοπισμού και παρακολούθησης ενός υποβρυχίου.
Στο ελληνικό οπλοστάσιο, τα υποβρύχια τύπου Papanikolaou (Type 214) με σύστημα ανεξάρτητης από τον αέρα πρόωσης (AIP) αποτελούν μια σημαντική υποθαλάσσια δυνατότητα. Η ιδιαίτερα χαμηλή ακουστική τους υπογραφή και η δυνατότητα παραμονής σε κατάδυση για μεγάλα χρονικά διαστήματα ενισχύουν τον ρόλο τους στο πλαίσιο της ελληνικής θαλάσσιας αποτροπής.
Η είσοδος των τουρκικών SİHA στην ανθυποβρυχιακή επιτήρηση προσθέτει, συνεπώς, μια νέα μεταβλητή. Όταν μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορούν να απογειώνονται από πλοία και να αναπτύσσονται σε διαφορετικές περιοχές ενδιαφέροντος, μεταφέροντας αισθητήρες και διαβιβάζοντας δεδομένα σε άλλα μέσα, δημιουργείται ένα ευρύτερο δίκτυο παρακολούθησης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα υποβρύχιο καθίσταται αυτομάτως «ορατό». Η ανθυποβρυχιακή έρευνα παραμένει εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Ωστόσο, η αύξηση του αριθμού των αισθητήρων, η μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής στην περιοχή και η δυνατότητα ταχείας μετακίνησης των μη επανδρωμένων πλατφορμών μπορούν να καταστήσουν δυσκολότερη την απόκρυψη και να αυξήσουν τις απαιτήσεις για την επιβίωση και την επιχειρησιακή ευελιξία των υποβρυχίων.
Παράλληλα, ανοίγει ένα ακόμη πεδίο αντιπαράθεσης: εκείνο του ηλεκτρονικού πολέμου και της προστασίας των δικτύων. Όσο περισσότερες λειτουργίες εξαρτώνται από τη συλλογή, επεξεργασία και μετάδοση δεδομένων, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτούν η ασφάλεια των ζεύξεων, η ανθεκτικότητα των δικτύων και οι δυνατότητες αντιμετώπισης ή παρεμβολής σε εχθρικά μη επανδρωμένα συστήματα.
Η επόμενη ημέρα
Η στρατιωτική τεχνολογία δεν περιμένει κανέναν. Η κίνηση της Άγκυρας να συνδέσει τα drones με τον ανθυποβρυχιακό πόλεμο, αξιοποιώντας παράλληλα τα διδάγματα από ασκήσεις όπως ο «Θαλασσόλυκος», καταδεικνύει την κατεύθυνση προς την οποία κινείται η τουρκική αμυντική βιομηχανία: περισσότερα μη επανδρωμένα μέσα, μεγαλύτερη δικτύωση και δυνατότητα συνδυασμού διαφορετικών πλατφορμών σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό περιβάλλον.
Η λεγόμενη «γαλάζια πατρίδα» αποκτά έτσι και μια ολοένα πιο έντονη μη επανδρωμένη διάσταση. Δεν πρόκειται μόνο για πλοία και αεροσκάφη, αλλά για ένα πλέγμα από UAVs, USVs, αισθητήρες, συστήματα διοίκησης και ελέγχου και μέσα επιτήρησης που μπορούν να λειτουργούν από κοινού.
Για την ελληνική πλευρά, η νέα πραγματικότητα καθιστά ακόμη πιο σημαντική την ενίσχυση της ανθυποβρυχιακής επιτήρησης, την ανάπτυξη δυνατοτήτων ηλεκτρονικού πολέμου και την προστασία των κρίσιμων δικτύων επικοινωνιών. Παράλληλα, η αξιοποίηση ελληνικών UAVs, USVs και άλλων μη επανδρωμένων συστημάτων μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης προσέγγισης για την επιτήρηση του θαλάσσιου χώρου.
Το ίδιο ισχύει και για την επόμενη γενιά υποβρυχίων, όπου η τάση διεθνώς δεν περιορίζεται πλέον μόνο στη βελτίωση της αθόρυβης λειτουργίας και των αισθητήρων του ίδιου του σκάφους. Η δυνατότητα συνεργασίας με μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα και μη επανδρωμένα πλοία επιφανείας διαμορφώνει ένα νέο επιχειρησιακό μοντέλο, στο οποίο το υποβρύχιο δεν λειτουργεί απαραίτητα μόνο του, αλλά ως κεντρικός κόμβος ενός ευρύτερου δικτύου.
Ο ανθυποβρυχιακός πόλεμος, με άλλα λόγια, μετακινείται σταδιακά από την εποχή των μεμονωμένων πλατφορμών στην εποχή των δικτύων. Και η είσοδος του Bayraktar TB3 σε αυτή την εξίσωση, μέσω του ASELBUOY και των ακουστικών σημαδούρων, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο τα drones επιχειρούν να αποκτήσουν ρόλο ακόμη και σε αποστολές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχεδόν αποκλειστικά πεδίο των επανδρωμένων ναυτικών μέσων.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα