Ακόμη μία ρήξη με τη Μόσχα: Σχέδια για μεταφορά απελαθέντων μεταναστών σε Καζακστάν και Ουζμπεκιστάν προκαλούν έντονη Ρωσική οργή κατά ΕΕ και Ελλάδος με κατηγορίες για γεωπολιτική της περικύκλωση

Έντονη αντιπαράθεση προκαλεί στις διεθνείς σχέσεις ένα υπό συζήτηση Ευρωπαϊκό σχέδιο για τη διαχείριση των παράτυπων μεταναστών, το οποίο προβλέπει τη μεταφορά ατόμων που έχουν απορριφθεί από τα συστήματα ασύλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε τρίτες χώρες της Κεντρικής Ασίας, όπως το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν.

Η πρωτοβουλία, η οποία φέρεται να στηρίζεται από χώρες όπως η Ολλανδία, η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία και η Ελλάδα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική αυστηροποίησης της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Στόχος της είναι η αύξηση των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται άσυλο, καθώς τα τρέχοντα ποσοστά απέλασης παραμένουν σημαντικά χαμηλότερα από τις σχετικές διοικητικές εντολές.

Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, εκατοντάδες χιλιάδες άτομα ετησίως καλούνται να εγκαταλείψουν το έδαφος της ΕΕ, ωστόσο μόνο ένα μικρό ποσοστό επιστρέφει τελικά στις χώρες καταγωγής τους, γεγονός που έχει τροφοδοτήσει πολιτική δυσαρέσκεια σε αρκετά κράτη-μέλη και έχει ενισχύσει την άνοδο κομμάτων με αυστηρότερη ατζέντα στο μεταναστευτικό.

Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται μοντέλα συνεργασίας με τρίτες χώρες, τα οποία θα περιλαμβάνουν οικονομικά κίνητρα, αναπτυξιακή βοήθεια και διευκολύνσεις θεωρήσεων εισόδου, προκειμένου να δεχθούν την εγκατάσταση κέντρων φιλοξενίας ή διαδικασιών απέλασης εκτός των συνόρων της ΕΕ. Παρόμοιες ιδέες έχουν επιχειρηθεί στο παρελθόν, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τα σχέδια μεταφοράς αιτούντων άσυλο σε χώρες όπως η Ρουάντα ή την ανάπτυξη σχετικών υποδομών στην Αλβανία, τα οποία όμως αντιμετώπισαν νομικά και πολιτικά εμπόδια.

Η προοπτική δημιουργίας τέτοιων δομών σε περιοχές της Κεντρικής Ασίας έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τη Μόσχα, η οποία εκφράζει ανησυχίες για τις γεωπολιτικές επιπτώσεις και την εγγύτητα πιθανών μεγάλων πληθυσμιακών συγκεντρώσεων στα ρωσικά σύνορα. Ρωσικά μέσα ενημέρωσης και αναλυτές κάνουν λόγο για πιθανή αποσταθεροποίηση της περιοχής, συνδέοντας το ζήτημα με ευρύτερους φόβους ασφάλειας.

Παράλληλα, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι το σχέδιο αποτελεί μέρος μιας πιο ρεαλιστικής και αυστηρής προσέγγισης στη διαχείριση της μετανάστευσης, η οποία περιλαμβάνει επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου, ενίσχυση των επιστροφών και συνεργασία με τρίτες χώρες για τον έλεγχο των ροών.

Το ζήτημα παραμένει σε επίπεδο διαπραγμάτευσης, με τις πολιτικές ισορροπίες εντός της ΕΕ να καθορίζονται τόσο από τις εσωτερικές πιέσεις των κοινωνιών όσο και από τις εξωτερικές γεωπολιτικές αντιδράσεις, καθιστώντας το μεταναστευτικό ένα από τα πιο σύνθετα και ευαίσθητα πεδία της ευρωπαϊκής πολιτικής ατζέντας.