Ανακάλυψη του “αγνώστου”- Γιατί μερικοί ανθρωποι υποβάλλουν τον εαυτό τους σε επικίνδυνες “εξερευνήσεις” ενώ τα έχουν όλα στη ζωή τους; – Η ψυχολογία μας απαντά και μας εξηγεί πως λειτουργούν αυτοί οι άνθρωποι

Όπως το έθεσε και ο Pablo Picasso: «Άλλοι έχουν δει τι είναι και ρώτησαν γιατί. Εγώ έχω δει τι θα μπορούσε να είναι και ρώτησα γιατί όχι;».

Τι ξεχωριστό έχει ένας πίνακας ή ένα τραγούδι και προκαλεί το δέος και το θαυμασμό μας; Mήπως είναι η συγκίνηση που νιώθουμε όταν βλέπουμε κάτι νέο, κάτι διαφορετικό, κάτι που βλέπουμε μέσα από την οπτική του καλλιτέχνη;

Η ιδέα ότι μερικοί άνθρωποι βλέπουν περισσότερες δυνατότητες σε κάποια πράγματα ή καταστάσεις από άλλους ανθρώπους, είναι κεντρικής σημασίας στην έννοια της δημιουργικότητας.

Οι ψυχολόγοι μετρούν συχνά τη δημιουργικότητα χρησιμοποιώντας διαφορετικές γνωστικές ασκήσεις. Αυτές απαιτούν από τους συμμετέχοντες να σκεφτούν όσο το δυνατόν περισσότερες χρήσεις για απλά αντικείμενα, όπως ένα τούβλο. Οι άνθρωποι που μπορούν να σκεφτούν πολλές και ποικίλες χρήσεις για το τούβλο (όπως ένα φέρετρο για τη διαρρύθμιση της κηδείας μιας κούκλας Barbie) θεωρούνται πιο δημιουργικοί από όσους μπορούν να σκεφτούν μόνο μερικές κοινές χρήσεις (για παράδειγμα, για την οικοδόμηση ενός τείχους).

Η πτυχή της προσωπικότητάς μας που φαίνεται να οδηγεί τη δημιουργικότητά μας, ονομάζεται ανοιχτότητα στην εμπειρία ή ανοιχτότητα.

Μεταξύ των πέντε κύριων χαρακτηριστικών της προσωπικότητας, η ανοιχτότητα είναι εκείνη που προβλέπει καλύτερα τις επιδόσεις μας σε διαφορετικές γνωστικές ασκήσεις. Η ανοιχτότητα προβλέπει επίσης τα δημιουργικά επιτεύγματα που έχουν νόημα στον πραγματικό κόσμο καθώς και τη δέσμευση μας σε καθημερινές δημιουργικές αναζητήσεις.

Όπως εξηγούν οι ψυχολόγοι, η δημιουργικότητα των ανοιχτών ανθρώπων προέρχεται από μια προσπάθεια για τη γνωστική εξερεύνηση του εσωτερικού και του εξωτερικού κόσμου.

Αυτή η περιέργεια για να εξετάσουμε τα πράγματα από όλες τις οπτικές γωνίες, μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους με υψηλό βαθμό ανοιχτότητας να δουν περισσότερα από τον μέσο άνθρωπο ή όπως το έθεσε μια άλλη ερευνητική ομάδα, να ανακαλύψουν πολύπλοκες δυνατότητες που βρίσκονται αδρανοποιημένες σε λεγόμενα ‘’γνωστά’’ περιβάλλοντα.

Το δημιουργικό όραμα

Στην έρευνά μας, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Research in Personality, διαπιστώσαμε ότι οι ανοιχτοί άνθρωποι δεν έχουν απλά μια διαφορετική προοπτική για τα πράγματα, αλλά πραγματικά βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά από το μέσο άτομο.

Στην έρευνά μας, θέλαμε να εξετάσουμε αν η ανοιχτότητα συνδέεται με ένα φαινόμενο στην οπτική αντίληψη που ονομάζεται διοπτρικός ανταγωνισμός. Αυτό συμβαίνει όταν δύο εικόνες εμφανίζονται ταυτόχρονα σε κάθε μάτι, όπως μία κόκκινη κηλίδα στο δεξιό μάτι και μία πράσινη στο αριστερό μάτι.

Για τον παρατηρητή, οι εικόνες φαίνεται να αναστρέφονται κατά διαστήματα από το ένα μάτι στο άλλο. Σε μια στιγμή γίνεται αντιληπτή μόνο η πράσινη κηλίδα και στην επόμενη στιγμή μόνο η κόκκινη κηλίδα: κάθε ερέθισμα εμφανίζεται να ανταγωνίζεται το άλλο.

Ενδιαφέρον ήταν το γεγονός ότι, οι συμμετέχοντες σε μελέτες διοπτρικού ανταγωνισμού, βλέπουν περιστασιακά έναν συγχρονισμένο ή κωδικοποιημένο συνδυασμό και των δύο εικόνων. Αυτές οι στιγμές «καταστολής του ανταγωνισμού», όταν και οι δύο εικόνες γίνονται συνειδητά προσβάσιμες ταυτόχρονα, μοιάζουν σχεδόν σαν μια «δημιουργική» λύση στο πρόβλημα που παρουσιάζουν τα δύο ασυμβίβαστα ερεθίσματα.

Ανάμεσα στα τρία πειράματα, διαπιστώσαμε ότι οι ανοικτοί άνθρωποι είδαν τις συγχωνευμένες ή κωδικοποιημένες εικόνες για μεγαλύτερες περιόδους από τον μέσο άνθρωπο. Επιπλέον, ανέφεραν ότι τις βλέπουν ακόμα περισσότερο όταν βιώνουν μια θετική κατάσταση διάθεσης, παρόμοια με εκείνη που είναι γνωστό ότι ενισχύει τη δημιουργικότητα.

Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι οι δημιουργικές τάσεις των ανοιχτών ανθρώπων επεκτείνονται μέχρι τη βασική οπτική αντίληψη. Οι ανοιχτοί άνθρωποι μπορεί να έχουν θεμελιωδώς διαφορετικές οπτικές εμπειρίες από τον μέσο άνθρωπο.

Βλέποντας τα πράγματα που οι άλλοι δεν μπορούν να δουν

Ένα άλλο γνωστό αντιληπτικό φαινόμενο ονομάζεται απρόσεκτη τύφλωση. Οι άνθρωποι το βιώνουν αυτό όταν είναι τόσο επικεντρωμένοι σε ένα πράγμα που αποτυγχάνουν εντελώς να δουν κάτι άλλο μπροστά στα μάτια τους.

Σε ένα πολύ γνωστό πείραμα αυτής της αντιληπτικής βλάβης, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να παρακολουθήσουν ένα σύντομο βίντεο με ανθρώπους που πετούσαν μια μπάλα του μπάσκετ ο ένας στον άλλο και τους ζητήθηκε να παρακολουθήσουν τον συνολικό αριθμό των πασών μεταξύ των παικτών που φορούσαν λευκό.

Κατά τη διάρκεια του βίντεο, ένα πρόσωπο σε μια στολή γορίλλα περιπλανιέται στο κέντρο της σκηνής, κάνει μια χειρονομία όπου χτυπά το στήθος του και στη συνέχεια απομακρύνεται. Το είδατε; Εάν όχι, δεν είστε μόνοι. Περίπου οι μισοί από τους 192 συμμετέχοντες στην αρχική μελέτη δεν κατάφεραν τελείως να δουν το άτομο με τη στολή.

Γιατί όμως μερικοί άνθρωποι βίωσαν την απρόσεκτη τύφλωση σε αυτή τη μελέτη ενώ άλλοι όχι; Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση ήρθε σε μια πρόσφατη μελέτη παρακολούθησης που έδειξε ότι η ευαισθησία σας στην απρόσεκτη τύφλωση εξαρτάται από την προσωπικότητά σας: οι ανοιχτοί άνθρωποι είναι πιο πιθανό να δουν τον γορίλα στο βίντεο.

Για άλλη μια φορά, φαίνεται ότι περισσότερες οπτικές πληροφορίες διαπερνούν την συνειδητή αντίληψη για ανθρώπους με υψηλό βαθμό ανοιχτότητας: βλέπουν τα πράγματα που άλλοι αποκλείουν.