Ανατολική Μεσόγειος: H νέα παγκόσμια «γεωπολιτική σκακιέρα» βρίσκεται στη γειτονιά μας!- Οι Τούρκοι που θέλουν να «κάνουν κουμάντα» παντού, Οι Αμερικάνοι που θέλουν να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους και ο ρόλος της Ελλάδας

Η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους πιο κρίσιμους γεωπολιτικούς χώρους του πλανήτη.

Ανατολική Μεσόγειος: H νέα παγκόσμια «γεωπολιτική σκακιέρα» βρίσκεται στη γειτονιά μας!- Οι Τούρκοι που θέλουν να «κάνουν κουμάντα» παντού, Οι Αμερικάνοι που θέλουν να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους και ο ρόλος της Ελλάδας

Οι εξελίξεις γύρω από αυτήν δεν καθορίζουν μόνο τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή, αλλά επηρεάζουν και την αρχιτεκτονική ασφάλειας της νέας παγκόσμιας τάξης.

Στον πυρήνα αυτού του περίπλοκου πλέγματος βρίσκονται η Ελλάδα, η Κύπρος, η Τουρκία και ο καθοριστικός ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών, που επιχειρούν να διαμορφώσουν τους όρους του παιχνιδιού στην περιοχή.

Όπως εύστοχα σημειώνει αρθρογράφος του The Cradle, «το Μεσογειακό Τόξο – δηλαδή η άτυπη συμμαχία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ – δεν είναι πια μια περιφερειακή λεπτομέρεια. Έχει μετατραπεί σε σημείο έντονης στρατηγικής πίεσης στο πλαίσιο της παγκόσμιας αναδιάταξης δυνάμεων».

Αυτό που αρχικά προέκυψε ως μια ενεργειακή σύμπραξη γύρω από τα κοιτάσματα φυσικού αερίου, έχει πλέον εξελιχθεί σε έναν γεωστρατηγικό πυλώνα της αμερικανικής πολιτικής για τον περιορισμό των αντιπάλων της Ουάσινγκτον στην Ανατολική και Δυτική Ασία.

Οι νέες γραμμές αντιπαράθεσης του 21ου αιώνα – πολιτικές, οικονομικές, στρατιωτικές – χαράσσονται πλέον στα ύδατα της Μεσογείου. Αν ο δυτικός αυτός άξονας αντέξει στις εσωτερικές τριβές και την εξωτερική πίεση, θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το επόμενο κεφάλαιο της διεθνούς ισορροπίας.

Μέσα σε αυτό το γεωπολιτικό σκηνικό, και η αναφορά του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη κατά τη συζήτηση χθες στη Βουλή. Ο Έλληνας πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο πολλαπλών προκλήσεων — από τις θαλάσσιες ζώνες και τη διαχείριση των φυσικών πόρων έως το μεταναστευτικό, την περιβαλλοντική προστασία και την παράνομη αλιεία.

Τόνισε δε ότι η Ελλάδα επιδιώκει τη συνεννόηση με όλους τους γείτονες, στη βάση της διεθνούς νομιμότητας και του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS).

Μάλιστα, ανακοίνωσε πρόθεση για διοργάνωση πολυμερούς φόρουμ με όλα τα παράκτια κράτη της περιοχής, προκειμένου να τεθούν επί τάπητος τα ζητήματα που αφορούν άμεσα τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου.

Η προοπτική συνεννόησης στην Ανατολική Μεσόγειο φαντάζει δύσκολη, αν όχι ουτοπική. Οι ιστορικές διαφορές, οι αλληλοεπικαλυπτόμενες ΑΟΖ και οι διαφορετικές αντιλήψεις περί κυριαρχικών δικαιωμάτων συνιστούν ισχυρά εμπόδια.
Ωστόσο, το ενεργειακό αποτύπωμα της περιοχής αλλάζει τα δεδομένα.

Οι ανακαλύψεις κοιτασμάτων φυσικού αερίου στα πεδία Ταμάρ και Λεβιάθαν (Ισραήλ), Αφροδίτη (Κύπρος) και Ζορ (Αίγυπτος) μετέτρεψαν μια περιοχή παραδοσιακής ενεργειακής εξάρτησης σε δυνητικό στρατηγικό κόμβο εξαγωγών.
Δεν είναι τυχαίο ότι αμερικανικές και ευρωπαϊκές ενεργειακές εταιρείες επενδύουν ολοένα και περισσότερο στη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου, βλέποντάς την ως εναλλακτική πηγή τροφοδοσίας για τη Δύση, σε μια εποχή που οι σχέσεις με τη Ρωσία παραμένουν εύθραυστες.

Η συμμετοχή των ΗΠΑ στα σχέδια όπως ο αγωγός EastMed ή ο Great Sea Interconnector επιβεβαιώνει την πρόθεσή τους να παραμείνουν εγγυητής των εξελίξεων. Παρά τις καθυστερήσεις, οι πρωτοβουλίες αυτές φέρουν τη σαφή σφραγίδα της Ουάσινγκτον.

Ανατολική Μεσόγειος: H νέα παγκόσμια «γεωπολιτική σκακιέρα» βρίσκεται στη γειτονιά μας!- Οι Τούρκοι που θέλουν να «κάνουν κουμάντα» παντού, Οι Αμερικάνοι που θέλουν να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους και ο ρόλος της Ελλάδας

Η Ουάσινγκτον και το ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ανατολική Μεσόγειος δεν αποτελεί απλώς μια περιφερειακή υπόθεση· είναι ένα κρίσιμο κομμάτι του παγκόσμιου γεωπολιτικού παζλ.
Η αμερικανική πολιτική βλέπει την περιοχή ως αντίβαρο στην κινεζική διείσδυση από τον Ινδικό Ωκεανό έως τη Μεσόγειο, και ως βασικό κρίκο στη στρατηγική «αναχαίτισης» της Μόσχας και του Πεκίνου.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται οι πρωτοβουλίες I2U2 (ΗΠΑ, Ινδία, Ισραήλ, ΗΑΕ) και ο σχεδιαζόμενος οικονομικός διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, που ωστόσο «πάγωσε» μετά τα γεγονότα στη Γάζα το 2023.
Η αμερικανική προσέγγιση είναι σταθερή: όποιος ελέγχει τα ενεργειακά και εμπορικά δίκτυα της Ανατολικής Μεσογείου, ελέγχει τις ροές ισχύος μεταξύ Δύσης και Ανατολής.

Η Τουρκία ως «αστάθμητος παράγοντας»

Μέσα σε αυτό το γεωπολιτικό παζλ, η Τουρκία λειτουργεί ταυτόχρονα ως αναγκαίος συνομιλητής και απρόβλεπτος παράγοντας.
Η ρητορική της Άγκυρας περί «Γαλάζιας Πατρίδας» και η καχυποψία απέναντι στα «δίκτυα συμμαχιών» που τη «περικυκλώνουν» υποδηλώνουν μια διάθεση αναθεώρησης και επέκτασης επιρροής.
Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε πρόσφατα πως η Τουρκία «αντιμετωπίζει ορατές και αόρατες μορφές περικύκλωσης» και δεν θα διστάσει να απαντήσει με όλα τα μέσα, διπλωματικά ή στρατιωτικά.

Η ενόχληση της Άγκυρας είναι εμφανής απέναντι στον ελληνοκυπροϊσραηλινό άξονα, ειδικά μετά την απόφαση της Λευκωσίας να προμηθευτεί ισραηλινά συστήματα αεράμυνας Barak MX.
Η Ουάσινγκτον, από την πλευρά της, παρακολουθεί στενά, γνωρίζοντας ότι μια ανοιχτή ρήξη με την Τουρκία θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει όλο το οικοδόμημα ασφάλειας που επιχειρεί να οικοδομήσει στην περιοχή.