Η Ευρωπαία επίτροπος Διεύρυνσης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την υποχώρηση των δημοκρατικών εγγυήσεων, τους περιορισμούς στα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και τις πιέσεις στην ελευθερία του Τύπου.
Τουρκία: To απολυταρχικό καθεστώς Ερντογάν και η πρωτοφανής καταστολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διευρύνουν το χάσμα με την Ευρωπαϊκή Ένωση – Το νέο μήνυμα των Βρυξελλών
Η ελευθερία της έκφρασης, η προστασία των δικαιωμάτων της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και η εύρυθμη λειτουργία της τοπικής δημοκρατίας αναδεικνύονται για ακόμη μία φορά σε σημεία αιχμής στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας, με τις παρεμβάσεις κατά ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης και τις πιέσεις σε οργανώσεις που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, ενισχύουν τις ευρωπαϊκές επιφυλάξεις και απομακρύνουν την Άγκυρα από την προοπτική της ένταξης.
Το μήνυμα αυτό επανέλαβε την Παρασκευή η Ευρωπαία επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, επισημαίνοντας ότι οι πρόσφατες εξελίξεις δεν συνάδουν με τις προϋποθέσεις που καλείται να εκπληρώσει η Τουρκία προκειμένου να προχωρήσει η ευρωπαϊκή της πορεία. Η προειδοποίηση από τις Βρυξέλλες έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαπραγματεύσεις παραμένουν ουσιαστικά στάσιμες, ενώ τα ζητήματα του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της προστασίας των δημοκρατικών θεσμών εξακολουθούν να αποτελούν βασικές πηγές τριβής μεταξύ των δύο πλευρών.
Η Τουρκία βρίσκεται στο καθεστώς της υποψήφιας προς ένταξη χώρας από το 1999. Ωστόσο, η μακρά αυτή διαδρομή προς την ΕΕ δεν έχει οδηγήσει στην αναμενόμενη πρόοδο, καθώς οι διαφωνίες γύρω από τις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αρχές έχουν επιβαρύνει επανειλημμένα τις σχέσεις της με την Ένωση. Οι τελευταίες εξελίξεις έρχονται να προστεθούν σε ένα ήδη βεβαρημένο περιβάλλον, επαναφέροντας στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο η Άγκυρα μπορεί να συγκλίνει με τις πολιτικές και θεσμικές απαιτήσεις της ευρωπαϊκής οικογένειας.
Στο επίκεντρο οι διώξεις κατά της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας
Αφορμή για τη νέα παρέμβαση των Βρυξελλών αποτελούν, σύμφωνα με το Reuters, οι πρόσφατες κινήσεις των τουρκικών αρχών εναντίον ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης και οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της προστασίας των δικαιωμάτων της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Οι παρεμβάσεις αυτές αναζωπυρώνουν την ανησυχία για τα όρια που τίθενται στην ελευθερία της έκφρασης, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται δημόσιες τοποθετήσεις και πρωτοβουλίες που σχετίζονται με τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων.
Την προηγούμενη εβδομάδα, τουρκικό δικαστήριο διέταξε τον αποκλεισμό της ιστοσελίδας και των λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του ανεξάρτητου ειδησεογραφικού μέσου T24. Η απόφαση ήρθε έπειτα από ισχυρισμούς των αρχών ότι το μέσο είχε δημοσιεύσει, μέσα σε διάστημα ενός έτους, 118 περιεχόμενα που χαρακτηρίστηκαν «προπαγάνδα ΛΟΑΤΚΙ+».
Η εξέλιξη αυτή προσθέτει ακόμη ένα επεισόδιο στη συζήτηση για την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Τουρκία και για τη δυνατότητά τους να καλύπτουν ζητήματα που προκαλούν πολιτικές ή κοινωνικές αντιπαραθέσεις. Παράλληλα, επαναφέρει στο προσκήνιο τις ανησυχίες για τη χρήση περιοριστικών μέτρων σε βάρος ψηφιακών πλατφορμών και δημοσιογραφικών οργανισμών, με άμεσες συνέπειες στην πρόσβαση των πολιτών στην ενημέρωση.
Η δικαστική απόφαση εντάσσεται στην έρευνα με την ονομασία «Η οικογένειά μου είναι ασφαλής», στο πλαίσιο της οποίας έχουν ενταθεί οι ενέργειες κατά της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Η τουρκική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τα μέτρα αποσκοπούν στην προστασία των παιδιών και των οικογενειακών αξιών. Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ευρωπαϊκοί θεσμοί έχουν ασκήσει έντονη κριτική, εκφράζοντας ανησυχίες για τις επιπτώσεις των συγκεκριμένων πρακτικών στις ατομικές ελευθερίες και στην ελευθερία της έκφρασης.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συνδέει άμεσα τις εσωτερικές πολιτικές και θεσμικές εξελίξεις στην Τουρκία με την ευρωπαϊκή της προοπτική. Το ζήτημα, άλλωστε, δεν περιορίζεται σε μια επιμέρους διαφωνία για τη διαχείριση κοινωνικών θεμάτων, αλλά αγγίζει τον πυρήνα των αρχών που η ΕΕ θεωρεί αναγκαίες για την πορεία μιας υποψήφιας χώρας προς την ένταξη.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Αδριανούπολη, όπου συμμετείχε στα εγκαίνια σιδηροδρομικού έργου που χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ, η Μάρτα Κος υπογράμμισε ότι οι τελευταίες εξελίξεις απομακρύνουν την Τουρκία από τις προϋποθέσεις που συνδέονται με την ευρωπαϊκή της προοπτική.
«Οι τελευταίες εξελίξεις που επηρεάζουν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και την τοπική δημοκρατία διευρύνουν την απόσταση από τον στόχο της Τουρκίας να ενταχθεί στην ΕΕ», δήλωσε η επίτροπος.
Η τοποθέτησή της αποτυπώνει τη θέση των Βρυξελλών ότι η ευρωπαϊκή προοπτική δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την κατάσταση των δημοκρατικών θεσμών και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Παράλληλα, καθιστά σαφές ότι οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας εξακολουθούν να επηρεάζουν το περιθώριο πολιτικής προσέγγισης με την Ένωση.
Στις 28 Οκτωβρίου η έκθεση της Κομισιόν
Το επόμενο σημαντικό ορόσημο για την αποτίμηση της κατάστασης αναμένεται στις 28 Οκτωβρίου, ημερομηνία κατά την οποία πρόκειται να δημοσιευθεί η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διεύρυνση. Το κείμενο αναμένεται να αποτυπώσει τις ανησυχίες των Βρυξελλών για την πορεία της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων των ζητημάτων που αφορούν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και τη λειτουργία της τοπικής δημοκρατίας.
Η Μάρτα Κος ξεκαθάρισε ότι οι επιφυλάξεις της Επιτροπής θα καταγραφούν στην έκθεση, χωρίς να παρακαμφθούν τα συγκεκριμένα ζητήματα. Η επισήμανση αυτή υποδηλώνει ότι η αξιολόγηση της Τουρκίας θα εξακολουθήσει να στηρίζεται και στην εξέταση της κατάστασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, σε μια περίοδο κατά την οποία η ενταξιακή διαδικασία παραμένει ουσιαστικά παγωμένη.
Μέχρι στιγμής, η τουρκική κυβέρνηση δεν είχε αντιδράσει επισήμως στις δηλώσεις της επιτρόπου. Η απουσία επίσημης τοποθέτησης δεν μεταβάλλει, ωστόσο, το γεγονός ότι τα ζητήματα των δημοκρατικών εγγυήσεων και του κράτους δικαίου εξακολουθούν να αποτελούν κεντρικά σημεία προβληματισμού για την ευρωπαϊκή πλευρά.
Η επικείμενη έκθεση αναμένεται, συνεπώς, να λειτουργήσει ως ακόμη μία αποτύπωση της απόστασης ανάμεσα στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις και στην κατάσταση που καταγράφεται στην Τουρκία. Το ερώτημα δεν αφορά μόνο την πορεία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, αλλά και το κατά πόσο μπορεί να διαμορφωθεί ένα σταθερότερο πλαίσιο πολιτικής εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών.
Τουρκία: To απολυταρχικό καθεστώς Ερντογάν και η πρωτοφανής καταστολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διευρύνουν το χάσμα με την Ευρωπαϊκή Ένωση – Το νέο μήνυμα των Βρυξελλών
Η γεωπολιτική ανάγκη για συνεργασία με την Άγκυρα
Παρά τις σοβαρές διαφωνίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αναγνωρίζει τη σημασία της Τουρκίας ως εταίρου σε ένα σύνθετο και διαρκώς μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον. Οι σχέσεις των δύο πλευρών δεν καθορίζονται αποκλειστικά από την ενταξιακή διαδικασία, καθώς επηρεάζονται και από τις ευρύτερες εξελίξεις στην ευρωπαϊκή γειτονιά, τις περιφερειακές συγκρούσεις και τις προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Μάρτα Κος σημείωσε ότι οι νέες συνθήκες στην Ευρώπη καθιστούν ακόμη πιο αναγκαία τη διατήρηση μιας σχέσης συνεργασίας με την Άγκυρα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις συγκρούσεις στην ευρύτερη περιοχή και στην επέκταση των επιπτώσεων του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας προς τη Μαύρη Θάλασσα, υπογραμμίζοντας εμμέσως τη γεωστρατηγική βαρύτητα της Τουρκίας.
«Η σημασία της Τουρκίας σήμερα είναι σημαντικά μεγαλύτερη απ’ ό,τι ήταν πριν από τέσσερα ή πέντε χρόνια», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η δήλωση αυτή αναδεικνύει τη διπλή διάσταση της ευρωπαϊκής πολιτικής απέναντι στην Τουρκία. Από τη μία πλευρά, οι Βρυξέλλες επιμένουν στην ανάγκη σεβασμού των δημοκρατικών κανόνων και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Από την άλλη, αναγνωρίζουν ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις καθιστούν τη συνεργασία με την Άγκυρα σημαντική για μια σειρά ζητημάτων που υπερβαίνουν τα στενά όρια της ενταξιακής διαπραγμάτευσης.
Η προσπάθεια διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας δεν συνεπάγεται, επομένως, την υποχώρηση των ευρωπαϊκών επιφυλάξεων. Αντίθετα, αποτυπώνει την επιδίωξη να συνυπάρξουν η πολιτική συνεργασία και η διατήρηση των απαιτήσεων της ΕΕ ως προς τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και την προστασία των ελευθεριών.
Τελωνειακή ένωση, SAFE και ευρωπαϊκά προγράμματα
Πέρα από το πολιτικό και γεωπολιτικό επίπεδο, η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει τους οικονομικούς και θεσμικούς δεσμούς της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, προωθώντας την αναθεώρηση της τελωνειακής ένωσης και τη συμμετοχή της σε ευρωπαϊκά προγράμματα. Η Άγκυρα επιδιώκει να διευρύνει τα περιθώρια συνεργασίας με την ευρωπαϊκή αγορά, αλλά και να εξασφαλίσει μεγαλύτερη συμμετοχή σε πρωτοβουλίες που συνδέονται με την οικονομία, τις επενδύσεις και την ασφάλεια.
Μεταξύ των προγραμμάτων που βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος περιλαμβάνεται το SAFE, το οποίο στηρίζει τις αμυντικές επενδύσεις των κρατών-μελών, καθώς και η πρωτοβουλία SEPA, που διευκολύνει τις ηλεκτρονικές μεταφορές χρημάτων σε ευρώ.
Η επιδίωξη της Τουρκίας να συμμετάσχει σε τέτοιου είδους σχήματα αντανακλά το ενδιαφέρον της για στενότερη διασύνδεση με ευρωπαϊκές δομές και μηχανισμούς, ακόμη και σε μια περίοδο κατά την οποία η ενταξιακή της πορεία δεν παρουσιάζει ουσιαστική πρόοδο.
Παράλληλα, η Άγκυρα έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για τους κανόνες «Made in Europe», οι οποίοι αποσκοπούν στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής. Η συμμετοχή σε πρωτοβουλίες αυτού του χαρακτήρα θα μπορούσε να επηρεάσει τις δυνατότητες οικονομικής συνεργασίας και τη θέση της Τουρκίας σε ένα περιβάλλον όπου η ενίσχυση της παραγωγικής βάσης και η ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων αποκτούν αυξανόμενη σημασία.
Σύμφωνα με τη Μάρτα Κος, βρίσκονται σε εξέλιξη δύο παράλληλες προσπάθειες συνεργασίας με την Τουρκία. Η πρώτη αφορά μια στοχευμένη επικαιροποίηση της τελωνειακής ένωσης, η οποία θα προϋπέθετε την ευθυγράμμιση της τουρκικής νομοθεσίας. Η δεύτερη επικεντρώνεται στις δημόσιες συμβάσεις, ένα πεδίο που συνδέεται με τις επιδιώξεις της Άγκυρας για συμμετοχή στους κανόνες «Made in Europe».
Οι δύο αυτές κατευθύνσεις καταδεικνύουν ότι, παρά τις πολιτικές εντάσεις, υπάρχουν πεδία στα οποία η συνεργασία παραμένει ενεργή και εξετάζονται δυνατότητες περαιτέρω σύγκλισης. Ταυτόχρονα, η προοπτική ενίσχυσης των οικονομικών σχέσεων συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις, καθώς η προσέγγιση της ευρωπαϊκής αγοράς και των θεσμικών μηχανισμών προϋποθέτει ρυθμιστική συμβατότητα και συνεννόηση σε επιμέρους τομείς.
Συνεργασία με όρους και ανοιχτές διαφωνίες
Η ευρωπαϊκή στάση απέναντι στην Τουρκία διαμορφώνεται, έτσι, μέσα από μια σύνθετη ισορροπία: την ανάγκη διατήρησης της συνεργασίας σε οικονομικό, στρατηγικό και γεωπολιτικό επίπεδο και, ταυτόχρονα, την επιμονή στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των δημοκρατικών κανόνων. Οι Βρυξέλλες εξακολουθούν να αναγνωρίζουν τη σημασία της Άγκυρας, χωρίς να παραμερίζουν τις διαφωνίες που αφορούν την ελευθερία του Τύπου, τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.
Για την Τουρκία, η επιδίωξη στενότερων δεσμών με την Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ενεργή σε πολλά επίπεδα, από την τελωνειακή ένωση και τις οικονομικές συναλλαγές έως την αμυντική συνεργασία και τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες. Ωστόσο, η ενίσχυση αυτών των σχέσεων δεν αναιρεί τις πολιτικές και θεσμικές εκκρεμότητες που εξακολουθούν να βαραίνουν την ενταξιακή της προοπτική.
Το μήνυμα της Μάρτα Κος αποτυπώνει ακριβώς αυτή τη διάσταση: η γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας μπορεί να καθιστά τη συνεργασία μαζί της περισσότερο αναγκαία, αλλά οι εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας εξακολουθούν να επηρεάζουν την απόστασή της από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Και όσο οι περιορισμοί στις ελευθερίες και οι ανησυχίες για την προστασία των δικαιωμάτων παραμένουν στο προσκήνιο, η ενταξιακή προοπτική της Άγκυρας θα συνεχίσει να δοκιμάζεται από τη σχέση ανάμεσα στις στρατηγικές ανάγκες και στις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αρχές.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα