Αλλάζει ο ενεργειακός χάρτης στη Μέση Ανατολή: Χιλιάδες βυτιοφόρα παρακάμπτουν το Ορμούζ και η Συρία-προτεκτοράτο του Ερντογάν- μετατρέπεται σε νέα πύλη πετρελαίου

Η αυξανόμενη αστάθεια στη Μέση Ανατολή προκαλεί μια βαθιά αλλαγή στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής, καθώς το Ιράκ αναγκάζεται να αναζητήσει νέους δρόμους για την εξαγωγή πετρελαϊκών προϊόντων, παρακάμπτοντας τα επικίνδυνα πλέον Στενά του Ορμούζ.

Μια λύση που μέχρι πρόσφατα θα θεωρούνταν προσωρινή και έκτακτη εξελίσσεται πλέον σε μια νέα πραγματικότητα: χιλιάδες βυτιοφόρα διασχίζουν καθημερινά τις ερημικές διαδρομές της Συρίας και της Ιορδανίας, μεταφέροντας ιρακινό πετρέλαιο και μαζούτ προς τις ακτές της Μεσογείου.

Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, δημιουργεί έναν νέο ενεργειακό διάδρομο που αλλάζει τα δεδομένα στην περιοχή και αναδεικνύει τη Συρία σε σημαντικό κόμβο μεταφοράς καυσίμων.

Η Συρία επιστρέφει στον ενεργειακό χάρτη

Η μεγαλύτερη ανατροπή αφορά τη Συρία, η οποία μετά από χρόνια πολέμου και διεθνούς απομόνωσης βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο των ενεργειακών εξελίξεων.

Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι σημαντικές ποσότητες ιρακινού μαζούτ κατευθύνονται πλέον μέσω συριακών λιμανιών, μετατρέποντας τη χώρα σε έναν από τους βασικούς διαμετακομιστικούς σταθμούς της περιοχής.

Οι χερσαίες μεταφορές πραγματοποιούνται με χιλιάδες φορτηγά, τα οποία μεταφέρουν μικρότερες ποσότητες σε σχέση με τα δεξαμενόπλοια, αλλά προσφέρουν μια άμεση λύση σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Ένα βυτιοφόρο μπορεί να μεταφέρει περίπου 20 τόνους φορτίου και χρειάζεται αρκετές ημέρες για να ολοκληρώσει τη διαδρομή προς τα λιμάνια της Μεσογείου ή προς την Ιορδανία.

Το Ορμούζ γίνεται ο μεγάλος παράγοντας κινδύνου

Η αλλαγή αυτή συνδέεται άμεσα με την αυξημένη ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως.

Από την περιοχή διέρχεται τεράστιος όγκος της παγκόσμιας πετρελαϊκής παραγωγής και κάθε απειλή για τη ναυσιπλοΐα προκαλεί αναστάτωση στις αγορές και αναγκάζει τις χώρες παραγωγής να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις.

Τα τελευταία χρόνια, αρκετές χώρες του Κόλπου επενδύουν σε εναλλακτικούς αγωγούς και χερσαίες διαδρομές ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από μία μόνο θαλάσσια δίοδο.

Για το Ιράκ, όμως, το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς σημαντικό μέρος των εξαγωγών του βασίζεται στις διαδρομές που συνδέονται με τον Περσικό Κόλπο.

Τα βυτιοφόρα δεν αντικαθιστούν τα πλοία, αλλά κρατούν ζωντανές τις εξαγωγές

Η μεταφορά πετρελαίου με φορτηγά αποτελεί μια δύσκολη και δαπανηρή διαδικασία σε σύγκριση με τη θαλάσσια μεταφορά.

Ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο μπορεί να μεταφέρει εκατοντάδες χιλιάδες βαρέλια σε μία μόνο διαδρομή, ενώ για την ίδια ποσότητα απαιτούνται χιλιάδες οδικά δρομολόγια.

Ωστόσο, η λύση αυτή επιτρέπει στο Ιράκ να συνεχίσει τη λειτουργία των ενεργειακών του εγκαταστάσεων, να αποφύγει τη συσσώρευση αποθεμάτων και να διατηρήσει την παραγωγική του δραστηριότητα.

Οι εκτιμήσεις της αγοράς δείχνουν ότι οι ποσότητες που μεταφέρονται μέσω Συρίας και Ιορδανίας έχουν αυξηθεί σημαντικά, γεγονός που αποδεικνύει ότι η νέα διαδρομή αποκτά στρατηγική σημασία.

Στο προσκήνιο ο αγωγός Κιρκούκ–Μπανιάς

Πέρα από τη λύση των βυτιοφόρων, εξετάζεται και ένα μεγαλύτερο σχέδιο: η επαναλειτουργία του ιστορικού αγωγού Κιρκούκ–Μπανιάς.

Ο συγκεκριμένος αγωγός θα μπορούσε να δημιουργήσει μια μόνιμη ενεργειακή γέφυρα μεταξύ του Ιράκ και της Μεσογείου, μειώνοντας ακόμη περισσότερο την εξάρτηση από τον Περσικό Κόλπο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν υπάρξει επαφές μεταξύ εμπλεκόμενων χωρών και διεθνών ενεργειακών εταιρειών για την αξιολόγηση της δυνατότητας αναβίωσης του έργου.

Ωστόσο, η ασφάλεια των περιοχών από όπου διέρχεται, το κόστος αποκατάστασης και οι πολιτικές ισορροπίες αποτελούν σημαντικά εμπόδια.

Μια νέα ενεργειακή πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή

Αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη και αν υπάρξει αποκλιμάκωση της έντασης στην περιοχή, η ανάγκη για εναλλακτικές ενεργειακές διαδρομές δεν πρόκειται να εξαφανιστεί.

Η κρίση στο Ορμούζ απέδειξε ότι η υπερβολική εξάρτηση από έναν μόνο δρόμο μεταφοράς μπορεί να αποτελέσει σοβαρό γεωπολιτικό ρίσκο.

Έτσι, μια λύση ανάγκης μετατρέπεται σταδιακά σε μια νέα στρατηγική επιλογή. Η Συρία, μετά από χρόνια συγκρούσεων, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων, αυτή τη φορά ως πιθανή ενεργειακή πύλη που συνδέει το ιρακινό πετρέλαιο με τη Μεσόγειο.