Μια αινιγματική δήλωση με πολιτική και διπλωματική βαρύτητα, αλλά χωρίς καμία διευκρίνηση, έκανε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, όταν κλήθηκε να τοποθετηθεί για το ζήτημα του υποθαλάσσιου καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου.
Ελληνοτουρκικά: Τι κρύβεται πίσω από την δήλωση του Τούρκου ΥΠΕΞ ότι «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά» με το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου- Μήπως οι Τούρκοι πήραν τελικά αυτό που ήθελαν;- Έρχεται η de facto νομιμοποίηση της τουρκολιβυκής ΑΟΖ;
«Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά», ήταν η λακωνική απάντησή του, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα για το τι πραγματικά έχει συμφωνηθεί και ποια δεδομένα έχουν διαμορφωθεί στο παρασκήνιο.
Την ίδια στιγμή, τουρκικές διπλωματικές πηγές εμφανίζονται να διαβεβαιώνουν ότι η ένταση που προκλήθηκε με τις NAVTEX για το υποθαλάσσιο καλώδιο έχει πλέον εκτονωθεί και το ζήτημα θεωρείται λήξαν.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, έσπευσε να απαντήσει μέσω διπλωματικών πηγών, οι οποίες υπογράμμισαν: «Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά. Η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα, έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
Ωστόσο, πίσω από τις καθησυχαστικές διατυπώσεις και τις διπλωματικές τοποθετήσεις, αναδύεται ένα πολύ σοβαρότερο ζήτημα: οι χειρισμοί της ελληνικής πλευράς γύρω από τις NAVTEX, οι διαφορετικές διατυπώσεις που χρησιμοποιήθηκαν για δύο καλώδια στην ίδια ουσιαστικά θαλάσσια περιοχή και οι δυνητικές συνέπειες αυτών των επιλογών για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Δύο NAVTEX, δύο διαφορετικές διατυπώσεις και ένα επικίνδυνο μήνυμα προς την Άγκυρα
Χθες, ο σταθμός της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού στο Ηράκλειο εξέδωσε, με χρονική απόσταση περίπου έξιμισι ωρών, δύο διαφορετικές NAVTEX. Πρόκειται για τις αναγγελίες 1404/26 και 1411/26, οι οποίες αφορούν δύο ξεχωριστά έργα υποθαλάσσιων καλωδίων με προορισμό την Κύπρο.
Η πρώτη, με αριθμό 1404/26, αφορά τις έρευνες του πλοίου «KOBI RUEGO» για την εγκατάσταση καλωδίου οπτικών ινών και τηλεπικοινωνιών μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.
Η δεύτερη, με αριθμό 1411/26, αφορά την πολυαναμενόμενη NAVTEX για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου «ABEILLE MARENGO», στο πλαίσιο της πόντισης του ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνδέει την Κρήτη και την Κάσο με την Κύπρο.
Εκεί, όμως, αρχίζει το πρόβλημα. Οι δύο ελληνικές NAVTEX, που εκδόθηκαν με διαφορά λίγων μόλις ωρών από τον ίδιο υδρογραφικό σταθμό, παρουσιάζουν μια εντυπωσιακή και εξαιρετικά κρίσιμη διαφοροποίηση στη διατύπωσή τους. Μια διαφοροποίηση που εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και τη διπλωματική στρατηγική της Αθήνας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Συγκεκριμένα, στην ελληνική NAVTEX για το ηλεκτρικό καλώδιο προς την Κύπρο γίνεται απλή αναφορά στις θαλάσσιες περιοχές όπου θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες: ανατολικά και νοτιοανατολικά της Κρήτης, καθώς και στην Ανατολική Μεσόγειο (EAST CRETAN SEA, SOUTHEAST CRETAN SEA, EAST MEDITERRANEAN SEA).
Παράλληλα, οι συντεταγμένες καλύπτουν τη θαλάσσια ζώνη από τον 25ο Μεσημβρινό, στην περιοχή Ηρακλείου – Κάσου, έως και ανατολικά του 30ού Μεσημβρινού. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι πουθενά δεν αναφέρεται ρητά πως η συγκεκριμένη περιοχή αποτελεί ελληνική ΑΟΖ ή περιοχή άσκησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική στην άλλη NAVTEX, εκείνη που αφορά το καλώδιο οπτικών ινών Ελλάδας – Κύπρου και είχε εκδοθεί λίγες ώρες νωρίτερα. Σε αυτήν, η ελληνική πλευρά προσδιορίζει με σαφήνεια ότι το πλοίο θα κινηθεί εντός περιοχής που εμπίπτει στην ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την ελληνική υφαλοκρηπίδα, σε συντεταγμένες που εκτείνονται από τον 25ο έως και τον 30ό Μεσημβρινό.
Η αντίθεση είναι προφανής: για δύο καλώδια που αφορούν την ίδια ευρύτερη θαλάσσια περιοχή, η Ελλάδα χρησιμοποιεί δύο διαφορετικές διατυπώσεις. Στη μία περίπτωση κατοχυρώνει ρητά την ελληνική δικαιοδοσία, ενώ στην άλλη αποφεύγει ακόμη και να προσδιορίσει το καθεστώς της περιοχής.
Το μήνυμα προς την Τουρκία και η σκιά της τουρκολιβυκής ΑΟΖ
Η συγκεκριμένη διαφοροποίηση δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Δημιουργεί την εικόνα μιας ελληνικής πολιτικής που, αντί να εκπέμπει ενιαίο και αδιαπραγμάτευτο μήνυμα για τα δικαιώματα της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο, αφήνει περιθώρια για διαφορετικές ερμηνείες και αξιοποίηση των διατυπώσεων από την Άγκυρα.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, για την ίδια επίμαχη θαλάσσια περιοχή Κρήτης – Κάσου – Κύπρου, εμφανίζεται να ακολουθεί δύο εντελώς διαφορετικές προσεγγίσεις.
Στην περίπτωση του ηλεκτρικού καλωδίου, η περιοχή παρουσιάζεται χωρίς ρητή αναφορά σε ελληνική ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδα, αφήνοντας ένα διπλωματικό και νομικό περιθώριο το οποίο η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει, προβάλλοντας τις διεκδικήσεις της βάσει του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Αντίθετα, στην περίπτωση του καλωδίου οπτικών ινών, η ελληνική δικαιοδοσία διατυπώνεται ξεκάθαρα, με ρητή αναφορά στην ελληνική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.
Με άλλα λόγια, η Αθήνα εμφανίζεται να αντιμετωπίζει διαφορετικά την ίδια ευρύτερη θαλάσσια ζώνη, ανάλογα με το έργο που πρόκειται να υλοποιηθεί. Και αυτή ακριβώς η αντίφαση είναι που προκαλεί τις μεγαλύτερες ανησυχίες.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν, μέσω αυτής της πρακτικής, δημιουργούνται τετελεσμένα που μπορούν να αξιοποιηθούν από την Τουρκία για την ενίσχυση των ισχυρισμών της περί τουρκολιβυκής ΑΟΖ και, κατ’ επέκταση, για την αμφισβήτηση της ελληνικής παρουσίας και των ελληνικών δικαιωμάτων σε μεγάλο τμήμα της Ανατολικής Μεσογείου.
Διότι η Άγκυρα δεν χρειάζεται απαραίτητα μια επίσημη αναγνώριση των διεκδικήσεών της για να επιχειρήσει να τις επιβάλει στην πράξη. Της αρκεί να αξιοποιεί κάθε ασάφεια, κάθε διαφορετική διατύπωση και κάθε ελληνικό χειρισμό που μπορεί να παρουσιάσει ως αποδοχή ή ανοχή των δικών της θέσεων.
Η τουρκική αντίδραση και οι ισχυρισμοί περί υφαλοκρηπίδας
Η Τουρκία, στην απαντητική της NAVTEX, επιμένει ότι τμήμα της συγκεκριμένης θαλάσσιας περιοχής βρίσκεται εντός της δικής της υφαλοκρηπίδας, την οποία, όπως υποστηρίζει, έχει γνωστοποιήσει στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών από το 2020.
Παράλληλα, δηλώνει ότι δεν έχει παράσχει τη συγκατάθεσή της για τη διενέργεια των ελληνικών ερευνών.
Ελληνοτουρκικά: Τι κρύβεται πίσω από την δήλωση του Τούρκου ΥΠΕΞ ότι «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά» με το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου- Μήπως οι Τούρκοι πήραν τελικά αυτό που ήθελαν;- Έρχεται η de facto νομιμοποίηση της τουρκολιβυκής ΑΟΖ;
Πρόκειται για πάγια τουρκική τακτική, με την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τις μονομερείς διεκδικήσεις της σε δήθεν δεδομένο της περιοχής, παρεμβαίνοντας σε δραστηριότητες που εμπίπτουν στην άσκηση δικαιωμάτων άλλων κρατών.
Το κρίσιμο ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο η έκδοση των NAVTEX, αλλά και το μήνυμα που εκπέμπει κάθε πλευρά μέσα από το περιεχόμενό τους. Και σε αυτή την περίπτωση, η διαφοροποίηση των ελληνικών αναγγελιών προσφέρει πεδίο για νέες τουρκικές αμφισβητήσεις.
Το καλώδιο οπτικών ινών σταματά 45 ναυτικά μίλια πριν από την ένωση Ελλάδας – Κύπρου!
Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλούν τα στοιχεία που αφορούν τις NAVTEX που εκδόθηκαν τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Κύπρο για το καλώδιο οπτικών ινών.
Ο σταθμός Ηρακλείου εξέδωσε την ελληνική NAVTEX για τις επιχειρησιακές έρευνες που σχετίζονται με την εγκατάσταση του καλωδίου. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στην αναγγελία, οι έρευνες που επιτρέπεται να πραγματοποιήσει το πλοίο φτάνουν έως ένα σημείο περίπου πέντε ναυτικά μίλια από τον 30ό Μεσημβρινό.
Από την άλλη πλευρά, η Κυπριακή Δημοκρατία εξέδωσε τη δική της NAVTEX, με αριθμό 337/26, για το ίδιο έργο, η οποία καλύπτει θαλάσσια περιοχή που φτάνει περίπου 45 ναυτικά μίλια πριν από τον 30ό Μεσημβρινό.
Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται ένα θαλάσσιο κενό περίπου 45 ναυτικών μιλίων ανάμεσα στις δύο αναγγελίες, το οποίο αφήνει ουσιαστικά χωρίς κάλυψη το κρίσιμο τμήμα που απαιτείται για την πλήρη σύνδεση του καλωδίου.
Με απλά λόγια, το καλώδιο ξεκινά από την περιοχή της Κάσου και φτάνει μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο ανατολικά, εντός της ελληνικής ευθύνης. Εκεί σταματά. Αντίστοιχα, η κυπριακή αναγγελία καλύπτει τη θαλάσσια περιοχή μέχρι ένα σημείο που απέχει περίπου 45 ναυτικά μίλια από τον 30ό Μεσημβρινό.
Ανάμεσα στα δύο σημεία παραμένει ένα κενό 45 ναυτικών μιλίων. Ένα κενό που εγείρει το αυτονόητο ερώτημα: Πώς ακριβώς πρόκειται να ολοκληρωθεί η σύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, όταν οι δύο NAVTEX δεν καλύπτουν συνεχόμενη θαλάσσια διαδρομή;
Με τη σκωπτική διατύπωση που αποτυπώνει το παράδοξο της υπόθεσης, θα έπρεπε άραγε να κληθεί η Τουρκία να αναλάβει την τοποθέτηση της «μούφας», προκειμένου να γεφυρωθεί το κενό των 45 ναυτικών μιλίων που αφήνουν ανάμεσα στις αναγγελίες τους Ελλάδα και Κύπρος;
Και σαν να μην έφτανε αυτό, η Άγκυρα αντιδρά ακόμη και για το τμήμα της θαλάσσιας περιοχής που καλύπτεται από τις συγκεκριμένες αναγγελίες, υποστηρίζοντας ότι της ανήκει και ότι αρμόδιος για την έκδοση NAVTEX είναι ο σταθμός της Αττάλειας.
Το μεγάλο ερώτημα: Τι ακριβώς έχει συμφωνηθεί στο παρασκήνιο;
Η δήλωση του Χακάν Φιντάν ότι «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά» αποκτά πλέον ιδιαίτερη σημασία μέσα σε αυτό το περιβάλλον.
Είναι πράγματι όλα καλά για την Τουρκία; Έχει επιτευχθεί κάποια συνεννόηση που δεν έχει ανακοινωθεί δημοσίως; Ή μήπως η Άγκυρα θεωρεί ότι, μέσα από τους χειρισμούς της Αθήνας και τις διαφορετικές διατυπώσεις των NAVTEX, εξασφάλισε ένα ακόμη διπλωματικό και επιχειρησιακό πλεονέκτημα;
Το βέβαιο είναι ότι οι εξελίξεις απαιτούν σαφείς απαντήσεις. Διότι το διακύβευμα δεν περιορίζεται στην πόντιση ενός υποθαλάσσιου καλωδίου. Αφορά την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων, την ελληνική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και το κατά πόσο η Τουρκία κατορθώνει να επιβάλλει στην πράξη τις αναθεωρητικές της διεκδικήσεις.
Και το σημαντικότερο: εάν η Ελλάδα, μέσα από χειρισμούς που δημιουργούν ασάφειες και αντιφάσεις, κινδυνεύει να προσφέρει στην Άγκυρα το περιθώριο να εμφανίσει ως αποδεκτές τις διεκδικήσεις της περί τουρκολιβυκής ΑΟΖ.
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με γενικόλογες διαβεβαιώσεις. Απαιτείται ξεκάθαρη αποσαφήνιση των ελληνικών θέσεων και εξήγηση για το πώς δύο ελληνικές NAVTEX, που αφορούν την ίδια ευρύτερη περιοχή, καταλήγουν να περιγράφουν με τόσο διαφορετικό τρόπο το καθεστώς της.
Γιατί, εάν η Τουρκία δηλώνει ότι «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά», η Αθήνα οφείλει να εξηγήσει τι ακριβώς θεωρεί ότι έχει διασφαλίσει για τα ελληνικά συμφέροντα.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα