24 Ιουλίου: Σαν σήμερα το 1974 η πτώση της Χούντας – Πως ξεκίνησε η αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα;

Η 24η Ιουλίου 1974 καταγράφεται ως η ημέρα αποκατάστασης της Δημοκρατίας στην Ελλάδα. Στις 4:15 τα ξημερώματα, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ορκίστηκε πρωθυπουργός και ανέλαβε την ευθύνη να οδηγήσει τη χώρα από τη δικτατορία στην κοινοβουλευτική ομαλότητα, στην αφετηρία της περιόδου που έμεινε στην ιστορία ως Μεταπολίτευση.

Η κατάρρευση του καθεστώτος είχε επέλθει την προηγούμενη ημέρα, υπό το βάρος της εθνικής κρίσης στην Κύπρο. Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου εναντίον του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, το οποίο οργανώθηκε από τη χούντα των Αθηνών, άνοιξε τον δρόμο για την τουρκική εισβολή της 20ής Ιουλίου. Η αποδιοργανωμένη επιστράτευση και ο κίνδυνος γενικευμένου πολέμου με την Τουρκία αποκάλυψαν το πολιτικό και στρατιωτικό αδιέξοδο του καθεστώτος.

Στις 23 Ιουλίου, η στρατιωτική ηγεσία κάλεσε πολιτικούς της προδικτατορικής περιόδου σε σύσκεψη, προκειμένου να παραδώσει τη διακυβέρνηση της χώρας. Έπειτα από διαβουλεύσεις, αποφασίστηκε να κληθεί ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος ζούσε στο Παρίσι από το 1963.

Ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας, Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εσταίν, διέθεσε το προεδρικό αεροσκάφος για την επιστροφή του. Στις 2:06 τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου, το αεροπλάνο προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Χιλιάδες πολίτες είχαν συγκεντρωθεί για να υποδεχθούν τον Καραμανλή, εκφράζοντας την προσδοκία ότι η επταετής περίοδος καταστολής και ανελευθερίας είχε φτάσει στο τέλος της.

Λίγες ώρες αργότερα, ο Καραμανλής ορκίστηκε πρωθυπουργός από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Σεραφείμ, παρουσία του στρατηγού Φαίδωνα Γκιζίκη. Αργότερα συγκροτήθηκε η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, στην οποία συμμετείχαν πολιτικοί από διαφορετικούς χώρους, με βασικούς στόχους την αποκατάσταση των δημοκρατικών θεσμών, τον πολιτικό έλεγχο των Ενόπλων Δυνάμεων και τη διαχείριση της κρίσης στην Κύπρο.

Το πρώτο υπουργικό συμβούλιο αποφάσισε την κατάργηση του στρατοπέδου εξορίας της Γυάρου, την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων και την επιστροφή της ελληνικής ιθαγένειας σε όσους την είχαν στερηθεί από το δικτατορικό καθεστώς. Τους επόμενους μήνες νομιμοποιήθηκαν τα πολιτικά κόμματα, περιλαμβανομένου του ΚΚΕ, και άρχισε η θεσμική αποδόμηση του μηχανισμού της δικτατορίας.

Στις 17 Νοεμβρίου 1974 πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες ελεύθερες βουλευτικές εκλογές μετά τη Χούντα. Στις 8 Δεκεμβρίου, το δημοψήφισμα για το πολιτειακό οδήγησε στην οριστική κατάργηση της μοναρχίας, ενώ το Σύνταγμα του 1975 θεμελίωσε την Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία.