«Αν είναι πόλεμος, ας είναι…»: Τουρκικά ΜΜΕ μιλούν για σύγκρουση μεταξύ Ελληνικών, Γαλλικών και Τουρκικών πολεμικών πλοίων και ανάβουν “φωτιές” σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο – Στο επίκεντρο το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και οι αντι-Νavtex της Άγκυρας

Ένα νέο κύμα έντασης καταγράφεται σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η αντιπαράθεση Αθήνας και Άγκυρας για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου επανέρχεται συνοδευόμενη από πολεμικές διακηρύξεις σε Τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Σενάρια για πιθανή σύγκρουση μεταξύ πολεμικών πλοίων, αναφορές σε Γαλλική στρατιωτική παρουσία και προκλητικά μηνύματα από την Τουρκική πλευρά δημιουργούν ένα ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα σε μια περιοχή με κρίσιμη γεωπολιτική σημασία.

Η αφορμή είναι το σχέδιο του Great Sea Interconnector (GSI), το οποίο προβλέπει την ηλεκτρική σύνδεση της Ελλάδας με την Κύπρο μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου. Το έργο έχει βρεθεί επανειλημμένα αντιμέτωπο με καθυστερήσεις και διπλωματικές εντάσεις, καθώς η Τουρκία αμφισβητεί τη δικαιοδοσία στην περιοχή όπου σχεδιάζεται να πραγματοποιηθούν οι θαλάσσιες έρευνες.

«Αν είναι πόλεμος, ας είναι»: Η πολεμική ρητορική στα τουρκικά μέσα

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν αναρτήσεις του τουρκικού μέσου TRT Haber Savunma, στις οποίες γίνεται λόγος για πιθανή συνάντηση Τουρκικών πολεμικών πλοίων με Ελληνικές και Γαλλικές ναυτικές μονάδες στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κρήτης, Ρόδου και Κύπρου.

Οι αναφορές συνοδεύονται από ιδιαίτερα επιθετική φρασεολογία, με χαρακτηριστικό το μήνυμα «αν είναι πόλεμος, ας είναι». Το τουρκικό δημοσίευμα παρουσιάζει την κατάσταση ως δοκιμασία ισχύος και υποστηρίζει ότι η Άγκυρα είναι έτοιμη να αντιδράσει εάν οι εργασίες για το καλώδιο προχωρήσουν χωρίς τη δική της συναίνεση.

Πρόκειται για ισχυρισμούς και απειλητική ρητορική που προβάλλονται από τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Δεν αποτελούν επιβεβαίωση ότι έχει αποφασιστεί ή ότι επίκειται στρατιωτική σύγκρουση.

Το καλώδιο που βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης

Το GSI αποτελεί ένα σημαντικό ενεργειακό σχέδιο, προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισ. ευρώ, με στόχο να συνδέσει την Κύπρο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο μέσω Ελλάδας. Η υλοποίησή του θεωρείται κρίσιμη για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου, η οποία παραμένει χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι οι σχεδιαζόμενες έρευνες αφορούν θαλάσσια περιοχή στην οποία διεκδικεί δικαιοδοσία, επικαλούμενη μεταξύ άλλων τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψε με τη Λιβύη το 2019. Η Ελλάδα απορρίπτει τις συγκεκριμένες τουρκικές αξιώσεις και επιδιώκει να προχωρήσει το έργο σύμφωνα με τις δικές της θέσεις για τη θαλάσσια δικαιοδοσία.

Η διαφωνία αυτή δεν είναι καινούργια. Έχει ήδη προκαλέσει καθυστερήσεις στις έρευνες και έχει μετατρέψει ένα ενεργειακό έργο σε πεδίο ευρύτερης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.

Οι αντί-NAVTEX της Άγκυρας ανεβάζουν την ένταση

Στις 16 Οκτωβρίου, η Τουρκία εξέδωσε νέα προειδοποίηση προς ναυτιλλομένους, αμφισβητώντας την αρμοδιότητα Ελληνικών και Κυπριακών Αρχών για συγκεκριμένες θαλάσσιες δραστηριότητες. Οι κινήσεις αυτές ήρθαν ενώ προγραμματίζονταν έρευνες για το υποθαλάσσιο καλώδιο, αλλά και πολυεθνικές στρατιωτικές δραστηριότητες στην περιοχή.

Η άσκηση «Ευνομία» περιλαμβάνει τη συμμετοχή Ελλάδας, Γαλλίας, Ιταλίας και Κύπρου. Η χρονική και γεωγραφική σύμπτωση των δραστηριοτήτων με τις διαφωνίες για το GSI ενισχύει το ήδη τεταμένο κλίμα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η άσκηση αποτελεί προετοιμασία για πολεμική σύγκρουση με την Τουρκία.

Η Γαλλία στο προσκήνιο και το κρίσιμο επόμενο βήμα

Σημαντικό ρόλο στο έργο διαδραματίζει η Γαλλική εταιρεία Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή και εγκατάσταση του υποθαλάσσιου καλωδίου. Η εταιρεία έχει υποβάλει αιτήματα για τις απαιτούμενες άδειες ερευνών, ενώ οι αρμόδιες Ελληνικές Αρχές εξετάζουν τις σχετικές διαδικασίες.

Η Αθήνα έχει δηλώσει ότι ο σχεδιασμός προχωρά σε συνεργασία με τη Γαλλία και την Κύπρο, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εκφράσει υποστήριξη προς το έργο και πρόθεση να αξιοποιήσουν τη διπλωματία για την αντιμετώπιση πιθανών εμποδίων.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι έρευνες θα μπορέσουν να ξεκινήσουν χωρίς νέα επεισόδια και αν θα υπάρξει διπλωματική διέξοδος από τη διαφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες.

Στο κόκκινο η ένταση, αλλά χωρίς επιβεβαίωση επικείμενης σύγκρουσης

Οι προειδοποιήσεις από τουρκικά μέσα ενημέρωσης και οι αντί-NAVTEX αναδεικνύουν πόσο εύθραυστη παραμένει η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ενεργειακό σχέδιο Ελλάδας–Κύπρου βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας αντιπαράθεσης που ξεπερνά τα τεχνικά χαρακτηριστικά ενός υποθαλάσσιου καλωδίου και αγγίζει ζητήματα κυριαρχίας, θαλάσσιας δικαιοδοσίας και περιφερειακής ισορροπίας.

Ωστόσο, η πολεμική φρασεολογία δεν πρέπει να συγχέεται με επιβεβαιωμένη στρατιωτική εξέλιξη. Μέχρι στιγμής, οι αναφορές για πιθανή σύγκρουση πλοίων προέρχονται από δημοσιεύματα και αναρτήσεις τουρκικών μέσων, ενώ το πραγματικό διακύβευμα παραμένει η συνέχιση των ερευνών και η διαχείριση της κρίσης μέσω διπλωματικών και επιχειρησιακών κινήσεων.

Οι επόμενες ημέρες αναμένεται να είναι κρίσιμες για την πορεία του έργου και για το κατά πόσο Αθήνα και Άγκυρα θα αποφύγουν μια νέα επικίνδυνη κλιμάκωση στην περιοχή.