14 Αυγούστου 1996: Πέρασαν 30 χρόνια από την ημέρα που οι «Γκρίζοι Λύκοι» δολοφόνησαν εν ψυχρώ τον Σολωμό Σολωμού στη Δερύνεια της Κύπρου

Τρεις ημέρες μετά την άνανδρη δολοφονία του Τάσου Ισαάκ στη νεκρή ζώνη της Δερύνειας, η Κύπρος θα βυθιστεί ξανά στο πένθος.

14 Αυγούστου 1996: Πέρασαν 30 χρόνια από την ημέρα που οι «Γκρίζοι Λύκοι» δολοφόνησαν εν ψυχρώ τον Σολωμό Σολωμού στη Δερύνεια της Κύπρου

Στις 14 Αυγούστου 1996, ο 26χρονος Σολωμός Σολωμού, δεύτερος ξάδελφος του Ισαάκ, θα πέσει νεκρός από πυρά της τουρκικής πλευράς, την ώρα που επιχειρεί να κατεβάσει την τουρκική σημαία από φυλάκιο στη Δερύνεια.

Η ημέρα εκείνη είχε αρχίσει μέσα σε κλίμα βαριάς συγκίνησης. Στις 14 Αυγούστου τελέστηκε η κηδεία του Τάσου Ισαάκ, ο οποίος τρεις ημέρες νωρίτερα είχε ξυλοκοπηθεί μέχρι θανάτου από Τουρκοκύπριους στη νεκρή ζώνη, κοντά στη Δερύνεια, κατά τη διάρκεια αντικατοχικής διαδήλωσης Κυπρίων μοτοσυκλετιστών.

Μετά την κηδεία, αρκετοί από τους παριστάμενους, αψηφώντας την ένταση και τον φόβο, σχημάτισαν νέα διαδήλωση και κατευθύνθηκαν και πάλι προς τη νεκρή ζώνη. Σκοπός τους ήταν να αποτίσουν φόρο τιμής στον Ισαάκ, αφήνοντας στεφάνια και λουλούδια στο σημείο όπου είχε δολοφονηθεί. Ανάμεσά τους βρισκόταν και ο 26χρονος Σολωμός Σολωμού, πρόσφυγας από την Αμμόχωστο, ο οποίος ζούσε στο Παραλίμνι.

Λίγο μετά τις 2 το μεσημέρι, ο Σολωμού απομακρύνθηκε από το πλήθος και κινήθηκε προς ένα τουρκικό φυλάκιο που βρισκόταν σε μικρή απόσταση. Με ένα τσιγάρο στο στόμα και αδιαφορώντας για τις προειδοποιήσεις των Τούρκων στρατιωτών, άρχισε να ανεβαίνει στον ιστό της σημαίας. Στόχος του ήταν να κατεβάσει την τουρκική σημαία.

Οι στιγμές που ακολούθησαν έμελλε να μείνουν ανεξίτηλες στη μνήμη της Κύπρου. Από την πλευρά των κατεχομένων ακούστηκαν τρεις πυροβολισμοί και ο νεαρός άνδρας σωριάστηκε νεκρός. Οι σφαίρες τον είχαν πλήξει στο στόμα, στον λαιμό και στο στομάχι, τραύματα που αποδείχθηκαν μοιραία.

Το σκηνικό δεν σταμάτησε εκεί. Ακολούθησαν και άλλοι πυροβολισμοί, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν ελαφρά έντεκα άνθρωποι, ανάμεσά τους και δύο Κυανόκρανοι. Η εικόνα του Σολωμού, ανεβασμένου στον ιστό με το τσιγάρο στο στόμα, λίγο πριν πέσει νεκρός, αποτυπώθηκε σε φωτογραφίες και τηλεοπτικά πλάνα και έμελλε να γίνει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στιγμιότυπα της κυπριακής τραγωδίας.

Η κηδεία του Σολωμού Σολωμού πραγματοποιήθηκε στις 16 Αυγούστου 1996 στο Παραλίμνι. Πλήθος κόσμου συνόδευσε τον 26χρονο στην τελευταία του κατοικία, καταδικάζοντας τη νέα αιματοχυσία, μόλις τρεις ημέρες μετά τη δολοφονία του Τάσου Ισαάκ. Δύο νέοι άνθρωποι είχαν χάσει τη ζωή τους μέσα σε λίγες ημέρες, σε γεγονότα που συγκλόνισαν την Κύπρο και προκάλεσαν διεθνή κατακραυγή.

Στις 17 Αυγούστου επισκέφθηκε την Κύπρο ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας, Κώστας Σημίτης, ο οποίος χαρακτήρισε κοινούς εγκληματίες τους δολοφόνους του Σολωμού. Την ίδια περίοδο, στα κατεχόμενα βρισκόταν η Τουρκάλα πρωθυπουργός Τανσού Τσιλέρ. Μιλώντας ενώπιον πλήθους Τουρκοκυπρίων, δικαιολόγησε πλήρως την πράξη, λέγοντας ότι οι Τούρκοι θα κόψουν τα χέρια οποιουδήποτε προσβάλλει το εθνικό σύμβολο.

Η δήλωση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ο εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, Νίκολας Μπερνς, έδωσε μια χαρακτηριστική απάντηση, υπογραμμίζοντας ότι «η ανθρώπινη ζωή είναι σπουδαιότερη από ένα κομμάτι ύφασμα».

14 Αυγούστου 1996: Πέρασαν 30 χρόνια από την ημέρα που οι «Γκρίζοι Λύκοι» δολοφόνησαν εν ψυχρώ τον Σολωμό Σολωμού στη Δερύνεια της Κύπρου

Η Κυπριακή Αστυνομία, αξιοποιώντας το πλούσιο οπτικό υλικό που είχε καταγραφεί εκείνες τις δραματικές στιγμές, τόσο από τηλεοπτικές κάμερες όσο και από φωτογράφους, κατάφερε να αναγνωρίσει τους ανθρώπους που θεωρήθηκαν υπεύθυνοι για τη δολοφονία. Σε βάρος τους εκδόθηκαν διεθνή εντάλματα σύλληψης.

Πρόκειται για τους:

• Κενάν Ακίν, υπουργό Γεωργίας του ψευδοκράτους.
• Ερντάλ Χατζιαλί Εμανέτ, επικεφαλής των ειδικών δυνάμεων στα κατεχόμενα.
• Ατίλα Σαβ, επικεφαλής της αστυνομίας των Κατεχομένων.
• Χασάν Κουνταξί, υποστράτηγο των κατοχικών δυνάμεων.
• Μεχμέτ Καρλί, ταξίαρχο των κατοχικών δυνάμεων.

Η υπόθεση θα παρέμενε για χρόνια ανοιχτή και θα επανερχόταν κατά διαστήματα στην επικαιρότητα. Τον Οκτώβριο του 2004, ο Κενάν Ακίν παραδέχθηκε ότι ήταν εκείνος που πυροβόλησε και σκότωσε τον Σολωμού. Επιχείρησε, ωστόσο, να δικαιολογήσει την πράξη του υποστηρίζοντας ότι είχε λάβει σχετική εντολή από τον Χαλίλ Σαντραζάμ, τότε διοικητή των κατοχικών δυνάμεων στην Κύπρο.

Ο Σαντραζάμ διέψευσε τους ισχυρισμούς του Ακίν. Λίγο αργότερα, ο τελευταίος συνελήφθη από τις τουρκικές αρχές για υπόθεση λαθρεμπορίου, όμως αφέθηκε ελεύθερος με άνωθεν εντολή, γεγονός που προσέθεσε ακόμη ένα επεισόδιο σε μια υπόθεση που ουδέποτε έπαψε να προκαλεί ερωτήματα και αντιδράσεις.

Χρόνια αργότερα, η υπόθεση έφτασε ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Στις 24 Ιουνίου 2008, το ΕΔΑΔ έκρινε την Τουρκία υπεύθυνη για τη δολοφονία του Σολωμού Σολωμού, βάσει του άρθρου 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών. Παράλληλα, επιδίκασε χρηματική αποζημίωση στην οικογένειά του.

Η μορφή του Σολωμού, όπως και εκείνη του Τάσου Ισαάκ, πέρασε με τον χρόνο από την ιστορική μνήμη στη συλλογική συνείδηση. Η αυτοθυσία του ενέπνευσε Έλληνες καλλιτέχνες και τραγουδοποιούς, που προσπάθησαν μέσα από τη μουσική να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη του.

Ο Διονύσης Σαββόπουλος τού αφιέρωσε ένα παλαιότερο τραγούδι του, την «Ωδή στον Γεώργιο Καραϊσκάκη». Ο στιχουργός Άλκης Αλκαίος έγραψε το «Πάντα Γελαστοί», το οποίο μελοποίησε ο Θάνος Μικρούτσικος και πρωτοτραγούδησε ο Δημήτρης Μητροπάνος. Ο Στέλιος Ρόκος έγραψε τη μουσική για το τραγούδι «Για τον Σολωμό Σολωμού», σε στίχους του Νίκου Γρίτση, ενώ ο Νότης Σφακιανάκης ερμήνευσε το «Ήταν Τρελλός», σε στίχους του Χρήστου Κρετσόβαλη και μουσική του Βασίλη Δήμα.

Τριάντα χρόνια μετά, η εικόνα εκείνης της ημέρας παραμένει βαθιά χαραγμένη στη μνήμη. Ένας 26χρονος πρόσφυγας από την Αμμόχωστο, με ένα τσιγάρο στο στόμα, σκαρφαλώνει στον ιστό μιας σημαίας και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα η ζωή του κόβεται από τις σφαίρες. Η σκηνή καταγράφηκε από τους φακούς των φωτογράφων και τις τηλεοπτικές κάμερες, όμως πέρα από τις εικόνες έμεινε κυρίως ως ένα σύμβολο μιας ανοιχτής πληγής.

Ο Σολωμός Σολωμού έγινε έτσι ένα από τα πρόσωπα που συνδέθηκαν με την τραγική ιστορία της διχοτομημένης Κύπρου. Η μνήμη του, όπως και η μνήμη του Τάσου Ισαάκ, εξακολουθεί να επιστρέφει κάθε χρόνο στις 14 Αυγούστου, θυμίζοντας εκείνες τις ημέρες του 1996, όταν η νεκρή ζώνη της Δερύνειας μετατράπηκε για ακόμη μία φορά σε σκηνή θανάτου και η κυπριακή ιστορία γράφτηκε με αίμα.