Ανάλυση Reuters: Ο Τραμπ βιάστηκε να «φύγει» από τον πόλεμο στο Ιράν παίρνοντας πρωτόγνωρα ρίσκα-Το μορατόριουμ των 60 ημερών, οι απειλές του Ιράν που ακόμη πλανώνται στον αέρα και το Ισραήλ που δεν θα «κάτσει ήσυχο»

Η προσπάθεια για ταχεία αποκλιμάκωση ενδέχεται να ρίχνει τους τόνους στη Μέση Ανατολή, ωστόσο αφήνει ανοιχτά καίρια και δυσεπίλυτα ζητήματα γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, δημιουργώντας ένα εύθραυστο πλαίσιο ισορροπίας.

Ανάλυση Reuters: Ο Τραμπ βιάστηκε να «φύγει» από τον πόλεμο στο Ιράν παίρνοντας πρωτόγνωρα ρίσκα-Το μορατόριουμ των 60 ημερών, οι απειλές του Ιράν που ακόμη πλανώνται στον αέρα και το Ισραήλ που δεν θα «κάτσει ήσυχο»

Λιγότερο από τέσσερις μήνες μετά την έναρξη της σύρραξης με το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να αναζητά μια γρήγορη διέξοδο από το πολεμικό αδιέξοδο, προωθώντας ένα προσωρινό μορατόριουμ διάρκειας 60 ημερών, συνοδευόμενο από ένα πλαίσιο συμφωνίας που θα μπορούσε,τουλάχιστον θεωρητικά, να οδηγήσει σε ειρήνευση.

Παρ’ όλα αυτά, η επιλογή αυτή δεν είναι χωρίς βαρύ κόστος, καθώς βασικοί στρατηγικοί στόχοι της αμερικανικής πλευράς παραμένουν ανεπίτευκτοι, ενώ το Ιράν διατηρεί σημαντικά περιφερειακά ερείσματα και διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα.

Όπως σημειώνει το Reuters σε ανάλυσή του, ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να έχει εντοπίσει μια οδό σταδιακής απεμπλοκής από έναν αντιδημοφιλή πόλεμο, επιχειρώντας παράλληλα να σταθεροποιήσει τις διεθνείς αγορές ενέργειας, οι οποίες είχαν εκτοξευθεί κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Ωστόσο, το τίμημα αυτής της επιλογής φαίνεται υψηλό: η συμφωνία απέχει αισθητά από τους αρχικούς στόχους της Ουάσινγκτον, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει εσωτερικές πολιτικές αντιδράσεις, ιδίως από σκληροπυρηνικά στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί την εικόνα μιας Αμερικής που ενδέχεται να εξέρχεται από τη σύγκρουση σε λιγότερο ευνοϊκή στρατηγική θέση.

Περισσότερους από τρεις μήνες μετά την επίθεση κατά του Ιράν, ο Τραμπ ενέκρινε ένα «μνημόνιο κατανόησης», το οποίο συνιστά την πιο ουσιαστική έως τώρα πρόοδο στις διαπραγματεύσεις. Στο πλαίσιο του, το Ιράν δεσμεύεται να επαναλειτουργήσει τα Στενά του Ορμούζ, μια κίνηση που θα μπορούσε να συμβάλει σε αισθητή αποκλιμάκωση των τιμών ενέργειας.

Παράλληλα, η συμφωνία—το πλήρες περιεχόμενο της οποίας δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί—φαίνεται να περιλαμβάνει σημαντικές υποχωρήσεις από την αμερικανική πλευρά. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται η αναβολή κρίσιμων συζητήσεων για τον τερματισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, που αποτελούσε κεντρικό πυλώνα της αρχικής στρατηγικής Τραμπ.

Η πίεση προς τον Λευκό Οίκο αυξάνεται, καθώς η ανάγκη εξόδου από μια σύγκρουση με βαριές ανθρώπινες απώλειες, οικονομικές επιπτώσεις στο εσωτερικό και πολιτικό κόστος ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, γίνεται ολοένα πιο επιτακτική. Παράλληλα, το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα δυσκολεύεται να διατηρήσει σταθερό έλεγχο στο Κογκρέσο.

«Η συμφωνία με το Ιράν ολοκληρώθηκε»

Πριν ακόμη από την επίσημη ανακοίνωση της Κυριακής, οι κινήσεις του Τραμπ είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε σκληροπυρηνικούς κύκλους της Ουάσινγκτον, που προειδοποιούσαν ότι οι ΗΠΑ προχωρούν σε υπερβολικές παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη.

«Η συμφωνία με το Ιράν ολοκληρώθηκε. Συγχαρητήρια σε όλους!», έγραψε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανήμερα των 80ών γενεθλίων του. Λίγες ώρες αργότερα, το Ιράν επιβεβαίωσε τη συμφωνία, η οποία αναμένεται να υπογραφεί την Παρασκευή, αν και εξακολουθούν να παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα.

Οι δύο πλευρές, ωστόσο, φαίνεται να δίνουν διαφορετικές ερμηνείες στο πλαίσιο της συμφωνίας, το οποίο προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, προκειμένου να διεξαχθούν πιο εκτενείς διαπραγματεύσεις για τον οριστικό τερματισμό της σύγκρουσης που έχει ανατρέψει την παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Ουάσινγκτον διατρέχει τον κίνδυνο να εμφανιστεί αποδυναμωμένη, την ώρα που το Ιράν, παρά τις απώλειες, ενδέχεται να βγει από τον πόλεμο με ενισχυμένη διαπραγματευτική ισχύ.

Παρά τα ισχυρά πλήγματα από τις αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις, η Τεχεράνη απέδειξε ανθεκτικότητα, διατηρώντας τη δυνατότητα να επηρεάζει κρίσιμες ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ανάλυση Reuters: Ο Τραμπ βιάστηκε να «φύγει» από τον πόλεμο στο Ιράν παίρνοντας πρωτόγνωρα ρίσκα-Το μορατόριουμ των 60 ημερών, οι απειλές του Ιράν που ακόμη πλανώνται στον αέρα και το Ισραήλ που δεν θα «κάτσει ήσυχο»

Οι ανεκπλήρωτοι στόχοι και τα ανοιχτά μέτωπα

Παρότι ο Τραμπ εξελέγη με δέσμευση τον περιορισμό των στρατιωτικών επεμβάσεων στο εξωτερικό και τη στροφή στα εσωτερικά οικονομικά ζητήματα, επιχειρεί τώρα να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως στρατηγική επιτυχία των ΗΠΑ, την ώρα που και η ιρανική πλευρά προβάλλει ανάλογες θέσεις.

Ωστόσο, σύμφωνα με την πλειονότητα των αναλυτών, κρίσιμα στοιχεία της αρχικής ατζέντας παραμένουν ανεπίλυτα. Η θεοκρατική ηγεσία του Ιράν παραμένει ακλόνητη, παρά τις αρχικές προσδοκίες για ανατροπή της, ενώ οι διάδοχες ηγεσίες εμφανίζονται ακόμη πιο σκληροπυρηνικές.

Επιπλέον, δεν έχουν ικανοποιηθεί οι απαιτήσεις για πλήρη διάλυση του βαλλιστικού προγράμματος ούτε για διακοπή της στήριξης σε περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις. Παρ’ όλα αυτά, αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης υποστηρίζει ότι το προκαταρκτικό πλαίσιο εξυπηρετεί τους βασικούς στρατηγικούς στόχους της Ουάσινγκτον.

Παραμένει, επίσης, θολό το ζήτημα των αποθεμάτων ουρανίου. Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε κατάσχεση και καταστροφή τους, χωρίς όμως να υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, ενώ από την ιρανική πλευρά γίνεται λόγος μόνο για «αραίωση» των αποθεμάτων, χωρίς συμφωνημένο μηχανισμό υλοποίησης.

Η πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Βικτόρια Τέιλορ, σημειώνει ότι η συμφωνία ίσως αποτελεί την καλύτερη διαθέσιμη επιλογή για την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης, όχι όμως απαραίτητα ανώτερη από μια λύση που θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί μέσω καθαρής διπλωματικής οδού πριν από την πολεμική σύγκρουση.

Παράλληλα, παραμένει αβέβαιο αν το νέο πλαίσιο υπερτερεί της συμφωνίας του 2015 επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα, την οποία ο Τραμπ είχε ακυρώσει το 2018.

Οι ΗΠΑ επιμένουν ότι τυχόν αποδέσμευση κεφαλαίων ή χαλάρωση κυρώσεων θα γίνει σταδιακά, υπό αυστηρή συμμόρφωση της Τεχεράνης, ενώ το Ιράν προσδοκά άμεση οικονομική ανακούφιση και ταχεία άρση περιορισμών.

Η απειλή παραμένει ενεργή

Ο Τραμπ και το επιτελείο του παρουσιάζουν ως κεντρικό επίτευγμα τη δέσμευση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, η Τεχεράνη υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι δεσμεύεται από θρησκευτικό διάταγμα του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, που απαγορεύει την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.

Παρότι το μνημόνιο προβλέπει άρση περιορισμών στη ναυσιπλοΐα των Στενών του Ορμούζ και απομάκρυνση του αμερικανικού αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών, το Ιράν επιμένει ότι θα πρέπει να διατηρήσει ενεργό ρόλο στη διαχείριση της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.

Στην πράξη, η επαναλειτουργία των Στενών επαναφέρει μια κατάσταση προ της σύγκρουσης, χωρίς όμως να εξαλείφει τον κίνδυνο νέας κρίσης. Όπως επισημαίνει ο αναλυτής Τζον Άλτερμαν, το Ιράν έχει αποδείξει ότι ακόμη και αποδυναμωμένο μπορεί να διακόψει τη ροή πετρελαίου αν το επιλέξει.

Ο πόλεμος που ξεκίνησε από την αμερικανική πλευρά έχει ήδη αφήσει πίσω του χιλιάδες νεκρούς, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο, όπου αναζωπυρώθηκαν οι συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, ενώ έχουν σκοτωθεί και 13 Αμερικανοί στρατιωτικοί.

Το οικονομικό κόστος για τις ΗΠΑ ανέρχεται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, με παράλληλη φθορά στρατιωτικών αποθεμάτων και αυξανόμενες τριβές με ευρωπαίους συμμάχους που δεν είχαν ενημερωθεί εγκαίρως.

Τέλος, πρόσθετη πρόκληση αποτελεί η στάση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος παρότι υπήρξε στενός σύμμαχος του Τραμπ, έχει ξεκαθαρίσει ότι το Ισραήλ δεν θα συμμετάσχει στο μνημόνιο. Την ίδια στιγμή, οι αραβικές χώρες του Κόλπου, που έχουν δεχθεί ιρανικές επιθέσεις, επιδιώκουν σταθερά μια ειρηνική λύση, γνωρίζοντας όμως ότι ακόμη και μια αποδυναμωμένη Τεχεράνη παραμένει απρόβλεπτη και δυνητικά επικίνδυνη.