17 Νοεμβρίου: Η αιματηρή καταστολή της εξέγερσης του Πολυτεχνείου – Η Νύχτα που το τανκ έριξε την πύλη

Η 17η Νοεμβρίου 1973 αποτελεί κομβικό σημείο στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Είναι η μέρα που η φοιτητική εξέγερση του Πολυτεχνείου πνίγηκε βίαια στο αίμα από τα τανκς του στρατιωτικού καθεστώτος, πληρώνοντας όμως την αρχή του τέλους για τη δικτατορία των Συνταγματαρχών.

Το γεγονός αυτό αποτέλεσε την κορυφαία πράξη αντίστασης απέναντι σε ένα καθεστώς που, υπό τον Γεώργιο Παπαδόπουλο και τον πρωθυπουργό Σπύρο Μαρκεζίνη, προσπαθούσε να επιβιώσει μέσω ενός αποτυχημένου «πειράματος φιλελευθεροποίησης».

Η Φωνή της Εξέγερσης

Οι φοιτητικές αντιδράσεις είχαν ξεκινήσει ήδη μήνες νωρίτερα (με καταλήψεις στη Νομική Σχολή), με κύρια αιτήματα την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, τις ελεύθερες εκλογές και τον σεβασμό των πανεπιστημιακών ελευθεριών.

Τον Νοέμβριο του 1973, η αποχή των φοιτητών στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο μετατράπηκε σε μαζική κατάληψη. Από το κτίριο λειτούργησε ο ελεύθερος ραδιοφωνικός σταθμός, η φωνή της εξέγερσης, που μετέδιδε το ιστορικό μήνυμα: «Εδώ Πολυτεχνείο!».

Η Αιματηρή Επέμβαση

Μέχρι τις 16 Νοεμβρίου, η κινητοποίηση είχε λάβει παλλαϊκές διαστάσεις, με εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να συνωστίζονται στους γύρω δρόμους, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στη Χούντα.

Τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου, το καθεστώς αποφάσισε να επέμβει βίαια. Γύρω στις 3:00 π.μ., ένα άρμα μάχης που βρισκόταν στην οδό Πατησίων γκρέμισε την κεντρική πύλη του Πολυτεχνείου.

Την ώρα της εισβολής, από τον ραδιοφωνικό σταθμό ακουγόταν ο Εθνικός Ύμνος και δραματικές εκκλήσεις προς τους στρατιώτες.

Ακολούθησε εισβολή ανδρών των ΛΟΚ και της αστυνομίας, με σκηνές τρόμου, ξυλοδαρμούς και μαζικές συλλήψεις. Ελεύθεροι σκοπευτές πυροβολούσαν από τα γύρω κτίρια. Αν και οι επίσημες ανακοινώσεις έκαναν λόγο για 34 νεκρούς, οι μαρτυρίες υποδεικνύουν ότι ο αριθμός των θυμάτων ήταν πολύ μεγαλύτερος.

Προθάλαμος της Πτώσης

Η αιματηρή καταστολή σηματοδότησε την ακύρωση του «πειράματος φιλελευθεροποίησης» του Παπαδόπουλου, ο οποίος επανέφερε τον στρατιωτικό νόμο. Ωστόσο, λίγες ημέρες αργότερα, ο Παπαδόπουλος ανατράπηκε από το πραξικόπημα του Δημήτρη Ιωαννίδη.

Η τελική πτώση της Χούντας επήλθε τον Ιούλιο του 1974, με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου παραμένει μέχρι σήμερα ένα διαχρονικό σύμβολο ελευθερίας, δημοκρατίας και αγώνα κατά του αυταρχισμού, τιμώμενη κάθε χρόνο ως ημέρα μνήμης και αντίστασης.