Αδιανόητο: Ο Μεγάλος Μουφτής της Λιβύης εξέδωσε φετφά με την οποία καλεί όλους τους Μουσουλμάνους σε μποϊκοτάζ κατά της Nike γιατί πήρε το όνομά της από την αρχαία Ελληνική θεά Νίκη και το γνωστό λογότυπο της Αμερικανικής εταιρείας παραπέμπει στα φτερά της θεότητας

Μια πρωτοφανής θρησκευτική απόφαση στη Λιβύη βάζει στο στόχαστρο ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα εμπορικά σήματα στον κόσμο. Η ανώτατη ισλαμική θρησκευτική αρχή της χώρας, η Dar al-Ifta, εξέδωσε φετφά με την οποία καλεί τους μουσουλμάνους να μην αγοράζουν, να μην πωλούν και να μη φορούν προϊόντα της Nike που φέρουν το χαρακτηριστικό λογότυπό της.

Η αιτιολογία προκαλεί αίσθηση: Σύμφωνα με τη θρησκευτική αρχή, τόσο η ονομασία της αμερικανικής εταιρείας αθλητικών ειδών όσο και το διάσημο σήμα της συνδέονται με την αρχαία ελληνική θεά Νίκη. Η χρήση του συγκεκριμένου συμβόλου, κατά την ερμηνεία της, παραπέμπει σε θρησκευτικές αντιλήψεις που θεωρεί ασύμβατες με το Ισλάμ.

Στο στόχαστρο η αρχαία Ελληνική θεά Νίκη

Η Dar al-Ifta υποστηρίζει ότι η Nike πήρε το όνομά της από τη θεά Νίκη, τη μορφή της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας που συμβόλιζε την επικράτηση και τον θρίαμβο. Παράλληλα, ισχυρίζεται ότι το γνωστό λογότυπο «swoosh» παραπέμπει στα φτερά της θεότητας.

Με βάση αυτό το σκεπτικό, η θρησκευτική αρχή θεωρεί ότι η προβολή του συγκεκριμένου συμβόλου μέσω της ένδυσης συνιστά προώθηση στοιχείων που συνδέονται με τον πολυθεϊσμό, κάτι που απορρίπτει η ισλαμική διδασκαλία.

Η γνωμοδότηση εγκρίθηκε από τον Μεγάλο Μουφτή της Λιβύης, Σαντίκ αλ-Γκαριάνι, και καλεί τους πιστούς να αποφεύγουν συνολικά τα προϊόντα της εταιρείας που φέρουν το συγκεκριμένο σήμα.

Κατηγορίες και για υποστήριξη του Ισραήλ – Ζητούν μποϊκοτάζ

Η θρησκευτική απόφαση δεν περιορίζεται στη σύνδεση του λογοτύπου με την αρχαία ελληνική μυθολογία. Η Dar al-Ifta κατηγορεί επιπλέον τη Nike ότι υποστηρίζει το Ισραήλ, επαναφέροντας την έκκληση για μποϊκοτάζ επιχειρήσεων που, κατά την εκτίμησή της, στηρίζουν τη χώρα.

Για να ενισχύσει τη θέση της, επικαλείται προηγούμενη ανακοίνωση του Συμβουλίου Έρευνας και Μελετών της Σαρία, η οποία είχε εκδοθεί τον Νοέμβριο του 2023, κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση προσθέτει ακόμη μία διάσταση στην υπόθεση, μετατρέποντας τη θρησκευτική γνωμοδότηση σε ευρύτερη έκκληση για αποχή από συγκεκριμένα εμπορικά σήματα.

Η ειρωνεία της ιστορίας: Η αρχαία ελληνική Κυρήνη βρίσκεται στη Λιβύη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Λιβύη φιλοξενεί την αρχαία ελληνική πόλη της Κυρήνης, έναν από τους σημαντικότερους ελληνικούς οικισμούς της Βόρειας Αφρικής.

Στην περιοχή έχουν βρεθεί σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα που συνδέονται με τον ελληνικό πολιτισμό, μεταξύ των οποίων και απεικονίσεις της θεάς Νίκης. Έτσι, η υπόθεση αποκτά έναν επιπλέον ιστορικό συμβολισμό, καθώς η θρησκευτική αντιπαράθεση αφορά ένα όνομα με βαθιές ρίζες στην αρχαία ελληνική παράδοση.

Δεν είναι η πρώτη φορά – Στο παρελθόν είχαν βάλει στο στόχαστρο και γνωστό οίκο κοσμημάτων

Η συγκεκριμένη θρησκευτική αρχή έχει προχωρήσει και στο παρελθόν σε ανάλογες παρεμβάσεις κατά γνωστών εμπορικών σημάτων. Το 2025 είχε εκδώσει γνωμοδότηση κατά της χρήσης κοσμημάτων και ρολογιών του γαλλικού οίκου Van Cleef & Arpels.

Τότε, το επίκεντρο της διαφωνίας ήταν το χαρακτηριστικό σχέδιο με το τετράφυλλο τριφύλλι, το οποίο η αρχή συνέδεε με αντιλήψεις περί τύχης και θρησκευτικούς συμβολισμούς που θεωρούσε ασύμβατους με τις ισλαμικές αρχές.

Παράλληλα, στη χώρα έχουν καταγραφεί περιορισμοί σε μουσικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, όπως η ραπ μουσική, το θέατρο και ο χορός, με επίκληση της προστασίας των δημόσιων ηθών.

Τι σημαίνει πραγματικά η φετφά – Δεν υπάρχει κρατική απαγόρευση

Παρά τον θόρυβο που έχει προκαλέσει η απόφαση, υπάρχει μία κρίσιμη λεπτομέρεια: η φετφά αποτελεί θρησκευτική γνωμοδότηση και όχι νόμο του λιβυκού κράτους. Δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη κρατική απαγόρευση της πώλησης ή της κυκλοφορίας προϊόντων Nike, ούτε προβλέπονται συγκεκριμένες νομικές κυρώσεις για όσους συνεχίσουν να τα αγοράζουν ή να τα φορούν.

Η Nike δεν διαθέτει επίσημα καταστήματα στη Λιβύη, ωστόσο τα προϊόντα της διατίθενται μέσω τοπικών εμπόρων. Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει δημόσια τοποθέτηση της εταιρείας για τη συγκεκριμένη γνωμοδότηση.

Η υπόθεση, πάντως, ανοίγει ξανά τη συζήτηση για την επιρροή του θρησκευτικού συντηρητισμού στην καθημερινότητα και τη δημόσια ζωή της Λιβύης, με ένα παγκόσμιο εμπορικό σήμα να βρίσκεται ξαφνικά στο επίκεντρο μιας διαμάχης που συνδέει την αρχαία ελληνική μυθολογία με τις σύγχρονες θρησκευτικές αντιλήψεις.