Ανάλυση New York Times: Γιατί η Ισραηλινή επίθεση στο Κατάρ οδήγησε τον Νετανιάχου στην αλλαγή στάσης για τη Γάζα

Η επίθεση της ισραηλινής αεροπορίας στη Ντόχα, που στόχευε διαπραγματευτές της Χαμάς, λειτούργησε παράδοξα ως καταλύτης για την αμερικανική πίεση προς τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου, οδηγώντας σε αποδοχή ενός πλαισίου ειρήνης για τη Γάζα.

Ανάλυση New York Times: Γιατί η Ισραηλινή επίθεση στο Κατάρ οδήγησε τον Νετανιάχου στην αλλαγή στάσης για τη Γάζα

Στις 9 Σεπτεμβρίου, ισραηλικά μαχητικά έπληξαν μια κατοικημένη περιοχή της πρωτεύουσας του Κατάρ, όπου βρίσκονταν εκπρόσωποι της Χαμάς για συνομιλίες σχετικά με τη σύγκρουση στη Γάζα. Η επιχείρηση, διαταχθείσα από τον Νετανιάχου χωρίς προηγούμενη ενημέρωση προς την Ουάσιγκτον, δεν πέτυχε τους κύριους στρατηγικούς στόχους της, αλλά είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο ενός Καταριανού φρουρού και του γιου στελέχους της Χαμάς. Για τους New York Times, η ενέργεια συνιστούσε μια εξαιρετικά προκλητική κίνηση: «διαπραγμάτευση με βομβαρδισμό των διαπραγματευτών».

Το Κατάρ, παραδοσιακός μεσολαβητής από την αρχή του πολέμου, αποσύρθηκε αμέσως από τη διαδικασία και κατήγγειλε την ισραηλινή ενέργεια ως σαμποτάζ κάθε προοπτικής ειρήνης. Η αντίδραση της Αιγύπτου, της Τουρκίας και άλλων αραβικών χωρών ήταν έντονη, ενώ ακόμη και ο Λευκός Οίκος αιφνιδιάστηκε: ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του ενημερώθηκαν για τον βομβαρδισμό σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.

Αμερικανική οργή και διπλωματική ανατροπή

Μέχρι εκείνη τη στιγμή, ο Τραμπ είχε αφήσει στον Νετανιάχου ευρεία ελευθερία για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Χαμάς. Η επίθεση στη Ντόχα όμως άλλαξε άρδην τα δεδομένα. Η αγανάκτηση των αραβικών συμμάχων, σε συνδυασμό με τον κίνδυνο διπλωματικής απομόνωσης του Ισραήλ, ώθησε την Ουάσιγκτον σε άμεση παρέμβαση. Ο Αμερικανός πρόεδρος και ο σύμβουλός του Στιβ Γουίτκοφ ενίσχυσαν τις επαφές με περιφερειακούς μεσολαβητές και έθεσαν τον Νετανιάχου προ των ευθυνών του.

Είκοσι μέρες αργότερα, στις 29 Σεπτεμβρίου, Τραμπ και Νετανιάχου εμφανίστηκαν μαζί στον Λευκό Οίκο. Ο πρώτος, με τη γνωστή υπερβολή του, χαρακτήριζε την ημέρα ως «μια από τις ωραιότερες στην ιστορία του πολιτισμού», ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υπογράμμιζε ότι το σχέδιο «επιτυγχάνει τους πολεμικούς στόχους του Ισραήλ».

Χαμάς διχασμένη, αλλά έτοιμη για κίνηση

Ταυτόχρονα, η Χαμάς δήλωσε ότι αποδέχεται βασικά στοιχεία του αμερικανικού σχεδίου, συμπεριλαμβανομένης της απελευθέρωσης των Ισραηλινών ομήρων. Ωστόσο, παρέμεινε ασαφής στο κρίσιμο ζήτημα του αφοπλισμού, που αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για το Ισραήλ. Οι New York Times τονίζουν ότι η ασάφεια αντανακλά τις εσωτερικές διαιρέσεις της Χαμάς: η πολιτική ηγεσία στο εξωτερικό είναι πιο δεκτική σε συμβιβασμούς, ενώ η στρατιωτική πτέρυγα στη Γάζα επιμένει στην αρνητική στάση απέναντι στην παράδοση όπλων.

Νετανιάχου και η αναδιαμόρφωση της συμφωνίας

Η περίοδος πριν από την ανακοίνωση χαρακτηρίστηκε από έντονες διαπραγματεύσεις. Ο Νετανιάχου αφιέρωσε ώρες για να επαναδιαπραγματευθεί το κείμενο, αφαιρώντας κάθε αναφορά σε ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος και εξασφαλίζοντας περιθώρια για ευρύτατη στρατιωτική δράση. Η Ουάσιγκτον υποχώρησε σε αρκετά σημεία, διατηρώντας ωστόσο μια αόριστη αναφορά σε «αξιόπιστη πορεία προς την παλαιστινιακή αυτοδιάθεση».

Ανάλυση New York Times: Γιατί η Ισραηλινή επίθεση στο Κατάρ οδήγησε τον Νετανιάχου στην αλλαγή στάσης για τη Γάζα

Μοναδική εξαίρεση: ο Τραμπ απαίτησε ο Νετανιάχου να ζητήσει επίσημη συγγνώμη από το Κατάρ για τον βομβαρδισμό της 9ης Σεπτεμβρίου — μια σπάνια υποχώρηση για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, που διάβασε δήλωση συγγνώμης τηλεφωνικά προς τον εμίρη του Κατάρ υπό την εποπτεία του Τραμπ.

Ένα εύθραυστο σχέδιο

Παρά την υποστήριξη αρκετών αραβικών πρωτευουσών, οι πρώτες ρωγμές εμφανίζονται ήδη. Το Πακιστάν εξέφρασε διαφωνία, θεωρώντας ότι το τελικό κείμενο παραβιάζει όσα είχαν συμφωνηθεί στη σύνοδο έκτακτης ανάγκης της Ντόχα, ενώ άλλες χώρες φοβούνται ότι η συμφωνία ευνοεί υπερβολικά το Ισραήλ.

Η Χαμάς παραμένει διφορούμενη. Οι μαχητές της, αν και αποδυναμωμένοι, συνεχίζουν έναν αποκεντρωμένο ανταρτοπόλεμο στη Γάζα, με ορισμένα στελέχη να απειλούν ένταξη σε άλλες παλαιστινιακές οργανώσεις, όπως η Ισλαμική Τζιχάντ, σε περίπτωση υπογραφής συμφωνίας.

Ειρήνη ή νέο αδιέξοδο;

Το επεισόδιο στη Ντόχα αποκαλύπτει τα όρια της ισραηλινής στρατηγικής και τη δυνατότητα του Τραμπ να μετατρέπει μια κρίση σε διπλωματική ευκαιρία. Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύει και την ευθραυστότητα κάθε συμφωνίας στη Μέση Ανατολή: ανάμεσα στη δυσπιστία των Παλαιστινίων, τους υπολογισμούς του Νετανιάχου και τις αραβικές διαιρέσεις, η συμφωνία μπορεί να καταρρεύσει γρήγορα.

Μετά από σχεδόν δύο χρόνια πολέμου, η πρωτοβουλία αυτή παραμένει η πιο σημαντική προσπάθεια για τον τερματισμό των συγκρούσεων. Ωστόσο, στηρίζεται σε μια εύθραυστη ισορροπία που μπορεί να ανατραπεί από μια μόνη σπίθα.