Αναστασία Μπερεζόφσκα: Ποιοι και γιατί «έκλεισαν» το στόμα της 39χρονης Ουκρανής που έβαλε τη βόμβα στη βίλα του Ουκρανού ολιγάρχη στο Μονακό

Ένα πυκνό πέπλο μυστηρίου εξακολουθεί να καλύπτει την υπόθεση της Αναστασίας Μπερεζόφσκα, της 39χρονης Ουκρανής που φέρεται να βρίσκεται πίσω από τη βομβιστική επίθεση εναντίον του ολιγάρχη Βαντίμ Γερμολάεφ στο Μονακό.

Αναστασία Μπερεζόφσκα: Ποιοι και γιατί «έκλεισαν» το στόμα της 39χρονης Ουκρανής που έβαλε τη βόμβα στη βίλα του Ουκρανού ολιγάρχη στο Μονακό

Η δολοφονία της, λίγες ημέρες μετά τη διαφυγή της στην Ουκρανία, ενισχύει τα σενάρια που θέλουν τις ουκρανικές υπηρεσίες ασφαλείας να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο τόσο στην αποτυχημένη επιχείρηση όσο και στη μετέπειτα «εξαφάνισή» της.

Οι ουκρανικές αρχές χρειάστηκαν ελάχιστο χρόνο για να ταυτοποιήσουν τη γυναίκα που εντοπίστηκε νεκρή σε περιοχή έξω από το Κίεβο. Επρόκειτο για την Αναστασία Μπερεζόφσκα, σε βάρος της οποίας είχε ήδη εκδοθεί διεθνές ένταλμα σύλληψης για τη βομβιστική επίθεση που συγκλόνισε το Μονακό.

Η έκρηξη είχε σοβαρότατες συνέπειες. Ο Ουκρανός επιχειρηματίας Βαντίμ Γερμολάεφ τραυματίστηκε βαριά, η σύντροφός του υπέστη ακρωτηριασμό και των δύο κάτω άκρων, ενώ ο γιος τους γλίτωσε με ελαφρύτερα τραύματα.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η ταχύτητα με την οποία οι ουκρανικές αρχές εντόπισαν δύο υπόπτους για τη δολοφονία της Μπερεζόφσκα. Οι δύο άνδρες συνελήφθησαν, ανακρίθηκαν και, κατά τις έρευνες στην κατοικία του ενός, οι αστυνομικοί εντόπισαν χώρο που παρέπεμπε σε αυτοσχέδιο δωμάτιο βασανιστηρίων, με στρώμα που έφερε ίχνη αίματος και διάφορα αντικείμενα που εξετάζονται από τις Αρχές.

Ο πρώτος από τους δύο είναι εν ενεργεία στρατιωτικός και υπηρετεί στη GUR, τη στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών της Ουκρανίας. Κατά την απολογία του ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος είχε αναλάβει την εξόντωση του Γερμολάεφ.

Η αναφορά του ότι έδρασε χωρίς συνεργούς προκάλεσε εύλογα ερωτήματα, καθώς θεωρείται εξαιρετικά ασυνήθιστο ένα στέλεχος υπηρεσίας πληροφοριών να αναλαμβάνει μόνο του μια τόσο σύνθετη επιχείρηση. Ο δεύτερος συλληφθείς δήλωσε ότι είναι πρώην αστυνομικός.

Αργά το απόγευμα της Τετάρτης οι δύο άνδρες ενημερώθηκαν ότι διώκονται για ανθρωποκτονία από πρόθεση. Πρόκειται για μια υπόθεση που, σύμφωνα με εκτιμήσεις πρώην αξιωματούχων δυτικών υπηρεσιών ασφαλείας, φέρει έντονα τα χαρακτηριστικά επιχείρησης της SBU, της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας.

Η SBU έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια ότι διαθέτει τη δυνατότητα να επιχειρεί βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια, πραγματοποιώντας εντυπωσιακές επιχειρήσεις υψηλού ρίσκου.

Στην Ευρώπη, όμως, και ιδιαίτερα στο Μονακό, το επιχειρησιακό περιβάλλον είναι εντελώς διαφορετικό. Το μικρό πριγκιπάτο αποτελεί τα τελευταία χρόνια καταφύγιο για αρκετούς εύπορους Ουκρανούς επιχειρηματίες που εγκατέλειψαν τη χώρα μετά τη ρωσική εισβολή.

Ανάμεσά τους και ο Βαντίμ Γερμολάεφ, ο οποίος εγκατέλειψε την ουκρανική υπηκοότητα και εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Μονακό, μεταφέροντας εκεί περιουσία που εκτιμάται στα 230 εκατομμύρια ευρώ.

«Θέλω διεθνή προστασία» δήλωσε τότε χωρίς να εξηγήσει περαιτέρω από ποιον κινδύνευε και τέσσερα χρόνια μετά φαίνεται ότι κάποιοι-δυτικές υπηρεσίες φέρεται να δείχνουν τον Ζελένσκι-δεν τον είχαν ξεχάσει.

Η «Υπηρεσία του Θεού» και οι αστοχίες της επιχείρησης

Πρώην στελέχη μυστικών υπηρεσιών επισημαίνουν ότι η αποκάλυψη της πραγματικής εικόνας πίσω από τέτοιου είδους επιχειρήσεις είναι εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, καθώς τα περισσότερα στοιχεία παραμένουν κρυφά ακόμη και πολλά χρόνια αργότερα.

Στην περίπτωση της επίθεσης κατά του Γερμολάεφ, οι περισσότερες ενδείξεις συγκλίνουν προς την SBU, την ισχυρή υπηρεσία ασφαλείας της Ουκρανίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι στην ίδια την Ουκρανία, αξιοποιώντας τα αρχικά της υπηρεσίας, πολλοί την αποκαλούν «Η υπηρεσία του Θεού», αποδίδοντάς της σχεδόν μυθικές δυνατότητες. Η φήμη αυτή ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο μετά από επιχειρήσεις μεγάλης εμβέλειας, όπως εκείνη με τα drones που είχε την κωδική ονομασία «Ο ιστός της αράχνης».

Αναστασία Μπερεζόφσκα: Ποιοι και γιατί «έκλεισαν» το στόμα της 39χρονης Ουκρανής που έβαλε τη βόμβα στη βίλα του Ουκρανού ολιγάρχη στο Μονακό

Τα τελευταία χρόνια η επιχειρησιακή φιλοσοφία της SBU φαίνεται να έχει διαφοροποιηθεί, με στόχο πρόσωπα που θεωρούνται ότι συμβάλλουν, άμεσα ή έμμεσα, στη ρωσική πολεμική προσπάθεια ή συνδέονται με αυτή.

«Αποφασίσαμε να κυνηγήσουμε τους ειδικούς» είπε αξιωματούχος της SBU υπό το πρίσμα της ανωνυμίας στον Guardian στα τέλη του 2024 λίγες μέρες μετά την δολοφονία του αντιστράτηγου Ιγκόρ Κιρίλοφ. Ήταν ο επικεφαλής των ρωσικών Στρατευμάτων Πυρηνικής, Βιολογικής και Χημικής προστασίας στην καρδιά της Μόσχας και τον έστειλε στον άλλο κόσμο ένα σκούτερ παγιδευμένο με εκρηκτικά, σε απόσταση αναπνοής από το αυτοκίνητό του.

Σε αντίθεση με εκείνη την επιχείρηση, η αποστολή στο Μονακό φαίνεται πως παρουσίασε σοβαρές αστοχίες. Η σημαντικότερη αφορούσε την ίδια την Αναστασία Μπερεζόφσκα.

Παρά τη μεταμφίεσή της σε άνδρα, οι κινήσεις της φέρεται να καταγράφηκαν από κάμερες ασφαλείας και κυκλοφορίας, γεγονός που οδήγησε γρήγορα στην αποκάλυψη της πραγματικής της ταυτότητας, μόλις λίγες ημέρες μετά τη βομβιστική επίθεση.

Μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστο αν η 39χρονη ήταν οργανικό στέλεχος των ουκρανικών υπηρεσιών ή αν στρατολογήθηκε αποκλειστικά για τη συγκεκριμένη αποστολή είτε από στέλεχος της SBU είτε από τον πράκτορα της GUR που βρίσκεται πλέον υπό κράτηση.

Η επιστροφή στην Ουκρανία και το τραγικό τέλος

Το ενδεχόμενο να επρόκειτο για στρατολογημένη συνεργάτιδα θεωρείται από αρκετούς αναλυτές πιθανότερο, καθώς οι επιχειρησιακοί πράκτορες που δρουν χωρίς διπλωματική κάλυψη χρησιμοποιούν συνήθως διαφορετικά στοιχεία ταυτότητας και πλαστά ταξιδιωτικά έγγραφα.

Η Μπερεζόφσκα, αντίθετα, μετά την επίθεση εγκατέλειψε το Μονακό μέσω Γαλλίας και επέστρεψε στην Ουκρανία χρησιμοποιώντας το πραγματικό της διαβατήριο.

Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν σε ουκρανικές ιστοσελίδες, πέρασε τα σύνορα την 1η Ιουλίου, προτού οι γαλλικές και μονακόικες αρχές κατορθώσουν να την ταυτοποιήσουν και να εκδοθεί διεθνής ειδοποίηση της Interpol.

Παρότι όλοι οι συνοριακοί σταθμοί της Ουκρανίας είναι συνδεδεμένοι με τη βάση δεδομένων της Interpol, το όνομά της δεν είχε ακόμη καταχωριστεί. Έτσι, πέρασε τον έλεγχο χωρίς κανένα πρόβλημα, ταξιδεύοντας ως επιβάτιδα λεωφορείου.

Όταν στις 3 Ιουλίου τα στοιχεία και η φωτογραφία της δημοσιοποιήθηκαν, η 39χρονη είχε ήδη εξαφανιστεί και οι ουκρανικές αρχές ξεκίνησαν εκτεταμένες έρευνες για τον εντοπισμό της.

Η αναζήτηση ολοκληρώθηκε με τον πιο δραματικό τρόπο. Η Μπερεζόφσκα, η οποία φέρεται να διατηρούσε τηλεφωνικές επαφές τόσο με την οικογένειά της όσο και με τους δύο βασικούς υπόπτους, οι οποίοι φέρονται επίσης να της είχαν μεταφέρει χρηματικά ποσά, εντοπίστηκε νεκρή και θαμμένη σε περιοχή έξω από το Κίεβο τη Δευτέρα 6 Ιουλίου.

Όλα δείχνουν ότι πλήρωσε ακριβά δύο κρίσιμες αποτυχίες της επιχείρησης στο Μονακό.

Η πρώτη ήταν ότι ο βασικός στόχος της επίθεσης επέζησε. Η δεύτερη ότι, παρά τη μεταμφίεσή της, η πραγματική της ταυτότητα αποκαλύφθηκε, μετατρέποντάς την από εκτελέστρια σε εν δυνάμει επικίνδυνο μάρτυρα. Κάπου εκεί, σύμφωνα με το επικρατέστερο σενάριο, κάποιοι αποφάσισαν ότι η ίδια δεν έπρεπε πλέον να μιλήσει ποτέ.