Ανατολική Μεσόγειος: «Γη και ύδωρ» προσφέρει ο Ερντογάν στους Αιγυπτίους για το ακανθώδες ζήτημα της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών- Πως επιχειρεί η Τουρκία να πείσει το Κάιρο να συμφωνήσει

Η Άγκυρα δεν εγκαταλείπει τις προσπάθειές της να προσελκύσει την Αίγυπτο σε μια συμφωνία για την οριοθέτηση των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών τους, προβάλλοντας ως δέλεαρ μια υποτιθέμενα αμοιβαία επωφελή διευθέτηση.

Ανατολική Μεσόγειος: «Γη και ύδωρ» προσφέρει ο Ερντογάν στους Αιγυπτίους για το ακανθώδες ζήτημα της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών- Πως επιχειρεί η Τουρκία να πείσει το Κάιρο να συμφωνήσει

Στην πραγματικότητα, όμως, η τουρκική πρόταση παραπέμπει στη λογική του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, επιχειρώντας να παρακάμψει το Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς η τουρκική ΑΟΖ δεν εφάπτεται με την αντίστοιχη αιγυπτιακή. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε ως αποτέλεσμα να τεθεί κυριολεκτικά σε αμφισβήτηση ένα σημαντικό τμήμα της ελληνικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας.

Κοινές ναυτικές ασκήσεις Τουρκίας-Αιγύπτου στην Αλεξάνδρεια

Μέσα σε αυτό το γεωπολιτικό περιβάλλον, Τουρκία και Αίγυπτος προγραμματίζουν κοινές ναυτικές ασκήσεις στην Αλεξάνδρεια, από τις 4 έως τις 9 Νοεμβρίου, όπως γνωστοποίησε η Άγκυρα. Η συγκεκριμένη δραστηριότητα πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία αναζωπυρώνονται οι αντιδράσεις γύρω από την αμφισβητούμενη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης Τουρκίας-Λιβύης, όπως επισημαίνει διεθνές μέσο ενημέρωσης.

Η ανακοίνωση έρχεται στον απόηχο της επικύρωσης του μνημονίου του 2019 από το λιβυκό κοινοβούλιο, εξέλιξη που προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Αιγύπτου, της Ελλάδας, της Κύπρου, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ισραήλ.

Σύμφωνα με το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας, η άσκηση «Θάλασσα της Φιλίας 2026» (Sea of Friendship 2026) θα περιλαμβάνει τη συμμετοχή ναυτικών μονάδων και στρατιωτικού προσωπικού των δύο χωρών. Το πρόγραμμα προβλέπει αντικείμενα όπως ο πόλεμος επιφανείας, οι ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις, η αεράμυνα, αλλά και η εκπαίδευση σε υποβρύχιες επιθετικές αποστολές με τη συμμετοχή βατραχανθρώπων.

Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας, Ζεκί Ακτούρκ, ανακοίνωσε ότι το πολεμικό πλοίο TCG Burgazada θα καταπλεύσει στην Αλεξάνδρεια για επίσκεψη από την 1η έως τις 3 Νοεμβρίου, έχοντας προηγουμένως επισκεφθεί τη Σούδα στην Ελλάδα, το διάστημα 25-28 Οκτωβρίου.

Σταθερά διευρυνόμενη η στρατιωτική συνεργασία Καΐρου-Άγκυρας

Οι προγραμματισμένες ασκήσεις αποτελούν ακόμη μία ένδειξη της σταδιακής εμβάθυνσης των στρατιωτικών σχέσεων Αιγύπτου και Τουρκίας. Η συνεργασία τους δεν περιορίζεται πλέον σε απλές στρατιωτικές επαφές, αλλά επεκτείνεται στην αμυντική βιομηχανία, στη μεταφορά τεχνολογίας, στις ανταλλαγές υψηλόβαθμων στρατιωτικών αξιωματούχων και στην από κοινού εκπαίδευση των ενόπλων δυνάμεών τους.

Ενδεικτική της κινητικότητας που καταγράφεται είναι και η επίσκεψη του Διοικητή των Τουρκικών Χερσαίων Δυνάμεων, Στρατηγού Μετίν Τοκέλ, στην Αίγυπτο στις 26 και 27 Οκτωβρίου. Ωστόσο, το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας δεν έδωσε στη δημοσιότητα περαιτέρω πληροφορίες για τις επαφές και το πρόγραμμα των συναντήσεών του.

Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι οι δύο χώρες είχαν επαναφέρει τις ασκήσεις «Θάλασσα της Φιλίας» τον Σεπτέμβριο του 2025, στη ναυτική βάση Ακσάζ, στην επαρχία Μούγλα της νοτιοδυτικής Τουρκίας. Η επανέναρξή τους ήρθε έπειτα από μια μακρά διακοπή 13 ετών, η οποία είχε ως αφετηρία τις σοβαρές πολιτικές εντάσεις που ακολούθησαν την ανατροπή της κυβέρνησης της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αίγυπτο, οργάνωσης την οποία το Κάιρο χαρακτηρίζει τρομοκρατική.

Προηγουμένως, οι συγκεκριμένες ασκήσεις πραγματοποιούνταν σε ετήσια βάση, από το 2009 έως το 2013.

Η αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων το 2024 άνοιξε τον δρόμο για μια ευρύτερη στρατηγική προσέγγιση. Στο πλαίσιο αυτό, τον Ιούλιο του 2026, κατά την επίσκεψη του Αιγύπτιου Υπουργού Άμυνας, Ασράφ Σαλέμ Ζαχέρ, στην Άγκυρα, υπογράφηκε επιστολή προθέσεων για την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας.

Ο Αιγύπτιος υπουργός είχε συνομιλίες με τον Τούρκο ομόλογό του, Γιασάρ Γκιουλέρ, με βασικούς άξονες τη διεύρυνση της κοινής στρατιωτικής εκπαίδευσης, την ανάπτυξη της αμυντικής παραγωγής, τη μεταφορά τεχνολογίας και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας.

Η κινητικότητα αυτή έχει ήδη αρχίσει να αποτυπώνεται στην πράξη, καθώς οι δύο χώρες έχουν πραγματοποιήσει σειρά κοινών στρατιωτικών δραστηριοτήτων. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται η άσκηση «Golden Eagle» (Χρυσός Αετός), στην οποία έλαβαν μέρος Αιγύπτιοι αλεξιπτωτιστές και καταδρομείς, μαζί με Τούρκους ειδικών δυνάμεων, καθώς και εκπαιδευτικές δραστηριότητες των αεροπορικών δυνάμεων.

Επιπλέον, τον Ιούνιο, αιγυπτιακά αεροσκάφη συμμετείχαν στην ετήσια αεροπορική άσκηση «Anatolian Eagle 2026» (Ανατολικός Αετός 2026), που διεξήχθη στο Ικόνιο της κεντρικής Τουρκίας, με τη συμμετοχή και του Αζερμπαϊτζάν, καθώς και αεροσκάφους έγκαιρης προειδοποίησης του ΝΑΤΟ.

Ανατολική Μεσόγειος: «Γη και ύδωρ» προσφέρει ο Ερντογάν στους Αιγυπτίους για το ακανθώδες ζήτημα της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών- Πως επιχειρεί η Τουρκία να πείσει το Κάιρο να συμφωνήσει

Γεραπετρίτης: «Οι θαλάσσιες ζώνες δεν βγαίνουν σε δημοπρασία»

Οι στρατιωτικές κινήσεις Άγκυρας και Καΐρου αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς συμπίπτουν χρονικά με την αναζωπύρωση της αντιπαράθεσης για τα θαλάσσια σύνορα στην Ανατολική Μεσόγειο. Αφορμή αποτέλεσε η επικύρωση, στις 20 Οκτωβρίου, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, του μνημονίου που αφορά την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων.

Πρόκειται για τη συμφωνία που υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, υπό τον Φαγιέζ αλ Σαράτζ, η οποία εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο των αντιδράσεων από γειτονικά κράτη και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Άγκυρα επανέφερε στο προσκήνιο την πρότασή της για διαπραγμάτευση με την Αίγυπτο αναφορικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Μάλιστα, επιχειρώντας να καταστήσει την πρότασή της ελκυστική για το Κάιρο, υποστηρίζει ότι μια συμφωνία με την Τουρκία θα μπορούσε να εξασφαλίσει στην Αίγυπτο περισσότερα από 15.000 επιπλέον τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας δικαιοδοσίας, συγκριτικά με μια ενδεχόμενη συμφωνία με την Ελλάδα.

Η τουρκική επιχειρηματολογία, ωστόσο, δεν έμεινε αναπάντητη από την Αθήνα.

Ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, απέρριψε κατηγορηματικά τη λογική που επιχειρεί να επιβάλει η Άγκυρα, δηλώνοντας στην εφημερίδα «Καθημερινή» ότι οι θαλάσσιες ζώνες «δεν βγαίνουν σε δημοπρασία».

Ταυτόχρονα, επανέλαβε τη στρατηγική σημασία των σχέσεων Ελλάδας και Αιγύπτου, υπογραμμίζοντας ότι οι δύο χώρες παραμένουν προσηλωμένες στις αρχές του διεθνούς δικαίου. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι η καταστρατήγηση των διεθνών κανόνων που διέπουν τον θαλάσσιο χώρο δεν αποτελεί μια διμερή ή περιφερειακή υπόθεση, αλλά μπορεί να προκαλέσει ευρύτερες συνέπειες στο παγκόσμιο εμπόριο, στην επισιτιστική και ενεργειακή ασφάλεια, καθώς και στην προστασία των ωκεανών.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης στην κοινή δήλωση που εκδόθηκε τη Δευτέρα από τους εκπροσώπους στα Ηνωμένα Έθνη της Αιγύπτου, της Ελλάδας, της Κύπρου, του Μπαχρέιν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την οποία εκφράστηκε η αντίθεσή τους στη συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης.

Μάλιστα, ο κ. Γεραπετρίτης επισήμανε ότι κατά την παρουσίαση της συγκεκριμένης δήλωσης στη Νέα Υόρκη είχε στο πλευρό του τον μόνιμο αντιπρόσωπο της Αιγύπτου στον ΟΗΕ, γεγονός που αποτυπώνει τη σύμπτωση θέσεων των δύο χωρών στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Την ίδια στιγμή, παρά τις διαφωνίες που εξακολουθούν να υφίστανται για τις θαλάσσιες ζώνες, Ελλάδα και Τουρκία διατηρούν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας, συνεχίζοντας τις προσπάθειες οικοδόμησης στρατιωτικής εμπιστοσύνης.

Όπως ανακοίνωσε ο Ακτούρκ, ο διοικητής της Τακτικής Αεροπορίας της Ελλάδας, συνοδευόμενος από αντιπροσωπεία, πρόκειται να επισκεφθεί τη Διοίκηση της Τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας από τις 3 έως τις 5 Νοεμβρίου. Η επίσκεψη εντάσσεται στο πλαίσιο του σχεδίου των δύο χωρών για την οικοδόμηση μέτρων εμπιστοσύνης.

Τι μέλλει γενέσθαι στην Ανατολική Μεσόγειο;

Σε προηγούμενο άρθρο μας, τον Οκτώβριο του 2025, με χαρακτηριστικό τίτλο «Ελλάδα “χαιρέτα την Αίγυπτο που χάνεται” από σύμμαχος – “Στα σκαριά” στρατηγική συνεργασία Άγκυρας-Καΐρου», είχαμε επισημάνει εγκαίρως την επικείμενη στενή προσέγγιση του Αιγύπτιου Προέδρου Σίσι με τον Ταγίπ Ερντογάν.

Είχαμε, μάλιστα, εκτιμήσει ότι κατά τους επόμενους μήνες θα ήταν ιδιαίτερα πιθανό να καταγραφούν ακόμη πιο ουσιαστικές κινήσεις μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής και περιφερειακής αναδιάταξης, με στόχο τη σύγκλιση των θέσεών τους στην Ανατολική Μεσόγειο. Με άλλα λόγια, είχαμε προειδοποιήσει ότι η προσέγγιση των δύο χωρών δεν επρόκειτο να εξαντληθεί σε μερικές κοινές στρατιωτικές ασκήσεις.

Άλλωστε, η Τουρκία είχε ήδη προχωρήσει στην προμήθεια μη επανδρωμένων αεροσκαφών Bayraktar TB2 προς τον αιγυπτιακό στρατό, στο πλαίσιο συμφωνίας που είχε ανακοινωθεί τον Φεβρουάριο του προηγούμενου έτους.

Παράλληλα, είχε προσφέρει στην Αίγυπτο τη δυνατότητα συμμετοχής στο πρόγραμμα ανάπτυξης και παραγωγής του μαχητικού αεροσκάφους πέμπτης γενιάς KAAN, σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής Deutsche Welle (DW).

Στη συνέχεια, τον Απρίλιο του 2026, επανήλθαμε στο ίδιο ζήτημα με νέο άρθρο, υπό τον τίτλο «Σε Ευρωπαϊκή απομόνωση η Τουρκία-Ο Ερντογάν επιδιώκει αμυντική τετραμερή συνεργασία με Πακιστάν-Αίγυπτο-Σ. Αραβία», στο οποίο αναλύαμε τις κινήσεις της Άγκυρας και τη στρατηγική της επιδίωξη για τη δημιουργία ενός ευρύτερου τετραμερούς σχήματος συνεργασίας.

Ωστόσο, παρά την έντονη διπλωματική πίεση και το επίμονο πρέσινγκ του Ερντογάν, η Αίγυπτος δεν έχει προσχωρήσει μέχρι σήμερα στη Συμφωνία της Μέκκας, που υπεγράφη πρόσφατα μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν.

Το στοιχείο αυτό έχει τη σημασία του, καθώς καταδεικνύει ότι το Κάιρο εξακολουθεί να διατηρεί τις δικές του επιφυλάξεις και να μην ακολουθεί άκριτα τις περιφερειακές επιδιώξεις της Άγκυρας.

Σε κάθε περίπτωση, γίνεται αντιληπτό ότι μια ενδεχόμενη επιτυχία της Τουρκίας στην οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο θα συνιστούσε εξαιρετικά δυσμενή εξέλιξη για τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Ουσιαστικά, θα βρισκόμασταν αντιμέτωποι με την απόπειρα δημιουργίας ενός δεύτερου «τουρκολιβυκού μνημονίου», αυτή τη φορά με τη συμμετοχή της Αιγύπτου, μέσω του οποίου θα επιχειρούνταν η επιβολή νέων παράνομων τετελεσμένων στην περιοχή.

Η Αθήνα, επομένως, οφείλει να παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή και σε διαρκή βάση τις εξελίξεις στις σχέσεις Τουρκίας-Αιγύπτου, καθώς και κάθε κίνηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια συμφωνία οριοθέτησης των ΑΟΖ των δύο χωρών εις βάρος των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων.

Παράλληλα, απαιτείται συστηματική διπλωματική προσπάθεια προς το Κάιρο, με σαφή ανάδειξη της αναξιοπιστίας και του ευκαιριακού χαρακτήρα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Η Αίγυπτος πρέπει να αντιληφθεί ότι οι υποσχέσεις της Άγκυρας μπορεί να εμφανίζονται σήμερα δελεαστικές, αλλά ενδέχεται να αποδειχθούν αύριο πηγή νέων γεωπολιτικών περιπλοκών.

Από την άλλη πλευρά, η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να κινηθεί και σε θετικό επίπεδο, προσφέροντας στον Σίσι ουσιαστικά κίνητρα για την περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων με την Αθήνα. Νέες εμπορικές και οικονομικές συμφωνίες, σε διμερές επίπεδο αλλά και με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα ισχυρό αντίβαρο στις τουρκικές προτάσεις.