8 Σεπτεμβρίου: Σαν σήμερα το 2022 ο θάνατος της Βασίλισσας Ελισάβετ – Η μακροβιότερη βασιλεία στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου και το τέλος μιας ολόκληρης εποχής

Σαν σήμερα, στις 8 Σεπτεμβρίου 2022, η βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ πεθαίνει σε ηλικία 96 ετών στο κάστρο Μπαλμόραλ της Σκωτίας, βάζοντας τέλος στη μακροβιότερη βασιλεία στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου: 70 χρόνια και 214 ημέρες.

Η ανακοίνωση του Μπάκιγχαμ ήταν λιτή: «Η βασίλισσα πέθανε ειρηνικά στο Μπαλμόραλ σήμερα το απόγευμα». Με τον θάνατό της, ο πρωτότοκος γιος της Κάρολος έγινε αμέσως βασιλιάς, ως Κάρολος Γ΄.

Μόλις δύο ημέρες νωρίτερα, η Ελισάβετ είχε υποδεχθεί στο Μπαλμόραλ τη Λιζ Τρας και της είχε αναθέσει τον σχηματισμό κυβέρνησης. Ήταν μία από τις τελευταίες εικόνες της: εύθραυστη, με μπαστούνι, αλλά ακόμη να ασκεί ένα από τα βασικά συνταγματικά καθήκοντα του μονάρχη. Η Τρας ήταν η 15η πρωθυπουργός της βασιλείας της. Ο πρώτος ήταν ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, το 1952.

Η γυναίκα που δεν ήταν γραφτό να γίνει βασίλισσα

Όταν γεννήθηκε, στις 21 Απριλίου 1926, η Ελισάβετ δεν προοριζόταν για τον θρόνο. Η πορεία της άλλαξε το 1936, όταν ο θείος της, Εδουάρδος Η΄, παραιτήθηκε για να παντρευτεί τη Γουόλις Σίμπσον. Ο πατέρας της έγινε βασιλιάς ως Γεώργιος ΣΤ΄ και η δεκάχρονη Ελισάβετ βρέθηκε πρώτη στη σειρά διαδοχής.

Στις 6 Φεβρουαρίου 1952, ενώ βρισκόταν σε περιοδεία στην Κένυα, πληροφορήθηκε τον θάνατο του πατέρα της. Ήταν μόλις 25 ετών. Η στέψη της πραγματοποιήθηκε στο Αβαείο του Ουέστμινστερ στις 2 Ιουνίου 1953 και μεταδόθηκε τηλεοπτικά, σε μια εποχή κατά την οποία η ίδια η μοναρχία επιχειρούσε να προσαρμοστεί στη νέα μαζική εποχή των μέσων ενημέρωσης.

Επτά δεκαετίες αλλαγών

Στα 70 χρόνια που ακολούθησαν, η Ελισάβετ είδε τη Βρετανική Αυτοκρατορία να υποχωρεί και την Κοινοπολιτεία να αποκτά νέα μορφή, τον Ψυχρό Πόλεμο να τελειώνει, τη Βρετανία να εντάσσεται στην ευρωπαϊκή κοινότητα και δεκαετίες αργότερα να αποχωρεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και την πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας να αλλάζει σχεδόν ολοκληρωτικά.

Ο ρόλος της ήταν συνταγματικός και πολιτικά ουδέτερος. Συναντούσε, όμως, τακτικά τους πρωθυπουργούς της και, σύμφωνα με τη διατύπωση του Παλατιού, είχε το δικαίωμα να «ενθαρρύνει και να προειδοποιεί». Αυτή η συνέχεια θεωρήθηκε από τους υποστηρικτές της μοναρχίας ένα από τα βασικά στοιχεία της ισχύος της Ελισάβετ ως θεσμικού προσώπου.

Η βασιλεία της δεν έμεινε χωρίς κρίσεις. Το 1992, με διαλυμένους βασιλικούς γάμους και τη μεγάλη πυρκαγιά στο Ουίνδσορ, η ίδια χρησιμοποίησε τη φράση «annus horribilis». Μεγάλη δοκιμασία για τη μοναρχία αποτέλεσε και ο θάνατος της πριγκίπισσας Νταϊάνα το 1997, ενώ τις τελευταίες δεκαετίες η βασιλική οικογένεια βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο εξαιτίας οικογενειακών σκανδάλων και της δημόσιας συζήτησης γύρω από το αποικιακό παρελθόν της Βρετανίας.

Το τέλος μιας εποχής

Το 2021 η Ελισάβετ έχασε τον σύζυγό της, πρίγκιπα Φίλιππο, έπειτα από 73 χρόνια γάμου. Έναν χρόνο αργότερα πρόλαβε να γιορτάσει το Πλατινένιο Ιωβηλαίο, συμπληρώνοντας 70 χρόνια στον θρόνο.

Ο θάνατός της στις 8 Σεπτεμβρίου 2022 δεν σήμανε απλώς μια αλλαγή προσώπου στον βρετανικό θρόνο. Για εκατομμύρια Βρετανούς, ήταν το τέλος μιας παρουσίας που είχε συνοδεύσει ολόκληρη τη μεταπολεμική εποχή. Όπως είπε τότε ο Κάρολος στο πρώτο μήνυμά του ως βασιλιάς, ο θάνατός της ήταν «μια στιγμή της μεγαλύτερης θλίψης» για την οικογένειά του.

Η κρατική κηδεία της πραγματοποιήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2022 στο Αβαείο του Ουέστμινστερ, κλείνοντας συμβολικά ένα κεφάλαιο που είχε αρχίσει εκεί, με τη στέψη της, σχεδόν επτά δεκαετίες νωρίτερα.