Ανάλυση Reuters: H CIA φαίνεται απαισιόδοξη για τις επιδιώξεις του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν- Η εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ δεν δείχνει αρκετή για να ξεριζώσει ένα βαθύ θεοκρατικό κράτος!

Η εξόντωση του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν δεν αρκεί από μόνη της για να ανατρέψει ένα βαθιά ριζωμένο και πολυεπίπεδο θεοκρατικό καθεστώς.

Ανάλυση Reuters: H CIA φαίνεται απαισιόδοξη για τις επιδιώξεις του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν- Η εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ δεν δείχνει αρκετή για να ξεριζώσει ένα βαθύ θεοκρατικό κράτος!

Η στοχευμένη επιχείρηση που οδήγησε στον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, το Σάββατο, σηματοδότησε μια ιστορική καμπή στην ήδη τεταμένη αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ισραήλ με την Τεχεράνη. Το πλήγμα ήταν βαρύ, τόσο σε συμβολικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο. Ωστόσο, πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις ισχύος, στους διαδρόμους της Ουάσιγκτον κυριαρχεί μια σαφώς πιο ψύχραιμη – και απαισιόδοξη – αποτίμηση για τις πραγματικές του συνέπειες.

Πριν αλλά και μετά την έναρξη των επιθέσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει να διαφανεί ότι η ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος που κυβερνά το Ιράν από το 1979 αποτελούσε έναν από τους βασικούς στρατηγικούς του στόχους, παράλληλα με την αποδυνάμωση του πυρηνικού και βαλλιστικού οπλοστασίου της χώρας. Σε δημόσια τοποθέτησή του κάλεσε «τους Ιρανούς πατριώτες που διψούν για ελευθερία» να εκμεταλλευτούν τη συγκυρία και να διεκδικήσουν το μέλλον τους.

Παρά τη ρητορική αυτή, τρεις Αμερικανοί αξιωματούχοι με γνώση των εκτιμήσεων των υπηρεσιών πληροφοριών υπογραμμίζουν ότι επικρατεί έντονος σκεπτικισμός ως προς το αν η αποδυναμωμένη και κατακερματισμένη ιρανική αντιπολίτευση διαθέτει τη συνοχή, την οργάνωση και την επιρροή για να προκαλέσει άμεση κατάρρευση του συστήματος. Η λαϊκή δυσαρέσκεια είναι υπαρκτή, ιδίως μετά τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων του Ιανουαρίου, όμως η μετάφρασή της σε αποτελεσματική πολιτική ανατροπή θεωρείται αβέβαιη.

Σύμφωνα με προηγούμενες αξιολογήσεις της CIA, που είχαν παρουσιαστεί στον Λευκό Οίκο πριν από την επιχείρηση, ακόμη και σε περίπτωση θανάτου του Χαμενεΐ, το πιθανότερο σενάριο δεν είναι η αποσύνθεση του καθεστώτος αλλά η εσωτερική αναδιάταξή του. Σκληροπυρηνικά στελέχη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης ή αδιάλλακτοι ανώτεροι κληρικοί ενδέχεται να αναλάβουν την εξουσία, διατηρώντας ανέπαφη τη βασική ιδεολογική και κατασταλτική δομή του συστήματος.

Αξιωματούχος με γνώση των εσωτερικών διαβουλεύσεων σημειώνει ότι το Σώμα των Φρουρών δεν αποτελεί απλώς στρατιωτικό μηχανισμό, αλλά πυλώνα πολιτικής και οικονομικής ισχύος, με εκτεταμένο δίκτυο συμφερόντων και αφοσιωμένων στελεχών. Η ηγετική του ελίτ δύσκολα θα εγκαταλείψει οικειοθελώς την εξουσία, καθώς η επιβίωση του καθεστώτος συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση των προνομίων και της επιρροής της.

Ανάλυση Reuters: H CIA φαίνεται απαισιόδοξη για τις επιδιώξεις του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν- Η εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ δεν δείχνει αρκετή για να ξεριζώσει ένα βαθύ θεοκρατικό κράτος!

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στο γεγονός ότι κατά τις μαζικές αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις του Ιανουαρίου δεν σημειώθηκαν αποσκιρτήσεις από τους Φρουρούς της Επανάστασης ή από τις ένοπλες δυνάμεις γενικότερα. Στην ιστορική εμπειρία, η διάρρηξη της ενότητας των μηχανισμών ασφαλείας θεωρείται κρίσιμη προϋπόθεση για την επιτυχία οποιασδήποτε επαναστατικής διαδικασίας. Η απουσία τέτοιων ρωγμών ενισχύει την εκτίμηση ότι το καθεστώς διατηρεί ακόμη εσωτερική συνοχή.

Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης εξελίσσεται έντονη συζήτηση, χωρίς σαφή συμπεράσματα για το αν η εξόντωση του Χαμενεΐ μπορεί να επιφέρει ουσιαστική μεταβολή στη διαπραγματευτική στάση της Τεχεράνης όσον αφορά το πυρηνικό της πρόγραμμα ή να εμποδίσει την ανασυγκρότηση των στρατιωτικών της δυνατοτήτων. Ορισμένοι εκτιμούν ότι ένα καθεστώς υπό πίεση μπορεί να σκληρύνει τη στάση του, προκειμένου να επιδείξει ανθεκτικότητα και να αποτρέψει εσωτερικές αμφισβητήσεις.

Σε αυτό το μεταβατικό πλαίσιο, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν ανακοίνωσε ότι προσωρινά καθήκοντα Ανώτατου Ηγέτη αναλαμβάνει συμβούλιο στο οποίο συμμετέχουν ο ίδιος, ο επικεφαλής της Δικαιοσύνης και μέλος του ισχυρού Συμβουλίου των Φρουρών. Η κίνηση αυτή επιδιώκει να διασφαλίσει θεσμική συνέχεια και να αποτρέψει κενό εξουσίας που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω τη χώρα.

Παρά τις δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ περί επαναλειτουργίας διαύλων επικοινωνίας —ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον δεν θεωρεί δεδομένη ή άμεση την πτώση της ιρανικής κυβέρνησης— στο παρασκήνιο εντείνεται ο προβληματισμός για την «επόμενη ημέρα». Το ενδεχόμενο παρατεταμένης αστάθειας, εσωτερικών συγκρούσεων ή ακόμα και σκλήρυνσης του καθεστώτος δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Όπως επισημαίνει ο πρώην ανώτερος αξιωματούχος πληροφοριών Τζόναθαν Πάνικοφ, σήμερα στέλεχος του Ατλαντικού Συμβουλίου, η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη στάση των ενόπλων δυνάμεων.

Αν επιλέξουν ουδετερότητα ή ταχθούν με τους διαδηλωτές, το καθεστώς ενδέχεται να καταρρεύσει. Σε διαφορετική περίπτωση, «όσοι εξακολουθούν να κρατούν τα όπλα, πιθανότατα θα τα χρησιμοποιήσουν για να διατηρήσουν την εξουσία», υπογραμμίζοντας ότι η ισορροπία ισχύος στο εσωτερικό του Ιράν παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας για το μέλλον της χώρας.