Ανατολική Μεσόγειος: Χάνεται και ξεμακραίνει η Αίγυπτος- Πως άφησε η Ελλάδα την άλλοτε αξιόπιστη σύμμαχο της να καταλήξει στην αγκαλιά του Ερντογάν

Τις επόμενες εβδομάδες και μήνες φαίνεται όλο και πιο πιθανό να δούμε μια ενίσχυση των συνεργασιών Τουρκίας και Αιγύπτου, σε μια κίνηση που υποδηλώνει αναδιάταξη στρατηγικών συμμαχιών και σύγκλιση θέσεων στην ανατολική Μεσόγειο.

Ανατολική Μεσόγειος: Χάνεται και ξεμακραίνει η Αίγυπτος- Πως άφησε η Ελλάδα την άλλοτε αξιόπιστη σύμμαχο της να καταλήξει στην αγκαλιά του Ερντογάν

Για πρώτη φορά μετά από 13 χρόνια, οι δύο χώρες διεξήγαγαν κοινές ναυτικές ασκήσεις στην περιοχή, από τις 22 έως τις 26 Σεπτεμβρίου, προκαλώντας έντονη ανησυχία στην Αθήνα. Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι σαφή: Τι επιδιώκει η Αίγυπτος μέσα από αυτή τη συνεργασία; Κατάφεραν οι Τούρκοι να πετύχουν τους στόχους τους; Και σε ποιο βαθμό θα επεκταθεί η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ δύο εκ των ισχυρότερων ναυτικών δυνάμεων της Μέσης Ανατολής;

Στρατηγική μετατόπιση στην Ανατολική Μεσόγειο
Η επανέναρξη των “Ασκήσεων Φιλίας στη Θάλασσα” σηματοδοτεί μια σημαντική στρατηγική αλλαγή. Η Τουρκία, δέκατη δύναμη παγκοσμίως, και η Αίγυπτος, κορυφαία μεταξύ των αραβικών κρατών και 13η διεθνώς σύμφωνα με τον ιστότοπο WDMMW, ενισχύουν την αμοιβαία προσέγγιση τους.

Οι ασκήσεις περιλάμβαναν φρεγάτες, υποβρύχια και F-16, με πραγματικά πυρά και συμμετοχή ειδικών δυνάμεων, υπό την επίβλεψη των ναυτικών διοικητών των δύο χωρών. Το γεγονός αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πραγματοποιήθηκε μετά από μια δεκαετία αποχής και εν μέσω περιφερειακής έντασης — τον πόλεμο στη Γάζα και τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η στρατιωτική συνεργασία Τουρκίας-Αιγύπτου μπορεί να εξελιχθεί σε στρατηγική αμυντική συμφωνία, παρόμοια με αυτήν που συνήψαν πρόσφατα Σαουδική Αραβία και Πακιστάν. Οι διπλωματικές επαφές κορυφώθηκαν πέρυσι με επισκέψεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο Κάιρο, ενισχύοντας την πολιτική “μηδενικών προβλημάτων” με τον Αμπντέλ Φατάχ Ελ-Σίσι, μετά την απομόνωση που προκάλεσε το πραξικόπημα του 2013.

Στρατιωτική συνεργασία με “μάτι” στο Ισραήλ
Οι κοινές ασκήσεις υπερβαίνουν την τακτική στρατιωτική διάσταση. Αποσκοπούν στη δημιουργία νέων πολιτικών και στρατιωτικών ρυθμίσεων που επηρεάζουν καταστάσεις στη Γάζα, τη Λιβύη, τη Συρία, το Σουδάν και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ανατολική Μεσόγειος: Χάνεται και ξεμακραίνει η Αίγυπτος- Πως άφησε η Ελλάδα την άλλοτε αξιόπιστη σύμμαχο της να καταλήξει στην αγκαλιά του Ερντογάν

Όπως αναφέρει ο πολιτικός αναλυτής Γκαμάλ Αλ-Μάσρι, οι ασκήσεις στέλνουν μήνυμα ότι η Αίγυπτος δεν είναι πια διπλωματικά απομονωμένη και ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να εμπλακεί στρατιωτικά με χώρες της περιοχής, ακόμα και εκείνες με τις οποίες είχε παλαιότερα τεταμένες σχέσεις. Η ανάπτυξη αυτής της συνεργασίας ενδεχομένως να αποτελεί απάντηση στην απουσία στήριξης από τις ΗΠΑ προς τον Κατάρ και στη σιωπηρή αποδοχή ισραηλινών επιθέσεων στην περιοχή.

Η Τουρκία και η Αίγυπτος έχουν ήδη ξεκινήσει συνεργασίες στην παραγωγή drones και χερσαίων οχημάτων, ενώ η Τουρκία προμήθευσε τον αιγυπτιακό στρατό με τα Bayraktar TB2 και προσέφερε συμμετοχή στο πρόγραμμα παραγωγής του μαχητικού πέμπτης γενιάς KAAN. Παράλληλα, η Άγκυρα σχεδιάζει στρατηγικά συστήματα όπως το Steel Dome, υπόγεια καταφύγια και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για ενίσχυση της συλλογικής άμυνας.

Δημιουργία νέων συμμαχιών
Οι παρατηρητές σημειώνουν ότι η Αίγυπτος συμμερίζεται τις ανησυχίες της Τουρκίας για τις επεκτατικές τάσεις του Ισραήλ, ειδικά υπό την τρέχουσα ακροδεξιά κυβέρνηση του Τελ Αβίβ. Αυτό εξηγεί την προσπάθεια του Καΐρου να ενισχύσει την αμυντική συνεργασία με την Άγκυρα — η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση μιας νέας περιφερειακής συμμαχίας.

Ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν τονίζει ότι οι σχέσεις των δύο χωρών είναι ισχυρότερες από ποτέ στη σύγχρονη ιστορία και ότι η συνεργασία σε τομείς όπως οι αμυντικές βιομηχανίες, η συλλογική ασφάλεια, η οικονομία και η τεχνολογία πρέπει να ενταθεί.

Μια νέα τριμερής ή διμερής συμμαχία μεταξύ Τουρκίας, Αιγύπτου και Σαουδικής Αραβίας θα μπορούσε να επαναπροσδιορίσει την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή, περιορίζοντας τις μονομερείς ενέργειες του Ισραήλ. Οι αναλυτές προβλέπουν περαιτέρω κοινές ασκήσεις και συνεργασίες σε στρατιωτικό, πληροφοριακό και οικονομικό επίπεδο, ιδιαίτερα μετά τις πρόσφατες επιθέσεις στο Κατάρ και την Ανατολική Μεσόγειο.

Προς ένα “Αραβικό ΝΑΤΟ”;
Η ιδέα ενός «Αραβικού ΝΑΤΟ», αρχικά προτεινόμενη από την Αίγυπτο, ίσως δεν υλοποιηθεί πλήρως, αλλά μπορεί να διαμορφωθεί μέσω νέων μορφών συνεργασίας — αιγυπτιακό-τουρκικών, τουρκο-σαουδαραβικών ή άλλων αραβικών/ισλαμικών συμμαχιών — που σταδιακά θα εξελιχθούν σε μια νέα αμυντική συμμαχία στην περιοχή.

Η μεταβαλλόμενη ισορροπία δυνάμεων, οι πολεμικές συγκρούσεις στη Γάζα και το Ιράν, η μείωση της επιρροής Ε.Ε. και οι αμφιβολίες για την αξιοπιστία των ΗΠΑ επιβάλλουν την αναζήτηση νέων συμμάχων και την ενίσχυση στρατηγικών συνεργασιών.

Τους επόμενους μήνες αναμένονται περαιτέρω κινήσεις Αιγύπτου-Τουρκίας, όχι μόνο σε στρατιωτικό επίπεδο, αλλά και σε τομείς άμυνας, ασφάλειας και διπλωματίας, θέτοντας τις βάσεις για έναν νέο, πιο συντονισμένο σχηματισμό στην Ανατολική Μεσόγειο — μια συμμαχία ικανή να περιορίσει την επιθετικότητα του Ισραήλ στην περιοχή.