Ανάλυση CNN: «Το “τέρας” των θεωριών συνωμοσίας που έθρεψε ο Τραμπ τώρα θέριεψε κι άρχισε να τον κυνηγά!»

Το πολιτικό εργαλείο που αξιοποίησε ο Ντόναλντ Τραμπ για να εδραιώσει την επιρροή του φαίνεται σήμερα να λειτουργεί ως μπούμερανγκ, υπονομεύοντας τον ίδιο και το αφήγημά του.

Ανάλυση CNN: «Το “τέρας” των θεωριών συνωμοσίας που έθρεψε ο Τραμπ τώρα θέριεψε κι άρχισε να τον κυνηγά!»

Για χρόνια, ο πρόεδρος των ΗΠΑ επένδυσε συστηματικά σε ένα ακροατήριο δεκτικό σε θεωρίες συνωμοσίας, συμβάλλοντας καθοριστικά στην κανονικοποίησή τους στον δημόσιο λόγο. Από τις αβάσιμες κατηγορίες περί «μη αμερικανικής καταγωγής» του Μπαράκ Ομπάμα έως τις επιμονές περί «νοθευμένων» εκλογών το 2020, ο Τραμπ αξιοποίησε τέτοιες αφηγήσεις ως μέσο πολιτικής συσπείρωσης.

Παράλληλα, ενίσχυσε ένα οικοσύστημα συμμάχων και σχολιαστών που όχι μόνο αναπαρήγαγαν, αλλά και διεύρυναν αυτού του είδους τη ρητορική.

Σήμερα, ωστόσο, το ίδιο αυτό οικοσύστημα φαίνεται να στρέφεται εναντίον του. Όπως επισημαίνει το CNN, φωνές από τον ευρύτερο κύκλο επιρροής του Τραμπ –ιδίως από πιο ακραίες ή συνωμοσιολογικές τάσεις της βάσης του– αρχίζουν να προωθούν θεωρίες που τον στοχοποιούν άμεσα.

Αν και οι ανοιχτές ρήξεις με προβεβλημένους συμμάχους του παραμένουν περιορισμένες, ορισμένες χαρακτηριστικές περιπτώσεις έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα. Πρόσωπα όπως η Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν και ο Τάκερ Κάρλσον, μαζί με διαδικτυακούς influencers, αναπαράγουν πλέον αφηγήσεις που αμφισβητούν τον ίδιο τον Τραμπ.

Ενδεικτική είναι η στάση του Τάκερ Κάρλσον, ο οποίος σε πρόσφατο επεισόδιο της εκπομπής του, The Tucker Carlson Show, εξέφρασε μεταμέλεια για τη στήριξη που του παρείχε. Σε συνομιλία με τον αδελφό του, Μπάκλεϊ Κάρλσον, παραδέχθηκε ότι «παραπλάνησε τον κόσμο», αφήνοντας να εννοηθεί πως η επιλογή του αυτή θα τον βαραίνει για καιρό.

Παράλληλα, αναδύονται όλο και πιο ακραίες θεωρίες: από υπαινιγμούς ότι η απόπειρα δολοφονίας του το 2024 στην Πενσιλβάνια ήταν σκηνοθετημένη, έως ισχυρισμούς ότι λειτουργεί υπό την επιρροή ξένων δυνάμεων ή ακόμη και ότι αποτελεί μια σχεδόν μεταφυσική απειλή. Παρότι δεν υπάρχει καμία τεκμηρίωση για τέτοιες απόψεις, η διάδοσή τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκαλεί ανησυχία.

Ανάλυση CNN: «Το “τέρας” των θεωριών συνωμοσίας που έθρεψε ο Τραμπ τώρα θέριεψε κι άρχισε να τον κυνηγά!»

Ιδιαίτερα διαδεδομένη είναι η τακτική του «απλώς θέτω ερωτήματα» – μια ρητορική στρατηγική που χρησιμοποιήθηκε εκτενώς και από τον ίδιο τον Τραμπ στο παρελθόν. Μέσα από αυτήν, υπονοούνται σενάρια χωρίς να διατυπώνονται ευθέως, ενισχύοντας έτσι την καχυποψία χωρίς να απαιτούνται αποδείξεις.

Στο ίδιο κλίμα κινούνται και γνωστές προσωπικότητες της διαδικτυακής και ψυχαγωγικής σκηνής, όπως ο Τζο Ρόγκαν και ο Τιμ Ντίλον, οι οποίοι είτε αφήνουν υπαινιγμούς είτε εκφράζουν ανοιχτά αμφιβολίες για επίμαχα γεγονότα, συμβάλλοντας στη διόγκωση της σύγχυσης.

Το φαινόμενο αυτό δεν αποτελεί μεμονωμένη συγκυρία, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη μετατόπιση στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Η αυξανόμενη δυσπιστία προς θεσμούς, διεθνείς συμμάχους και παραδοσιακές δομές εξουσίας δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για την άνθηση τέτοιων αφηγημάτων. Μέχρι στιγμής, η ηγεσία του κόμματος δείχνει απρόθυμη ή αδύναμη να αντιμετωπίσει αποφασιστικά αυτή την τάση.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν αυτές οι θεωρίες θα παραμείνουν στο περιθώριο ή αν θα αποκτήσουν μεγαλύτερη πολιτική επιρροή. Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει τους κινδύνους που ενέχει η εργαλειοποίηση της συνωμοσιολογίας: όταν τέτοιες αφηγήσεις παγιώνονται, δύσκολα ελέγχονται – ακόμη και από εκείνους που τις ανέδειξαν.