Αδιέξοδο στα καύσιμα: Η άρνηση της Κυβέρνησης Μητσοτάκη να μειώσει τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης, οδηγεί σε κατάρρευση των εσόδων!

Τα έσοδα από τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης συνεχίζουν να κινούνται κάτω από τους στόχους που έχει θέσει το υπουργείο Οικονομικών.

Αδιέξοδο στα καύσιμα: Η άρνηση της Κυβέρνησης Μητσοτάκη να μειώσει τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης, οδηγεί σε κατάρρευση των εσόδων!

Και πίσω από τους αριθμούς υπάρχει μια πραγματικότητα που δύσκολα κρύβεται: οι πολίτες περιορίζουν τις μετακινήσεις τους, επειδή πολύ απλά το κόστος της καθημερινής κίνησης έχει γίνει δυσβάσταχτο.

Στο επτάμηνο του 2026 εισπράχθηκαν 3,964 δισ. ευρώ από ΕΦΚ, ποσό μειωμένο κατά 224 εκατ. ευρώ σε σχέση με αυτό που είχε προβλεφθεί στον προϋπολογισμό. Δεν είναι μια μικρή απόκλιση που μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Είναι ένα σαφές σημάδι ότι η υπερφορολόγηση αρχίζει να χτυπά την ίδια την κατανάλωση από την οποία το Δημόσιο περιμένει έσοδα.

Τον Ιανουάριο, μάλιστα, η εικόνα ήταν ακόμη πιο αποκαλυπτική. Τα συνολικά έσοδα από ΕΦΚ υποχώρησαν κατά 27,6% σε σχέση με τον Ιανουάριο του 2025.

Η βενζίνη απέδωσε 63 εκατ. ευρώ λιγότερα, το πετρέλαιο κίνησης 44 εκατ. ευρώ λιγότερα και το πετρέλαιο θέρμανσης 16,7 εκατ. ευρώ λιγότερα.

Δεν πρόκειται για μια λογιστική υποσημείωση ούτε για μια ασήμαντη μεταβολή στους πίνακες του προϋπολογισμού. Είναι η πραγματική οικονομία που στέλνει μήνυμα. Και το μήνυμα είναι απλό: με αυτές τις τιμές, η κατανάλωση δεν μπορεί να παραμείνει στα ίδια επίπεδα.

Η εξήγηση δεν απαιτεί ιδιαίτερη ανάλυση. Η αμόλυβδη κινείται πάνω από τα 2,20 ευρώ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης βρίσκεται κοντά στα 2,22 ευρώ. Την ίδια στιγμή, το πετρέλαιο θέρμανσης απειλεί να προσεγγίσει ακόμη και τα 2 ευρώ το λίτρο χωρίς κρατική παρέμβαση.

Κάπου εδώ τελειώνουν οι θεωρίες περί «αλλαγής καταναλωτικών συνηθειών». Όταν ένα γέμισμα ρεζερβουάρ κοστίζει όσο ένα σημαντικό κομμάτι ενός μεροκάματου, ο πολίτης δεν αναζητά απλώς έναν διαφορετικό τρόπο μετακίνησης. Περιορίζει τις μετακινήσεις του. Ακυρώνει διαδρομές. Αφήνει το αυτοκίνητο παρκαρισμένο.

Και όταν μειώνονται τα χιλιόμετρα που διανύονται, μειώνεται και η κατανάλωση καυσίμων. Μαζί της μειώνονται και τα φορολογικά έσοδα που για χρόνια το Δημόσιο θεωρούσε σχεδόν αυτονόητα.

Εδώ βρίσκεται και το παράδοξο της σημερινής πολιτικής. Η φορολογία που κάνει το γέμισμα του ρεζερβουάρ όλο και ακριβότερο παρουσιάζεται ως αναγκαία και περίπου αδιαπραγμάτευτη, την ώρα που η ίδια αυτή φορολογία περιορίζει σταδιακά τη φορολογητέα ύλη.

Από τον ΕΦΚ των καυσίμων το Δημόσιο εισπράττει περίπου 4,1 δισ. ευρώ τον χρόνο: περίπου 2,1 δισ. από τη βενζίνη, 1,515 δισ. από το πετρέλαιο κίνησης και σχεδόν 300 εκατ. ευρώ από το πετρέλαιο θέρμανσης.

Και ο λογαριασμός δεν σταματά στον ΕΦΚ. Πάνω στον φόρο επιβάλλεται και ΦΠΑ 24%. Φόρος πάνω στον φόρο, με αποτέλεσμα το συνολικό ποσό που συνδέεται με καύσιμα και ΦΠΑ να πλησιάζει τα 7 δισ. ευρώ.

Για τον κρατικό προϋπολογισμό πρόκειται για μια τεράστια πηγή εσόδων. Για το νοικοκυριό, όμως, πρόκειται για έναν φόρο πάνω στην ίδια την καθημερινή κίνηση. Και το πρόβλημα είναι ότι η κίνηση αυτή, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη.

Ο εργαζόμενος πρέπει να πάει στη δουλειά του. Ο επαγγελματίας πρέπει να μετακινηθεί. Ο γονιός πρέπει να μεταφέρει τα παιδιά. Το νοικοκυριό πρέπει να κάνει τις καθημερινές του διαδρομές. Δεν υπάρχει πάντα η δυνατότητα να κοπούν αυτές οι μετακινήσεις χωρίς κόστος.

Και εδώ η επίκληση της Ευρώπης δεν εξηγεί ολόκληρη την εικόνα.

Τα ευρωπαϊκά κατώτατα όρια για τον ΕΦΚ διαμορφώνονται στα 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα για την αμόλυβδη και στα 330 ευρώ για το πετρέλαιο κίνησης. Η Ελλάδα επιβάλλει 700 και 410 ευρώ αντίστοιχα.

Με άλλα λόγια, υπάρχει περιθώριο μείωσης του ΕΦΚ κατά 34,1 λεπτά το λίτρο στην αμόλυβδη και κατά 8 λεπτά στο πετρέλαιο κίνησης, χωρίς να παραβιάζονται οι κοινοτικοί κανόνες.

Δεν απαιτείται, επομένως, κάποια ειδική άδεια από τις Βρυξέλλες για να μειωθεί ο φόρος. Απαιτείται πολιτική απόφαση να μειωθούν τα κρατικά έσοδα, έστω προσωρινά, προκειμένου να ανακουφιστεί η κατανάλωση.

Και αυτή ακριβώς είναι η απόφαση που δεν λαμβάνεται.

Ο πρωθυπουργός το είπε καθαρά: Ο προϋπολογισμός «δεν αντέχει» να κοπεί ο ΕΦΚ τώρα.

Η θέση της κυβέρνησης είναι ότι, εφόσον η Ευρωπαϊκή Ένωση έδινε ειδική άδεια ώστε μια τέτοια μείωση να μην υπολογίζεται στις οροφές δαπανών, τότε «βεβαίως» θα μπορούσε να εφαρμοστεί προσωρινά.

Μέχρι όμως να υπάρξει μια τέτοια εξέλιξη, η γνωστή συνταγή παραμένει ίδια: υψηλοί φόροι στην αντλία, στοχευμένες επιδοτήσεις και η προσδοκία ότι το πετρέλαιο θέρμανσης θα διαμορφωθεί στις 15 Οκτωβρίου κάτω από το όριο του 1,75 ευρώ.

Αδιέξοδο στα καύσιμα: Η άρνηση της Κυβέρνησης Μητσοτάκη να μειώσει τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης, οδηγεί σε κατάρρευση των εσόδων!

Οι αριθμοί του επταμήνου, πάντως, δεν παραπέμπουν σε εικόνα σταθερότητας. Παραπέμπουν σε κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: ο φόρος αρχίζει να υπονομεύει τη βάση πάνω στην οποία υπολογίζεται.

Η λογική είναι σχεδόν μηχανική. Όσο η τελική τιμή στην αντλία ανεβαίνει, τόσο περισσότερο περιορίζεται η κατανάλωση. Όσο περιορίζεται η κατανάλωση, τόσο μικρότερος γίνεται ο όγκος των καυσίμων που φορολογούνται. Και όσο μικραίνει αυτός ο όγκος, τόσο δυσκολότερο γίνεται να επιτευχθούν οι αρχικές προβλέψεις εσόδων.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.

Το κράτος επιδιώκει υψηλά έσοδα από έναν φόρο που επιβαρύνει την κατανάλωση. Η επιβάρυνση περιορίζει την κατανάλωση. Η μειωμένη κατανάλωση περιορίζει τα έσοδα. Και όταν δημιουργείται δημοσιονομικό κενό, η αναζήτηση πόρων επιστρέφει και πάλι στον φορολογούμενο.

Ο πολίτης, τελικά, πληρώνει δύο φορές: πρώτα στην αντλία και στη συνέχεια μέσα από τους υπόλοιπους φόρους που καλούνται να καλύψουν τις ανάγκες του κράτους.

Μια μείωση του ΦΠΑ ή του ΕΦΚ θα μπορούσε να λειτουργήσει αντίστροφα, συγκρατώντας τις τιμές και βοηθώντας την κατανάλωση να παραμείνει σε υψηλότερα επίπεδα. Το αν και σε ποιον βαθμό αυτό θα αντιστάθμιζε τις άμεσες απώλειες εσόδων είναι βεβαίως δημοσιονομικό ζήτημα που απαιτεί συγκεκριμένους υπολογισμούς.

Η άρνηση οποιασδήποτε φορολογικής ελάφρυνσης, όμως, αφήνει την αγορά να απορροφά σταδιακά το κόστος. Και μαζί με την αγοραστική δύναμη αποδυναμώνεται και η ίδια η φορολογική βάση.

Γιατί το κράτος δεν φορολογεί μόνο την τιμή. Φορολογεί και την ποσότητα που καταναλώνεται.

Όταν τα ρεζερβουάρ γεμίζουν λιγότερο, όταν οι διαδρομές κόβονται, όταν το αυτοκίνητο μένει περισσότερες ώρες παρκαρισμένο, κάποια στιγμή το ίδιο το ταμείο αρχίζει να το αντιλαμβάνεται.

Το καταλαβαίνει πρώτος εκείνος που βρίσκεται μπροστά στην αντλία και βλέπει την ένδειξη να ανεβαίνει. Εκείνος που μετρά τα ευρώ πριν αποφασίσει αν θα γεμίσει ολόκληρο το ντεπόζιτο. Εκείνος που σκέφτεται αν μια διαδρομή είναι πραγματικά απαραίτητη ή αν μπορεί να αναβληθεί.

Πιο δύσκολα, ίσως, το αντιλαμβάνεται εκείνος που σχεδιάζει τον προϋπολογισμό πάνω σε υποθέσεις κατανάλωσης που προϋποθέτουν ότι ο πολίτης μπορεί να συνεχίσει να πληρώνει τις ίδιες τιμές.

Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της οικονομικής πολιτικής: οι νόμοι και οι προϋπολογισμοί σχεδιάζονται από ανθρώπους που συχνά δεν βιώνουν την ίδια καθημερινή οικονομική πίεση με εκείνους που καλούνται να τους εφαρμόσουν στην πράξη.

Γιατί άλλο είναι να βλέπεις έναν αριθμό σε έναν πίνακα του προϋπολογισμού και άλλο να στέκεσαι μπροστά σε μια αντλία και να υπολογίζεις πόσο από το μηνιαίο εισόδημα θα καταλήξει μέσα στο ρεζερβουάρ.

Και η αγορά, με τον πιο απλό τρόπο, αρχίζει ήδη να δίνει την απάντησή της.

Δεν χρειάζονται περίπλοκα μοντέλα για να διαπιστωθεί ότι όταν η μετακίνηση γίνεται απαγορευτικά ακριβή, ένα μέρος της απλώς σταματά. Και όταν σταματά η κίνηση, αργά ή γρήγορα, σταματά να κινείται και ένα μέρος των φορολογικών εσόδων που στηρίζονται πάνω της.

Το επτάμηνο του 2026 δεν είναι λοιπόν απλώς ένας πίνακας αποκλίσεων από έναν δημοσιονομικό στόχο. Είναι ένα μήνυμα από την πραγματική οικονομία.

Και το μήνυμα αυτό είναι μάλλον δύσκολο να αγνοηθεί: όταν το κράτος πιέζει συνεχώς την αντλία, κάποια στιγμή η αντλία σταματά να δίνει.

Και τότε η κυβέρνηση ανακαλύπτει ότι τα άδεια ρεζερβουάρ δεν γεμίζουν το ταμείο.