Ανατολική Μεσόγειος: «Χτυπάει» παντού η Τουρκία και η Ελλάδα πάλι «τρέχει και δε φτάνει»- Τα «νέα κόλπα» του Χακάν Φιντάν και η στρατηγική υπονόμευσης των ελληνικών θέσεων σε Λιβυή, Αίγυπτο και Συρία

Συναγερμός έχει σημάνει στην Αθήνα εξαιτίας της έντονης κινητικότητας της Άγκυρας, η οποία συνδυάζει πρωτοβουλίες με στρατηγικές «διαρροές» για να υπονομεύσει τις διπλωματικές προσπάθειες της Ελλάδας στο ευρύτερο τόξο Συρίας – Αιγύπτου – Λιβύης.

Ανατολική Μεσόγειος: «Χτυπάει» παντού η Τουρκία και η Ελλάδα πάλι «τρέχει και δε φτάνει»- Τα «νέα κόλπα» του Χακάν Φιντάν και η στρατηγική υπονόμευσης των ελληνικών θέσεων σε Λιβυή, Αίγυπτο και Συρία

Οι ελληνικές κινήσεις είχαν ως στόχο την αναθέρμανση των διπλωματικών σχέσεων με τη Δαμασκό, την Τρίπολη και τη Βεγγάζη, καθώς και την εδραίωση της στρατηγικής συνεργασίας με το Κάιρο.

Η Τουρκία, από την πλευρά της, επιδιώκει την ενίσχυση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, αφήνοντας ταυτόχρονα ανοιχτό το ενδεχόμενο αντίστοιχης συμφωνίας με τη Συρία, ενώ παράλληλα στοχεύει στον προσεταιρισμό της Αιγύπτου, με στόχο την ανατροπή της ισορροπίας δυνάμεων που διαμορφώθηκε μέσω της στενής σχέσης Αθήνας – Καΐρου και κορυφώθηκε με τη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ το 2020.

Η άμεση αντίδραση της Αθήνας περιλάμβανε τη τηλεφωνική επικοινωνία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, καθώς και τη συνάντηση του Έλληνα υπουργού Επικρατείας Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Σύριο υπουργό Εξωτερικών της προσωρινής κυβέρνησης, σε μια προσπάθεια διατήρησης ανοιχτών διπλωματικών διαύλων.

Στις 8 Αυγούστου, ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν επισκέφθηκε το Κάιρο, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο Αλ Σίσι και τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελατί, στο πλαίσιο του εορτασμού της 100ής επετείου διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Στη συνάντηση αυτή, σύμφωνα με τουρκικά ΜΜΕ, ο Φιντάν είχε ως αποστολή να προωθήσει ξανά τις τουρκικές προτάσεις για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, βασισμένες στο «μοντέλο» της Γαλάζιας Πατρίδας, που αγνοεί πλήρως τα δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου. Η πρόταση αυτή, που είχε πρωτοκατατεθεί επί Μουμπάρακ και επανήλθε επί Μόρσι, παραμένει ισχυρό διπλωματικό δέλεαρ για την Αίγυπτο, καθώς εξασφαλίζει μια εκτεταμένη ζώνη υφαλοκρηπίδας, η οποία κανονικά ανήκει στην Ελλάδα.

Ανατολική Μεσόγειος: «Χτυπάει» παντού η Τουρκία και η Ελλάδα πάλι «τρέχει και δε φτάνει»- Τα «νέα κόλπα» του Χακάν Φιντάν και η στρατηγική υπονόμευσης των ελληνικών θέσεων σε Λιβυή, Αίγυπτο και Συρία

Παρά τις παλαιότερες απορρίψεις της Αιγύπτου και τις διαχρονικές ελληνικές προσπάθειες οριοθέτησης, η αιγυπτιακή πλευρά φαίνεται να κρατά ανοικτό το ζήτημα, ώστε να το χρησιμοποιεί ως διπλωματικό εργαλείο απέναντι σε Αθήνα και Άγκυρα. Εάν υποκύψει σε διαπραγματεύσεις με την Τουρκία, η κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο θα μπορούσε να κλιμακωθεί, απειλώντας την στρατηγική σχέση Ελλάδας – Αιγύπτου. Ωστόσο, η προηγούμενη συμφωνία οριοθέτησης μερικής ΑΟΖ και οι επιστολές της Αιγύπτου στον ΟΗΕ περιορίζουν σημαντικά τις πιθανότητες αποδοχής της τουρκικής πρότασης.

Η Άγκυρα προσφέρει στην Αίγυπτο, εκτός από θαλάσσιες ζώνες, και τον ρόλο του ενεργειακού κόμβου, ενισχύοντας τη συμμετοχή της στην ενεργειακή αλυσίδα της περιοχής. Παράλληλα, οι προσπάθειες στρατιωτικής συνεργασίας, όπως η υποστήριξη στο πρόγραμμα KAAN και τα τουρκικά drones, δείχνουν ότι η Άγκυρα επιδιώκει βαθύτερη στρατηγική επαφή με το Κάιρο.

Στο μέτωπο της Συρίας, η πρόσφατη συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας με τη μεταβατική κυβέρνηση ανοίγει την πόρτα για έμμεση παρουσία της Άγκυρας στη Δαμασκό και ενισχύει την πρόταση για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με αντίκτυπο στην κυπριακή ΑΟΖ. Η Αθήνα, με την πρόσκληση προς τον Σύριο υπουργό Εξωτερικών Ασάαντ αλ Σιμπάνι, διατηρεί ανοιχτούς διαύλους και προγραμματίζει τριμερή συνάντηση Ελλάδας – Συρίας – Κύπρου, αναδεικνύοντας τα πλεονεκτήματα συνεργασίας με την Ελλάδα σε αντίθεση με τις τουρκικές πρωτοβουλίες.

Τέλος, η Λιβύη παραμένει στο επίκεντρο του τουρκικού σχεδίου, με την Άγκυρα να επιδιώκει τον προσεταιρισμό της Ανατολικής Λιβύης και να ενισχύει την επιρροή της μέσω στρατιωτικών και ναυτικών πρωτοβουλιών, επισκέψεων κορβέτας, δημιουργίας προξενείου στη Βεγγάζη και εντατικοποίησης των οικονομικών δεσμών με τις τοπικές αρχές. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και αξιοποιεί τη συμμετοχή της σε διεθνή και ευρωπαϊκά όργανα για την προστασία των συμφερόντων της.