27 Ιανουαρίου: Σαν σήμερα ξεσπά η κρίση των Ιμίων – Όταν οι δύο Τούρκοι δημοσιογράφοι υπέστειλαν την ελληνική σημαία και το «ευχαριστώ» του Σημίτη

Η κρίση των Ιμίων υπήρξε ένα από τα πιο δραματικά επεισόδια στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, φέρνοντας Αθήνα και Άγκυρα στα πρόθυρα πολεμικής σύρραξης. Ήταν σαν σήμερα το 1996 όταν δύο δημοσιογράφοι της τουρκικής εφημερίδας «Χουριέτ» προσέγγισαν τη μία βραχονησίδα και υπέστειλαν την ελληνική σημαία, υψώνοντας την τουρκική.

Η κρίση είχε ξεκινήσει λίγες μέρες νωρίτερα, όταν ανήμερα των Χριστουγέννων του 1995, το τουρκικό φορτηγό πλοίο «Φιγκέν Ακάτ» προσάραξε κοντά στις βραχονησίδες Ίμια (ή Καρντάκ, όπως είναι γνωστές στην Τουρκία). Η ελληνική πλευρά έσπευσε να παρέμβει, δηλώνοντας ότι το περιστατικό συνέβη εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, ενώ η Τουρκία ισχυρίστηκε ότι το σημείο ανήκε στη δική της δικαιοδοσία.

Το γεγονός πυροδότησε μια σειρά ανταλλαγών διπλωματικών διακοινώσεων, που σταδιακά οδήγησαν στην ένταση. Η ελληνική σημαία υψώθηκε από τον δήμαρχο Καλύμνου στις 25 Ιανουαρίου 1996, γεγονός που κινητοποίησε την τουρκική κοινή γνώμη και τα ΜΜΕ. Στις 27 Ιανουαρίου, δύο δημοσιογράφοι της τουρκικής εφημερίδας «Χουριέτ» προσέγγισαν τη μία βραχονησίδα και υπέστειλαν την ελληνική σημαία, υψώνοντας την τουρκική. Το γεγονός καταγράφηκε σε βίντεο και μεταδόθηκε εκτενώς στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, προκαλώντας εθνικιστική έξαρση.

Η ένταση κορυφώθηκε τη νύχτα της 30ης προς 31η Ιανουαρίου 1996, όταν ειδικές δυνάμεις της Τουρκίας αποβιβάστηκαν στη Δυτική Ίμια, ενώ αντίστοιχα Έλληνες βατραχάνθρωποι βρίσκονταν στην Ανατολική Ίμια. Στις 4:50 π.μ., ένα ελληνικό στρατιωτικό ελικόπτερο κατέπεσε υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, με αποτέλεσμα τον θάνατο τριών αξιωματικών: του Χριστόδουλου Καραθανάση, του Παναγιώτη Βλαχάκου και του Έκτορα Γιαλοψού. Η πτώση του ελικοπτέρου υπήρξε το πιο τραγικό συμβάν της κρίσης.

Με την παρέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην απόσυρση στρατιωτικών δυνάμεων και σημαιών, με το περίφημο δόγμα «No ships, no troops, no flags» να αποφορτίζει την κατάσταση. Ωστόσο, η συμφωνία αυτή δεν έλυσε τις διαφορές, αλλά δημιούργησε τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο.

Η κρίση των Ιμίων άφησε βαριά πολιτική και διπλωματική κληρονομιά. Στην Ελλάδα, ενίσχυσε το αίσθημα εθνικής απειλής και έφερε στην επιφάνεια τα προβλήματα συντονισμού στην αντιμετώπιση κρίσεων. Η φράση του τότε πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, «Θέλω να ευχαριστήσω την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών», πυροδότησε έντονες αντιδράσεις, καθώς θεωρήθηκε ένδειξη υποτέλειας.

Αντίστοιχα, η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε την κρίση για να θέσει ζήτημα κυριαρχίας σε διάφορες νησίδες του Αιγαίου, ενισχύοντας τη στρατηγική της για τις «γκρίζες ζώνες». Η ένταση που προκάλεσε το επεισόδιο ενίσχυσε επίσης την εξάρτηση των δύο χωρών από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως εγγυήτρια δύναμη στα ελληνοτουρκικά.

Η κρίση των Ιμίων παραμένει σημείο αναφοράς για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ενώ οι συνέπειες της είναι ακόμη αισθητές.