Αγία Φιλοθέη, το πλουσιοκόριτσο που έγινε καλόγρια. Δείτε το πoλυτελέστατο σπίτι που γεννήθηκε και θεωρείται το παλαιότερο της Αθήνας.

Το σπίτι της αποτελεί το μοναδικό σωζόμενο δείγμα αρχοντικής κατοικίας των μεταβυζαντινών χρόνων (βίντεο)

Η Αγία Φιλοθέη είναι μαζί με τον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, πολιούχος της Αθήνας και γιορτάζει στις 19 Φεβρουαρίου και στις 12 Οκτωβρίου. Γεννήθηκε το 1522 στην Αθήνα και καταγόταν από την αρχοντική οικογένεια των Μπενιζέλων.

Advertisement

Μάλιστα, το αρχοντικό της οικογένειας που σώζεται μέχρι σήμερα στην Πλάκα, είναι το πιο παλιό σπίτι της πόλης.

Το πλήρες κοσμικό όνομά της ήταν Παρασκευή Μπενιζέλου, αλλά τη φώναζαν χαϊδευτικά Ρηγούλα ή Ρεβούλα. Οι γονείς της φρόντισαν να λάβει τη καλύτερη δυνατή μόρφωση για τα δεδομένα της εποχής.

Στα 14 της την ανάγκασαν να παντρευτεί με τον, κατά πολύ μεγαλύτερό της, άρχοντα των Αθηνών, Ανδρέα Χειλά, ο οποίος περιγράφεται ως τσιγκούνης, ζηλιάρης και με κακή συμπεριφορά απέναντι στη σύζυγό του.  Λέγεται ότι οι γονείς της , την πίεσαν να παντρευτεί παρά τη θέλησή της για να την γλιτώσουν από τους Τούρκους, που έπαιρναν τις παρθένες σκλάβες στα χαρέμια τους.

Ο υποχρεωτικός γάμος της Ρεβούλας δεν κράτησε πολύ, αφού ο Χειλάς σύντομα πέθανε. Η 17χρονη πλέον χήρα ήταν πλούσια και μία από τις πιο περιζήτητες νύφες. Ωστόσο, δεν ήθελε να ξαναπαντρευτεί όπως τη συμβούλευαν οι δικοί της, αλλά να αφιερωθεί σε αγαθοεργίες και φιλανθρωπίες.

Όταν έφυγαν και οι γονείς της από τη ζωή, η Παρασκευή, μετά από ένα όραμα με τον Άγιο Ανδρέα, έχτισε ένα μοναστήρι με ένα εκκλησάκι στο όνομά του. Είναι το εκκλησάκι που σήμερα βρίσκεται δίπλα στο Μέγαρο της Αρχιεπισκοπής. Ταυτόχρονα με την ανέγερση της μονής, η Παρασκευή έγινε μοναχή με το όνομα Φιλοθέη.

Στο μοναστήρι την ακολούθησαν αρχικά, οι υπηρέτριες που είχε στο πατρικό της και πολύ σύντομα, περίπου 150 κοπέλες. Παράλληλα με τη δράση στο μοναστήρι, η Φιλοθέη έκανε συνεχώς φιλανθρωπίες, ενώ ίδρυσε σχολεία, νοσοκομεία, ξενοδοχεία και ορφανοτροφεία.
Το Ψυχικό και η Καλογρέζα

Στο πλαίσιο του φιλάνθρωπου της βίου, η Φιλοθέη άνοιξε ένα πηγάδι σε μια περιοχή κοντά στο κέντρο, που τότε κυκλοφορούσαν κυρίως αγρότες και βοσκοί. Το «ψυχικό» αυτό της καλόγριας, όχι μόνο εξυπηρέτησε τους ανθρώπους που υπέφεραν από την λειψυδρία, αλλά έδωσε και το όνομά του στην περιοχή, όνομα που διατηρείται μέχρι σήμερα.

Είναι η περιοχή του Ψυχικού! Η Φιλοθέη είναι υπεύθυνη και για την ονομασία της περιοχής της Καλογρέζας, καθώς εκεί είχε ιδρύσει παράρτημα της Μονής, με την ονομασία «Μονή της καλόγριας». Από την παραφθορά της ονομασίας, προέκυψε η Καλογρέζα.

Η σύλληψη από τους Τούρκους

Εκτός από τις γυναίκες που την είχαν ακολουθήσει στο μοναστήρι, η Φιλοθέη βοηθούσε και κοπέλες που είχαν πουληθεί στους Τούρκους ως σκλάβες. Όταν κάποιοι «αγοραστές» πληροφορήθηκαν ότι η Φιλοθέη φυγάδευε τις σκλάβες, πήγαν στο μοναστήρι, τη συνέλαβαν και την οδήγησαν στον Πασά. Εκείνος απείλησε ότι θα την αποκεφαλίσει αν δεν αλλαξοπιστήσει.

Η Φιλοθέη απάντησε ότι είναι έτοιμη να θυσιαστεί στο όνομα του Χριστού. Τελικά σώθηκε μετά από διαμαρτυρίες χριστιανών που κατάφεραν να πείσουν τους Τούρκους να την απελευθερώσουν.

Το τέλος της Αγίας Φιλοθέης

Μετά την απελευθέρωσή της και την επιστροφή της στη Μονή, η Φιλοθέη έγινε ακόμα πιο αγαπητή και συγκέντρωσε στον κύκλο της περισσότερες γυναίκες. Έτσι ίδρυσε παράρτημα στα Πατήσια, στην Τζιά και την Αίγινα και διέθεσε όλη της την περιουσία σε φιλανθρωπίες.

Το 1589 (αναφέρεται και το 1588) την παραμονή του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, που ήταν ο πολιούχος της Αθήνας, η Φιλοθέη βρισκόταν μαζί με άλλες μοναχές στο μοναστήρι των Πατησίων όπου έκαναν αγρυπνία.

Αργά το βράδυ εισέβαλαν στο μοναστήρι εξαγριωμένοι Τούρκοι που τη χτύπησαν, τη βασάνισαν και την εγκατέλειψαν σε ημιθανή κατάσταση. Οι μοναχές που έτρεξαν να την βοηθήσουν, τη μετέφεραν σε μια κρύπτη στη Καλογρέζα , όπου στις 19 Φεβρουαρίου απεβίωσε λόγω των τραυμάτων της. Η Φιλοθέη αγιοποιήθηκε επί Οικουμενικού Πατριάρχη Ματθαίου Β’ (1595-1600).