Αλάσκα: Τα «κρυφά» και τα ξεκάθαρα μηνύματα της συνάντησης του Πούτιν με τον Τράμπ

«Ο Ζελένσκι και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι του,  θα πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη των τελικών αποφάσεων» ή, διαφορετικά, «αφήνουμε ανοιχτά τα πιο δύσκολα ζητήματα».

Αλάσκα: Τα «κρυφά» και τα ξεκάθαρα μηνύματα της συνάντησης του Πούτιν με τον Τράμπ

Αυτές οι δύο φράσεις αποτυπώνουν καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη τα όσα εκτυλίχθηκαν στη συνάντηση κορυφής Τραμπ-Πούτιν στην αμερικανική αεροπορική βάση της Αλάσκας. Οι δημόσιες δηλώσεις των δύο ηγετών εξέφραζαν την επιθυμία τους να διατηρηθεί ανοιχτός ο διάλογος και να μην καούν γέφυρες επικοινωνίας. Παράλληλα, δεν κατάφεραν να κρύψουν το αδιέξοδο γύρω από τη συμφωνία για την κατάπαυση πυρός στην Ουκρανία.

Στην πραγματικότητα, το πράσινο φως για οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να δοθεί από τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι, αφού η χώρα του είναι –τυπικά– ο δεύτερος εμπλεκόμενος, μετά τη Ρωσία. Το επόμενο ραντεβού, αν πραγματοποιηθεί, θα λάβει χώρα στη Μόσχα, μετά από πρόσκληση του Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος με αυτόν τον τρόπο έστειλε σαφές μήνυμα ότι επιθυμεί να συνεχιστεί η διαδικασία εξεύρεσης λύσης, πάντα όμως με προϋποθέσεις.

Ο Πούτιν επιχείρησε να πείσει ότι ενδιαφέρεται ειλικρινά για τον τερματισμό του πολέμου, τον οποίο χαρακτήρισε τραγωδία. Με αυτή τη διατύπωση, υπαινίχθηκε ότι η Ρωσία δεν ευθύνεται για την έναρξή του, ενώ για να υπάρξει συμφωνία, όπως δήλωσε, πρέπει να εξαλειφθούν οι βασικές αιτίες που οδήγησαν στη σύγκρουση. Στην ουσία, αναφερόταν στην επιθυμία της Ουκρανίας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και στην επέκταση της Συμμαχίας στα ρωσικά σύνορα, η οποία θεωρείται απειλή από τη Μόσχα.

Επιπλέον, ο Πρόεδρος Πούτιν γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν μπορεί να διαρκέσει για πάντα όσο κι αν κυριαρχεί σε αυτόν. Με άλλα λόγια, ο «θριαμβευτής της Αλάσκας» δεν θα ήθελε με τίποτα μια δεύτερη «Τσετσενία» ή ένα ακόμα «Αφγανιστάν» για τη χώρα του  με ό,τι συνεπάγεται αυτό.

Η Ρωσία επιδιώκει μια Ουκρανία ως ουδέτερο «κράτος-μαξιλάρι», ανάμεσα σε αυτήν και τη Δύση. Παράλληλα, ενισχύοντας το αφήγημα ότι υπάρχει συνέπεια με τη σημερινή αμερικανική κυβέρνηση, ο Πούτιν συμφώνησε με την άποψη του Τραμπ ότι η σύγκρουση πιθανότατα δεν θα είχε ξεκινήσει αν ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επανεκλεγεί.

Αλάσκα: Τα «κρυφά» και τα ξεκάθαρα μηνύματα της συνάντησης του Πούτιν με τον Τράμπ

Από τη ρωσική οπτική, τα επιχειρήματα αυτά είναι γνωστά και συνεπή με προηγούμενες θέσεις. Ωστόσο, ταυτόχρονα, καταδεικνύουν και το αδιέξοδο, καθώς η Ρωσία παραμένει σταθερή στις «κόκκινες γραμμές» της. Ο Πούτιν υπογράμμισε ότι «η Ουκρανία και η Ευρώπη δεν πρέπει να σαμποτάρουν τις συνομιλίες», αφήνοντας να εννοηθεί ότι χωρίς την παρέμβαση τρίτων, μια συμφωνία θα ήταν εφικτή.

Από την πλευρά του, ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι οι τελικές αποφάσεις θα ανήκουν στους Ουκρανούς και τους Ευρωπαίους, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ ενδεχομένως να αποστασιοποιηθούν διπλωματικά και οικονομικά σε περίπτωση διαφωνίας. Το μήνυμα του Λευκού Οίκου ήταν σαφές: κατάπαυση πυρός χωρίς υποχωρήσεις δεν μπορεί να υπάρξει, ειδικά όταν η αντίπαλη πλευρά διαθέτει στρατιωτικό πλεονέκτημα. Εάν οι Ευρωπαίοι και η Ουκρανία διαφωνούν, ας αναλάβουν το κόστος για την αλλαγή της κατάστασης.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η δήλωση του Τραμπ για «μεγάλη πρόοδο», παρά το ότι καμία συμφωνία δεν επετεύχθη. Ο Πούτιν, με τη σειρά του, προσπάθησε να προσδώσει αξία στις συνομιλίες, χαρακτηρίζοντάς τες «αφετηρία επίλυσης». Ο Αμερικανός πρόεδρος σημείωσε ότι χιλιάδες στρατιώτες θα χάσουν τη ζωή τους αν συνεχιστεί η σύγκρουση, ενώ αναφέρθηκε ότι υπήρξαν συμφωνίες σε πολλά σημεία, με μόνο «μερικά» ανοιχτά ζητήματα, εκ των οποίων ένα κρίσιμο, χωρίς όμως να το κατονομάσει.

Τα δύο πιο πιθανά κρίσιμα θέματα είναι η επίσημη αναγνώριση των συνόρων με βάση τα τετελεσμένα της μάχης και η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Με βάση τη στάση των ΗΠΑ, το πρώτο μοιάζει πιο πιθανό, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ δεν δείχνει διάθεση να δώσει στην Ουκρανία καθεστώς μέλους της Συμμαχίας, κάτι που θα υποχρέωνε το ΝΑΤΟ σε στρατιωτική εμπλοκή σε περίπτωση νέου πολέμου. Η Ρωσία, από την πλευρά της, παραμένει αμετακίνητη στις κόκκινες γραμμές της, καθιστώντας την εύρεση μέσης οδού ιδιαίτερα δύσκολη.

Με αυτά τα δεδομένα, η πιθανότητα για μια άμεση κατάπαυση πυρός μειώνεται. Αντίθετα, ο πόλεμος ενδέχεται να κλιμακωθεί, με τη Μόσχα να προσπαθεί να ενισχύσει την αξιοπιστία των απειλών της, ενώ η αμερικανική στάση περί ενδεχόμενης στρατιωτικής και οικονομικής απόσυρσης θα επηρεάσει καθοριστικά την πορεία των γεγονότων.