Ανάλυση Axios: O Νετανιάχου δεν θέλει μια συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για το τέλος του πολέμου αλλά…δε μπορεί να κάνει αλλιώς

Μπροστά σε ένα σύνθετο πολιτικό και στρατηγικό δίλημμα φαίνεται να βρίσκεται ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς η προοπτική μιας συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης ανατρέπει τους σχεδιασμούς που επικρατούσαν μέχρι πρότινος στο Τελ Αβίβ.

Ανάλυση Axios: O Νετανιάχου δεν θέλει μια συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για το τέλος του πολέμου αλλά…δε μπορεί να κάνει αλλιώς

Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Axios, οι τελευταίες εξελίξεις όχι μόνο αιφνιδίασαν την ισραηλινή ηγεσία, αλλά δημιουργούν και έντονο προβληματισμό για την επόμενη ημέρα στην περιοχή.

Το βράδυ της Πέμπτης, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, μεταφέροντάς του ένα μήνυμα που, όπως αναφέρει το Axios, κάθε άλλο παρά ευχάριστο ήταν για τον Νετανιάχου. Η Ουάσινγκτον, σύμφωνα με τις πληροφορίες, βρισκόταν ένα βήμα πριν από την επίτευξη συμφωνίας με την Τεχεράνη.

«Αυτή είναι η συμφωνία. Πρόκειται για μια πολύ καλή συμφωνία και έχει έρθει η στιγμή να τερματιστεί ο πόλεμος», φέρεται να είπε ο Τραμπ στον Νετανιάχου, σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη απέχει αισθητά από το σενάριο που φαίνεται να προτιμούσε η ισραηλινή κυβέρνηση. Ο Νετανιάχου, σύμφωνα με το δημοσίευμα, εκτιμούσε εξαρχής ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολύ βαθύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις, ακόμη και σε αλλαγή του καθεστώτος στην Τεχεράνη. Ωστόσο, η πορεία των γεγονότων δείχνει να κινείται προς διαφορετική κατεύθυνση, γεγονός που ενισχύει την κριτική που δέχεται στο εσωτερικό της χώρας.

Με τις ισραηλινές εκλογές να απέχουν μόλις τέσσερις μήνες, οι πολιτικοί του αντίπαλοι τον κατηγορούν ότι ακολουθεί τις πρωτοβουλίες του Αμερικανού προέδρου χωρίς ουσιαστικές αντιστάσεις, παρουσιάζοντας το Ισραήλ ως έναν «υποτελή σύμμαχο» της Ουάσινγκτον.

Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας τους, ο Νετανιάχου φέρεται να αντιλήφθηκε ότι οι δυνατότητες παρέμβασής του ήταν πλέον περιορισμένες. Όπως ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios, «κατάλαβε πως η συμφωνία προχωρούσε και δεν μπορούσε να τη σταματήσει».

Παρά την αισιοδοξία που εκφράζεται τόσο από αμερικανικής όσο και από ιρανικής πλευράς, οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί και εξακολουθούν να υπάρχουν κρίσιμες λεπτομέρειες που πρέπει να διευθετηθούν πριν από την οριστικοποίηση της συμφωνίας.

Οι στρατιωτικοί σχεδιασμοί του Ισραήλ και το «φρένο» από την Ουάσινγκτον

Το Axios αποκαλύπτει ότι τις προηγούμενες ημέρες, καθώς η ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν κλιμακωνόταν, η κυβέρνηση Νετανιάχου εξέταζε σοβαρά το ενδεχόμενο διεύρυνσης των στρατιωτικών επιχειρήσεων με στόχο ενεργειακές εγκαταστάσεις και άλλες κρίσιμες υποδομές.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Ντόναλντ Τραμπ παρενέβη την τελευταία στιγμή, αποτρέποντας την εφαρμογή αυτών των σχεδίων και ανοίγοντας τον δρόμο για τη διπλωματική διευθέτηση της κρίσης.

Από εκείνο το σημείο και μετά, ο ρόλος του Ισραήλ στις εξελίξεις εμφανίζεται πιο περιορισμένος, με τον Νετανιάχου να παρακολουθεί στενά τις επαφές και να αναζητά ενημέρωση από πολιτικούς και διπλωματικούς συμμάχους του στην αμερικανική πρωτεύουσα.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε στο Τελ Αβίβ η δημόσια ανάρτηση του Τραμπ την Πέμπτη, μέσω της οποίας υποστήριξε ότι είχε επιτευχθεί συμφωνία. Η ανακοίνωση αυτή αιφνιδίασε την ισραηλινή ηγεσία, ενώ το τηλεφώνημα που ακολούθησε περίπου μία ώρα αργότερα επιβεβαίωσε τις εξελίξεις.

Παρά τη δυσαρέσκεια που επικρατούσε στο παρασκήνιο, αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι ο Νετανιάχου δεν αντέδρασε έντονα ούτε προέβαλε σημαντικές αντιρρήσεις.

Αντίθετα, φέρεται να εξέφρασε την εμπιστοσύνη του προς τον Τραμπ, δηλώνοντας ότι αναμένει από τον Αμερικανό πρόεδρο να διασφαλίσει πως η τελική συμφωνία θα λαμβάνει υπόψη τις κοινές ανησυχίες ΗΠΑ και Ισραήλ γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ανάλυση Axios: O Νετανιάχου δεν θέλει μια συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για το τέλος του πολέμου αλλά…δε μπορεί να κάνει αλλιώς

Έντονος προβληματισμός πίσω από τις κλειστές πόρτες

Παρότι δημοσίως η ισραηλινή κυβέρνηση αποφεύγει να έρθει σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τον Λευκό Οίκο, στο παρασκήνιο οι επιφυλάξεις παραμένουν ισχυρές.

Κυβερνητικοί και στρατιωτικοί κύκλοι φοβούνται ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να εκμεταλλευτεί τη συμφωνία προκειμένου να κερδίσει πολύτιμο χρόνο, χωρίς να προχωρήσει σε ουσιαστικές παραχωρήσεις αναφορικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Την ίδια στιγμή, εκφράζονται ανησυχίες ότι η αποκλιμάκωση της κρίσης και η πιθανή χαλάρωση των οικονομικών πιέσεων θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά την ιρανική οικονομία μέσω της αύξησης των πετρελαϊκών εξαγωγών.

Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ίσραελ Κατζ, επιχείρησε να κρατήσει ισορροπίες, αναγνωρίζοντας ότι ο Τραμπ κινείται με γνώμονα τα αμερικανικά συμφέροντα. Παράλληλα, υπογράμμισε πως η ισραηλινή πλευρά αναμένει να παραμείνουν αμετακίνητες οι κοινές «κόκκινες γραμμές» σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, τους βαλλιστικούς πυραύλους και τη δράση φιλοϊρανικών οργανώσεων στην ευρύτερη περιοχή.

Το ζήτημα του Λιβάνου και οι νέες εστίες ανησυχίας

Ο Κατζ ξεκαθάρισε επίσης ότι το Ισραήλ διατηρεί το δικαίωμα να ενεργήσει μονομερώς εάν εκτιμήσει πως υπάρχει κίνδυνος το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Παράλληλα, στο επίκεντρο των ισραηλινών προβληματισμών βρίσκεται και ο Λίβανος. Αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους ότι μια συμφωνία εκεχειρίας θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία κινήσεων του ισραηλινού στρατού απέναντι στη Χεζμπολάχ, ειδικά εάν η Ουάσινγκτον απαιτεί εκ των προτέρων συνεννόηση για μελλοντικές επιχειρήσεις.

Από αμερικανικής πλευράς, αξιωματούχοι διαμηνύουν ότι οι ανησυχίες του Ισραήλ γίνονται κατανοητές και λαμβάνονται υπόψη. Όπως επισημαίνουν, καμία χώρα δεν πρόκειται να στερηθεί το δικαίωμα της αυτοάμυνας, ενώ εκφράζουν την εκτίμηση ότι όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές θα συμμετάσχουν τελικά στη διαδικασία αποκλιμάκωσης και ειρήνευσης.

Οι διευκρινίσεις του Λευκού Οίκου

Νέο κύμα ανησυχίας προκάλεσαν την Παρασκευή δημοσιεύματα ιρανικών κρατικών μέσων ενημέρωσης, σύμφωνα με τα οποία η συμφωνία θα οδηγούσε άμεσα στη διοχέτευση δισεκατομμυρίων δολαρίων προς την Τεχεράνη.

Οι αναφορές αυτές κινητοποίησαν την ισραηλινή κυβέρνηση, η οποία ζήτησε διευκρινίσεις από τον Λευκό Οίκο. Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η απάντηση ήταν πως οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν αποτυπώνουν με ακρίβεια το περιεχόμενο της συμφωνίας και βασίζονται σε εσφαλμένες ερμηνείες των όρων της.

Η αμερικανική πλευρά διαβεβαίωσε ότι οποιαδήποτε οικονομικά ή πολιτικά οφέλη για το Ιράν θα εξαρτηθούν από την προηγούμενη τήρηση συγκεκριμένων δεσμεύσεων εκ μέρους της Τεχεράνης.

Την ίδια ώρα, η κατάσταση στον νότιο Λίβανο εξακολουθεί να αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα για τη σταθερότητα της περιοχής. Οι ισραηλινές δυνάμεις παραμένουν αναπτυγμένες σε ορισμένες περιοχές, ενώ οι εντάσεις με τη Χεζμπολάχ δεν έχουν εκλείψει.

Αμερικανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι τυχόν επιθέσεις της Χεζμπολάχ εναντίον του Ισραήλ ή συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξής της από το Ιράν θα θεωρηθούν παραβίαση των προβλεπόμενων όρων της συμφωνίας.

Για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, η προοπτική να επικρατήσει μια διπλωματική λύση χωρίς να έχουν επιτευχθεί οι βασικοί στρατηγικοί στόχοι που είχε θέσει η κυβέρνησή του συνιστά μια ιδιαίτερα δύσκολη πολιτική και γεωστρατηγική εξέλιξη.

Σε μια περίοδο όπου οι περιφερειακές ισορροπίες αναδιαμορφώνονται και το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό στο Ισραήλ εισέρχεται σε προεκλογική τροχιά, η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν ενδέχεται να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες πίεσης για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.